Uut `t twaolfde nummer, baemisse 2001  




in ’t dialect van Ritthem (Walcheren):

 

 

Bas van de Velde

 

Welzienge 2.45u

 

 

Dien ievalligen aeven zag ik
een rienk rond de maene en
d’r kwam regen van over den duune.
De wind trok an toen ‘k docht
an dat wilde wezen en die rooie gen
en wat a je riep in je leste zucht.

Enkelt wien a ‘ier de pad weet
ziet de vaege contouren van een ‘uus
in de nacht - licht brandt er
allank a nie meer. Noe begriep ik
die bloeddeurlpen gen. Noe pas.
Blinden reutele. De lucht verachtert.

 

 

 

 

in ’t dialect van Zuud-Beveland:

 

 

Henny Lamper

 

Gin mens ‘oudt er van je


‘k Leefden ooit as een miljenair
Verzoop al m’n geld en ik aa langen ‘aer
Van ‘s oches tot ‘s aves zat ik in de kroeg
Nooit op m’n werk, tot a m’n bas me ontsloeg

Zo zonk ik wig in een dulve van drank
Gin vrienden aa ‘k nog, dat was ulder dank
voe al die festen die a ‘k ooit gaf
noe sta ‘k mie en ben in ‘t graf

Gin mens ‘oudt er van je a j’ in de goote ligt
en in je zakken gin rooie rotcent
en thuus gin vrouwe die a joe ‘s verwent

mae ‘k bin van plan om dat ne ben
trug uut dat graf t ‘aln, ‘k wil nog nie vergan
voe mien part spiekern ze de kroegdeure dicht, wan:
Gin mens ‘oudt er van je a j’ in de goote ligt

 

 

dit is een vertaelienge van ‘t bluesnummer Nobody knows you when you’re down and out van Jimmy Cox uut 1929.

 

 

 

 

In ‘t dialect van Oskappel (Walcheren)

 

 

Jan Zwemer

 

Deppel

 

 

'k Kwam een keer in Deppel.

'k Zette m'n auto neer in een straetje achter een diek en 'k stapte na 't 'uus van m'n nom Kees.

't Was tegen zesse - zelfs in Deppel vergaet de tied - en toen a 'k op de belle drukte, kwam nom Kees na voren mee een aerrepelkrumel nog an z'n mond'oek. Uut z'n achterzak aod n z'n portemonnee a g'aele.

'O, bin jie 't...'

Ie ao gedocht da 't er en was die a mee een collecte kwam. Of mee een busse - 'oe zeide je dat in Deppel?

Nom Kees en tante Gommertje 'aodde nog van die ouwerwesse uutdruksels. 't Plasticje over een pakje koekjes 'ette bie tante nog aoltied een zuugje en...

Da was tante Gommertje. 'Wien is da, Kees?'

'Da's neef Jan. Jan van Piet.'

'Nee mae. Wat een verrassienge. Komt er mae gauw in. Jan, doe je je schoenen even af? De werkster is vanmiddag geweest...'

Ik dee m'n schoenen uut - of was 't noe: f?

Zeide ze dat in Deppel noe anders as bie ons? Tenslotte kwam tante Gommertje van deze kanten, awast was ze gen echte Deppelse.

Of zou dat Deppelin 'ete?

Gos-v-den-ezel, nie lache Jan.

'Koffie?'

'Vanzelf, tante.'

't Taefelzeiltje was 't zelfde as bie ons thuus - mae dan dertig jaer terug. Trouwens, da stoeng ook nog z'n blommegieter uut die tied. 'k Keek 's of t'r ook nie een Buismanblikje v 't zicht kwam en of Gommertje misschien nog koffie maelde mee een 'andkoffiemeulen. Z een dienk an de muur da a je as kind van die grte 'oeken mee uut je kop stotte. Of waere 't deuken geweest?

'k Voelde 's of ze 'r nog zaete.

'Joekt 't, Jan?'

Meelevend waere ze w. Lichaemsgebreken, kwaelen en kwesties wiere 'ier bred uutgemete - da wist ik nog van vroeger.

'Ne . 't Is a over.'

'O, gelukkig. Want da kan lastig weze 'oor. Afgelope zondag kreeg ik nog van die kriebels... 'Ier...' En tante wees op een plekke op d'r rik. 'D'r dan nie bie kunne ee. En dan in krke...'

