Pervigilium Veneris

Cras amet qui numquam amavit, quique amavit cras amet!

ver novum, ver iam canorum, vere natus orbis est,
vere concordant amores, vere nubunt alites,
et nemus comam resolvit de maritis imbribus.
cras amorum copulatrix inter umbras arborum
implicat casas virentes de flagello myrteo;
cras Dione iura dicit fulta sublimi throno.

cras amet qui numquam amavit, quique amavit cras amet!

tunc cruore de superno spumeo pontus globo
caerulas inter catervas, inter et bipedes equos,
fecit undantem Dionen de marinis fluctibus.

cras amet qui numquam amavit, quique amavit cras amet!

ipsa gemmis purpurantem pingit annum floridis;
ipsa surgentes papillas de Favoni spiritu
urget in nodos tepentes; ipsa roris lucidi,
noctis aura quem relinquit, spargit umentes aquas.
emicant lacrimae trementes de caduco pondere;
gutta praeceps orbe parvo sustinet casus suos.
en, pudorem florulentae prodiderunt purpurae!
umor ille, quem serenis astra rorant noctibus,
mane virgineas papillas solvit umenti peplo.
ipsa iussit, mane ut nudae virgines nubant rosae:
facta Cypridis de cruore deque Amoris osculis
deque gemmis deque flammis deque solis purpuris
cras ruborem, qui latebat veste tectus ignea,
unico marita nodo non pudebit solvere.

cras amet qui numquam amavit, quique amavit cras amet!

ipsa nymphas diva luco iussit ire myrteo.
it Puer comes puellis; nec tamen credi potest
esse Amorem feriatum, si sagittas vexerit:
“ite, nymphae, posuit arma, feriatus est Amor!
iussus: est inermis ire, nudus ire iussus est,
neu quid arcu, neu sagitta, neu quid igne laederet.
sed tamen, nymphae, cavete, quod Cupido pulcher est:
totus est in armis idem, quando nudus est Amor.”

cras amet qui numquam amavit, quique amavit cras amet!

“compari Venus pudore mittit ad te virgines:
una res est quam rogamus: cede, virgo Delia,
ut nemus sit incruentum de ferinis stragibus,
et rigentibus virentes ducat umbras floribus.
ipsa vellet te rogare, si pudicam flecteret;
ipsa vellet ut venires, si deceret virginem.
iam tribus choros videres feriatis noctibus
congreges inter catervas ire per saltus tuos,
floreas inter coronas, myrteas inter casas.
nec Ceres, nec Bacchus absunt, nec poetarum deus.
detinenda tota nox est, pervigilanda canticis:
regnet in silvis Dione! tu, recede, Delia!”

cras amet qui numquam amavit, quique amavit cras amet!

iussit Hyblaeis tribunal stare diva floribus:
praeses ipsa iura dicit, adsederunt Gratiae.
Hybla, totos funde flores, quidquid annus adtulit;
Hybla, florum sume vestem, quantus Aetnae campus est.
ruris hic erunt puellae vel puellae montium,
quaeque silvas, quaeque lucos, quaeque fontes incolunt:
iussit omnes adsidere Pueri mater alitis,
iussit, et nudo, puellas nil Amore credere.

cras amet qui numquam amavit, quique amavit cras amet!

cras erit quo primus Aether copulavit nuptias,
ut pater totum crearet vernis annum nubibus:
in sinum maritus imber fluxit almae coniugis,
unde fetus mixtus omnes aleret magno corpore.
ipsa venas atque mentem permeanti spiritu
intus occultis gubernat procreatrix viribus;
perque caelum perque terras perque pontum subditum
pervium sui tenorem seminali tramite
imbuit iussitque mundum nosse nascendi vias.

cras amet qui numquam amavit, quique amavit cras amet!

ipse Troianos nepotes in Latinos transtulit;
ipsa Laurentem puellam coniugem nato dedit,
moxque Marti de sacello dat pudicam virginem;
Romuleas ipsa fecit cum Sabinis nuptias,
unde Ramnes et Quirites proque prole posterum
Romuli, patrem crearet et nepotem Caesarem.

cras amet qui numquam amavit, quique amavit cras amet!

rura fecundat voluptas, rura Venerem sentiunt:
ipse Amor, puer Dionae, rure natus dicitur.
hunc, ager cum parturiret, ipsa suscepit sinu,
ipsa florum delicatis educavit osculis.

cras amet qui numquam amavit, quique amavit cras amet!

ecce, iam subter genestas explicant tauri latus.
quisque tutus, quo tenetur, coniugali foedere!
subter umbras cum maritis, ecce, balantum greges!
et canoras non tacere diva iussit alites:
iam loquaces ore rauco stagna cygni perstrepunt;
adsonat Terei puella subter umbram populi,
ut putes motus amoris ore dici musico,
et neges queri sororem de marito barbaro.
illa cantat, nos tacemus. quando ver venit meum?
quando fiam uti chelidon, ut tacere desinam?
perdidi Musam tacendo, nec me Phoebus respicit:
sic Amyclas, cum tacerent, perdidit silentium.

cras amet qui numquam amavit, quique amavit cras amet!

—

Anonymus (Anthologia Latina; S. II-IV)

Catullus, Tibullus, Pervigilium Veneris (Loeb Classical Library); Harvard University Press, Cambridge, Mass.; ISBN 0674990072
Venus’ Lentelied. Het Pervigilium Veneris met vertalingen van A. Rutgers van der Loeff en anderen; Internationaal Forum, Leiden; ISBN 9064121257
Pervigilium Veneris. Een lentelied; Uitgeverij P, Leuven; ISBN 9073214254
La Veillée de Vénus : Pervigilium Veneris; Éditions Les Belles Lettres, Paris; ISBN 2251011374
La veglia di Venere. Pervigilium Veneris; Biblioteca Universale Rizzoli, Milano; ISBN 8817106356