Als het niet kan...

Overweging bij de Gebedsweek voor de Eenheid    -    19 januari 2014
(Lezingen: Genesis 13,2-8; 1 Korintiërs 1,10-17; Johannes 2,1-11)

Ik hoop hier geen gewoonte van te maken: dat ik bijna van de ene kerkdienst in de andere rol. En dus – komende vanuit Ovezande – noodgedwongen hier in Hansweert halverwege aansluit in de viering, die al een aardig eind gevorderd is. Maar soms zijn de omstandigheden zoals ze zijn. En dan moet je leven met de simpele wijsheid: als het niet kan zoals het moet, dan moet het maar zoals het kan.
      Die wijsheid kan ons ook een oriëntatie geven nu wij hier samen zijn om te bidden om eenheid onder de christenen. Dit verlangen naar eenheid, dat diep in ons hart toch altijd aanwezig is, is niet in overeenstemming met de realiteit. Er is verschil in de manier waarop christenen hun geloof beleven, er is verschil in onze gebruiken, in de manier waarop wij aankijken tegen de sacramenten, in de wijze waarop wij omgaan met de bijbel. En dan kun je de vraag stellen: betekent het bidden om eenheid dat wij die verschillen teniet doen, wegpoetsen, gladstrijken? Betekent het, dat er geen verschillen meer moeten zijn?

Verbondenheid
Ik zou eerder ervoor kiezen om het verlangen naar eenheid te verstaan als een sterke behoefte aan onderlinge verbondenheid. Zoals de verbondenheid in een vriendschap of in een huwelijksrelatie niet de verschillen tussen mensen opheft, maar wel hun wederzijdse binding en genegenheid benadrukt. Het zou zelfs niet goed zijn als de verschillen tussen twee vriendinnen of tussen twee partners zou wegvallen. Want dat zou betekenen, dat één van beiden overbodig zou zijn. Eenheid moet dus vooral verstaan worden als verbonden willen zijn, als betrokken zijn op elkaar. Je gaat dan uit van het besef, dat je elkaar nodig hebt, aanvult en respecteert. Essentieel daarbij is, dat ieder van de verbondpartners, als ik het zo mag uitdrukken, handelt vanuit liefdevol respect.
      Dat is eigenlijk ook, wat we gezien hebben in de lezingen van deze viering: dat er gestreefd wordt naar wederzijds respect en onderlinge liefde. Abram beroept zich, bij het dreigende conflict, op de familieband tussen hem en Lot. Hij wijst erop, dat – ook bij verschil van mening – er een gemeenschappelijkheid is, een wederzijdse verbondenheid, die krachtiger kan zijn dan wat de twee partijen dreigt te scheiden. Ook hier proef je het verlangen naar eenheid, naar 'samen'.

Uitzicht
Paulus is heel duidelijk in zijn pleidooi om eenheid. Die baseert hij op de fundamentele verbondenheid van al zijn lezers met Jezus Christus. Als die verbondenheid een verbondenheid in liefde is, dan kan er in wezen geen verdeeldheid zijn, want, zo vraagt Paulus, 'Is Christus dan verdeeld?' Kan Jezus Christus in zichzelf verdeeld zijn, waardoor zijn volgelingen verdeeld zijn geraakt? De verdeeldheid ontstaat eerder doordat mensen hun eigen ideeën en opvattingen belangrijker vinden dan de gezamenlijkheid, dus datgene wat hen verbindt.
      Het verlangen naar eenheid, naar verbondenheid en compleetheid, is ook te beluisteren in het verhaal van de bruiloft in Kana. Want het feest dreigt op een fiasco uit te lopen als de gastheer zijn gasten niet kan geven wat zij mogen verwachten. In het verhaal verwisselt Jezus van rol: zelf genodigd als gast op de bruiloft wordt hij de gastheer, die het feest tot een goed einde weet te brengen. En daarmee ontstaat een uitzicht, een perspectief op hoe het leven van mensen zou kunnen, zou moeten zijn. Ons bestaan mag gezien worden als iets dat af is of op zijn minst af kan worden. Het mag gezien worden als een feest om te beleven, als een gebeuren waarbij het beste wordt bewaard voor het laatste moment. Precies die hoop mag ons richting geven in ons streven en in ons verlangen naar eenheid en verbondenheid.

Als het niet kan...
Die verbondenheid streven wij niet alleen hier in Hansweert na. De verbondenheid wordt ons ook aangereikt van over verre grenzen heen. De gebruiken, de rituelen en de gebeden van de Canadese Iroquoi laten ons zien, dat er vele manieren zijn om verbonden te zijn met Christus, vele manieren om liefdevol om te gaan met elkaar, vele manieren om respectvol om te gaan met de aarde waarop wij mogen leven. Want waar dat gebeurt, daar leren wij zien hoe de andere manieren van bidden en geloven ook hele mooie aspecten zichtbaar maken, die wij zelf vaak minder op het netvlies hebben.
      Daarom is het goed, dat er fijne contacten zijn tussen de kerken, hier in Hansweert. Deze viering, maar ook de jaarlijkse kerstsamenzang en de buitenviering in de zomer, de oecumenische gesprekskring en het gezamenlijke kloosterweekend van die kring – het zijn zomaar enkele voorbeelden van de betrokkenheid op elkaar. Natuurlijk neemt dat alles de verschillen, of – als ik het wat scherper stel – de verdeeldheid, niet weg. We zijn niet één kerk, ook al belijden we allen dezelfde, ene Christus. Maar het verlangen naar eenheid, naar onderlinge verbondenheid en wederzijdse betrokkenheid is duidelijk aanwezig. En het is sterk gegroeid in de afgelopen decennia. Maar we zijn er nog niet. We zijn eigenlijk nog steeds op weg. In de hoop, dat de verbondenheid misschien eens tot werkelijke eenheid kan leiden, die alle verdeeldheid zal overstijgen. En tot dan moeten we het doen – en blijven doen – met de simpele wijsheid: als het niet kan zoals het moet, dan moet het maar zoals het kan.

Terug naar het overzicht -- Reageren? Ga naar de contactpagina --

© 2005- Wiel Hacking