uit ComputerPartner nummer 4, 1998

De op Java gebaseerde Network Computer ging de IT-wereld op zijn kop zetten. Deze thin-client, die anderhalf jaar geleden met veel bombarie werd aangekondigd door het monsterverbond Sun, IBM, Oracle, Apple en Netscape, zou de veel te dure pc van het bureau doen verdwijnen.
Inmiddels hebben de profeten van het eerste uur de verwachtingen drastisch bijgesteld. Vorig jaar gingen er volgens marktonderzoeker Dataquest wereldwijd slechts 144.000 NC's over de toonbank, tegen 90 miljoen pc's. Dataquest komt voor dit jaar niet verder dan 450.000 machines. Het grootste deel van de verkochte NC's draait gewoon in een netwerk met een Unix- of NT-server, omdat er nog niet genoeg Java-applicaties voorhanden zijn.

     

 Waar is de thin-client gebleven?
 

door Peter Lievense

Voorlopig kijken de meeste IT-managers de kat uit de boom, al was het alleen maar omdat het tegenoffensief van Microsoft c.s. breed werd ingezet met de NetPC, een uitgekleede personal computer, en de ultra dunne Windows Based Terminal, die eerdaags op de markt komt.
IBM en Sun richten hun pijlen nu voorlopig vooral op de uitersten van de markt. De NC is de ideale vervanger voor de domme terminals in de mainframe-omgevingen en moet de digibeten van vandaag op termijn een ‘idiot proof' venster bieden op de wereld van Internet en home-shopping.
IDC-analist Simon Pearce denkt dat de thin client weldegelijk zal doorbreken en dat de Windows Based Terminal voorlopig de beste kaarten in handen heeft. "Maar Sun en IBM zullen wel doorzetten. Het zijn echte evangelisten; ze geloven in hun concept. Bovendien zouden ze hun aandeel op de servermarkt kwijt raken als de WBT, die met NT-servers werkt, alleenheerser zou worden."
De resellers in Nederland hebben nog weinig gemerkt van de thin client. Volgens marktonderzoeker Heliview was de verkoop tot nu toe ‘onmeetbaar'.
 

Eind 1996 presenteerde de groep van vijf de Network Computer als oplossing voor de steeds hogere kosten die het pc-park met zich meebracht. Back to the future. Een apparaat zonder harde schijf of disc-drives dat de resources van de server haalt. Maar anders dan bij de ouderwetse terminals geen monochrome scherm, maar een web-browser waarin Java-applicaties draaien.
Voor Fred Scheijde, manager van de Business Unit NC van IBM, blijft het kostenplaatje een belangrijk argument. "De grote ondernemingen willen controle krijgen over de kosten van hun IT-omgeving. In de Wintel-wereld is voor elke nieuwe software-release weer zwaardere processor nodig. Dat betekent een hele snelle afschrijving van de pc's. Daarnaast bespaart een bedrijf met een NC-omgeving op het systeem-management."
Hoe plausibel die argumenten ook klinken, de potentiele klanten zijn nog niet overtuigd. Volgens een rapport van Benchmark Research van januari van dit jaar ziet driekwart van alle IT-managers niets in de Network Computer als vervanging van de pc. Het herschrijven van de applicaties en de aanschaf van de hardware maken de kostenbesparing in hun ogen onaannemelijk.
De NC kreeg ook weinig kans om zijn kwaliteiten te tonen. De apparaten van Sun en IBM kwamen pas in de tweede helft van het vorig jaar op de markt. Ook de introductie van Java-software liet op zich wachten. De Corel Office Suite for Java kraakte aan alle kanten en werd uit de markt genomen. Pas enkele weken geleden kwam Lotus met de eerste volwaardige kantoorapplicatie: Lotus eSuite.
Suhil Achmed, Java-expert bij Sun-partner Objective Alliance, ziet de zon achter de wolken. "Op het moment werken de Java-applicaties die er zijn nog langzaam. De virtual machines zijn nog niet zoals ze zouden moeten zijn. Daar komt bij dat IT-managers op de prijs afgaan en die ligt nu nog minimaal rond de 600 dollar. Wanneer er grotere volumes worden geproduceert, zakt de prijs naar 300 dollar. De volgende generatie zal beter presteren en de nieuwe besturingssoftware van IBM en Sun, Java OS for Business is ook veel stabieler."
Ook Elgon Eikeboom, Software Engineer van de Terminal Information Services op Schiphol vertrouwt op de volgende generatie. "Wij hebben inmiddels tachtig terminals bij de kantoren van luchtvaartmaatschappijen en bijvoorbeeld cateringbedrijven op de luchthaven vervangen door NC's. In de volgende fase moeten dat er 220 worden. De NC's zijn verbonden met een Netra-server van Sun die de vluchtinformaatie doorgeeft van ons centrale systeem. We zijn tevreden over het systeem, maar het kent nog wel enkele kinderziektes. Wanneer een NC opstart krijgt hij een boot-image van de Netra van 2 MB. Wanneer alle schermen tegelijk aangaan geeft dat problemen. Maar de volgende generatie heeft een flash-eprom aan boord waarin dat wordt opgeslagen."

Fred Scheijde van IBM gelooft dat de NC de aanloopproblemen zal overwinnen." Er staan nog heel wat domme terminals in de bedrijven die door NC's vervangen kunnen worden. We zien ook nieuwe markten. De NC gaat het maken in de zakelijke thuismarkt; ideaal voor de telewerker. Daarnaast is de Network Computer ‘idiot proof' en dus perfect voor bijvoorbeeld Internet-gebruik en zaken als home-shopping voor die consumenten die nu nog geen computer hebben. Er zit maar een knop op onze Java-workstations; je zet hem aan en je logt in.Verschillende providers overwegen op dit moment om een Internet-abonnement aan te bieden met een NC erbij." 
 

Martien van Steenbergen, manager Java en Interactive Media bij Sun Microsystems, denkt dat de potentiele markt erg groot is. "De NC is bedoeld voor taak-specifieke toepassingen, voor de werknemer die een of twee applicaties gebruikt of voor call-centers en bijvoorbeeld ticketreservering. Ik zie het zelfs voor me dat er bijvoorbeeld bedrijven zijn die hun boekhouding outscourcen via de NC. Het hoeft natuurlijk geen NC te zijn, het gaat om de architectuur. Wat mij betreft hangen ze er een NetPC aan. Voor ons is het het belangrijkste dat we een dikke, zware server verkopen en een storage aan de achterkant."

Maar vooralsnog draaien de NC's van Sun en IBM voornamelijk in een Unix-omgeving of in een NT-netwerk, volgens Fred Verboon, thin client expert bij Microsoft. ,,Zestig procent van alle IBM Java-workstations draait op een NT-server. Ze hebben een licensie genomen op ICA (Independent Computing Architecture, PL) van Citrix waarmee niet-Windows terminals een NT-server kunnen benaderen. IBM is gewoon een partner." Een pijnlijke omhelzing. 
Microsoft komt op 1 juli na veelvuldig uitstel met de NT 4.0 Terminal Server Edition, tot voor kort bekend onder de codenaam Hydra. En dat is nog maar het begin van de zegetocht van WBT, denkt Verboon. ,,De NT-servers worden nu geleverd met maximaal vier processoren, maar over een jaar komen we met Hydra voor NT 5. Dat biedt de mogelijkheid om een server-farm te creeren van vier of vijf machines die elkaars taken overnemen bij uitval. We verwachten veel van WBT, nu al is tien procent van de bedrijven geinteresseerd. Terminal-fabrikanten als Boundless, Wyse en Tektronix zetten zwaar in op Windows Based Terminals.'‘
Toch is WBT minder revolutionair dan Microsoft wil doen geloven, tenslotte bood Citrix met het eerder genoemde ICA-protocol onder de naam Winframe al eerder de mogelijkheid om devices met willekeurige besturingssytemen in een NT-netwerk op te nemen. Microsoft nam eerder een belang in het bedrijf en betaalde Citrix 75 miljoen dollar voor het gebruik van ICA naast Microsofts eigen Remote Desktop Protocol.

Groeneveld opticiens, een landelijke keten met 110 winkels, zag zich na een forse uitbreiding genoodzaakt om het klanteninformatiesysteem te automatiseren. De oogmeetgegevens van de klant kwamen voor die tijd via het kasregister bij het hoofdkantoor waar ze met de hand in een database werden ingevoerd.
VCD Automatisering uit Groningen installeerde in alle filialen Unisis-servers met Windows NT  en Winpath-terminals met Citrix-software. Jan Lokker, IT-manager bij Groeneveld, is enthousiast. ,,De verkoopinformatie wordt automatisch ingevoerd in de servers vanuit het verkoopregister. De informtie is dan beschikbaar voor de eindgebruikers die deze kunnen verwerken via de terminals of downloaden naar de centrale server in het hoofdkantoor via onze ISDN-lijn.'‘
VCD zegt nog acht andere thin-client projecten onder handen te hebben. Het gaat om grote organisaties als ziekenhuizen en retailers, die vooral belangstelling hebben voor Win Terminals.

VCD lijkt een uitzondering. Volgens marktonderzoeker Ruud Alaerds van het bureau Heliview is de verkoop van thin clients zo klein dat ze onzichtbaar is in het jaarlijks terugkerend marktonderzoek. ,,We vragen er wel naar, maar dan blijkt dat vooral de minder grote ondernemingen niet eens weten wat een thin client is. Sommigen geven aan al jaren met een NC te werken, terwijl ze tot voor kort niet eens op de markt waren.'‘
Ook Erik Segers, sales-marketing directeur bij distributeur Ingram Micro, ziet nog weinig beweging op de vaderlandse markt. ,,In het begin werd er wel over thin clients gesproken en werd er informatie gevraagd. Maar de hype lijkt nu over. Ik hor er niks meer van en er wordt ook niets besteld. Ik denk dat de introductie van drie verschillende systemen de klant in verwarring brengt. Ze wachten af.'‘

De klant mag dan afwachten, de leveranciers zitten niet stil. HP zet volgens marketing manager Ton Serne, de kaarten in op de NetVectra, HP's variant op de NetPC. ,,De NetVectra is eigenlijk geen thin client, maar een pc zonder disc-drives. De power zit gewoonop de desktop. Maar in een single-applicatie omgeving, bij verzekeraars of banken, kan de NetVectra zonder dat er extra servers nodig zijn in een bestaand netwerk worden geplaatst. Dat betekent besparing op hardware en de IT-manager hoeft niet voordurend problemen op te lossen bij die de eindgebruiker veroorzaakt door aan zijn pc te rommelen.'‘
Dat het HP serieus is, blijkt wel uit het feit dat de computergigant een aparte afdeling in het leven heeft geroepen die aan de hand van ervaringen van gebruikers en partners specificaties gaat opstellen voor volgende generaties. De naam, die tot nu toe geheim werd gehouden, luidt niet toevallig TCO. Behalve de afkorting voor Total Costs of Ownership, staat het acroniem
nu ook voor Thin Client Organisation.
De partners die de NetVectra aan de man willen brengen, moeten volgens Serne van goede huize komen. ,,Ze moeten een training volgen voor het Star-certificaat TCO. Een NetVectra-project betekent voor een reseller vooral de klant overtuigen van de mogelijkheden en de kostenbesparing van de NetVectra. De ervaring leert dat zo een traject wel zes maanden kan duren. Dat vraagt resellers die het gesprek met de IT-managers kunnen aangaan.'‘
Ook IBM schermt met certificaten. Big Blue verwacht volgens Scheijde van de Value Added Distributors dat ze trainingen en opleidingen voor de resellers verzorgen. ,,Een reseller verdient niet veel op een NC, maar op de service en advies. Het kastje is alleen het eindresultaat.'‘
Sun kwam met de ‘Road to Java' en de eerste twaalf Nederlandse partners, waaronder Objective Alliance, ontvingen inmiddels het predikaat Authorized Java Center.
Software-reus Oracle probeert het Network Computing te promoten door het neusje van de zalm onder de resellers een NC-keurmerk te verlenen.
IDC-analist Pearce gelooft in de toekomst van de thin-client. ,,Binnen enkele jaren zal het argument van de kostenbesparing en de veiligheid van network-computing zeker van doorslaggevende aard zijn. Ik vermoed dat WBT een voorsprong heeft, omdat mensen die al jaren met Windows werken sneller voor Microsoft zullen keizen. Maar op de lange termijn komt de NC terug. De NetPC past niet in dit beeld. Dat is niet meer dan een uitgekleede pc, een tijdelijk antwoord op de NC-hype.'‘