Nom Kees knikte meelevend.

'Z een goeie spreker 'aodde me. 't Is zonde. Ik den 'elt nie g'oore.'

Nom Kees knikte meelevend.

'Oe zeide dien zanger uut deze contreien dat ook a w?

'Er beweegt niet veel in Deppel / De zon nog wel het meest'

't Mest toet de verbeeldieng sprekende verhaal da 'k in deze weunkaemer g'ooren ao was a meer as tien jaer terug 's verteld deur ome Kees.

't Was in de tied dat n nog schilder was. Ie stoeng 's een keer op een ladder tegen den achtergevel van de pastorie - middelzwaer vergereformeerd of z - en daer aod n geziee 'oe at de vrouwe van den domenie drie keren op een dag de bakjes aarbeien die as aol-an deur meelevende gementeleden gebrocht wiere, in de vuulnisbak kieperde. Of was 't noe op de compost'oop? Tante Gommertje ao d'r nachten van wakker gelege, z rg ao ze 't gevonde.

'Nog koffie Jan?'

'Doe nog maer een bakje 'oor...'

Rook ik noe m'n sokken? Nou, dat was dan ulder eige schuld. Tante Gommertje d'r schoenen-uut-beleid was toet over de grenzen van de fermielje bekend. D'r waere zelfs angetrouwde neefs die a 't nie wille geloven 'aodde - toet dat ze zelf in 't gangetje ulder kanariestampers van d'r onderdaenen stoenge te vrikken. Principes waere 'ier principes.

'k Liet m'n koffie mae wat langer stae - misschien zoue ze m'n sokken nie z ruke van de koffielucht. Maer op den duur moch ik 't toch uutlurke - da spreekt vanzelf. Of zeide ze 'oplurke' 'ier in Deppel?

Mmm - ze zoue 'lurke' 'ier misschien w grof vinde. Dat ao je 'ier noga gauw. Vroeger a 'k mee neef Kees speelde...

Gos-v-de-knienen - die sokken begonne aomae meer te ruken. En 't zou nie minder ore ook. In 't kleine kaemertje daer a me zaete, was 't op z'n minst 25 graden. Kelre...

'Even na de WC 'oor.'

Natuurlijk tante, ik wist nog waer at die was.

De verjaerdagskalender was nog aoltied denzelfden.

Blaere. Jawoor. 'k Stoeng d'r nog op - of d'r bie, da kon je misschien ook w zeie. 'Jantje Zwemer.' Aolle jaeren nog ao 'k een kaorte gekrege van oom en tante uut Deppel. Aolle veertig keren - dat zou gen keer gemist . Zukke mnsen kon je toch nie in de stank zette...

'k 'Ieuw m'n blte voeten en vor en in de straele die op m'n commando uut de stortbak in 't pleetje spoelde. Mee 't boord van de sokken droogde 'k ze af. De lucht die at uut 't breisel kwam was gruwelijk in 't nauwe kotje en 't pleeraempje goeng nog moeilijker open as vroeger.

Mae noe?

Misschien was 't 't beste om die zure sappen maer 'ier of daer in te laete trekken. Pleepapier genoeg - en 'k propte een antal vellen in de voorkant van elke sokke, op de plekken die as 't natste van aol waere.

'Nou tante, dat was een zwaere bevallienge', zeide 'k onder 't 'anden wassen. Gommertje stoeng a naest me mee een 'anddoek. 'Joengen toch.' Tante kleurde d'r van. 'Zukke diengen zeie me 'ier nie.' Ze schudde d'r knotje en pakte den 'anddoek wr an.

Wezenlijk - 't leeken w een bitje asof de lucht uut m'n sokken wat minder was.

Opgelucht praotte en luusterde 'k verder. De grotste zurge van de leste tied bleek 'ier te wezen dat Kees op 't internet zat. De joenge Kees tenminste - m'n neef - en ome Kees kon d'r nae maenden prakkezeren en vraegen nog aomae gen kop of staert an kriege wat at dat noe precies was, internet. 't Ergste van aol was dat ze 't van de krkeraed ook nie wiste of 't noe moogde of nie.

Eigenlijk woue ze nie rg gelove da 'k ook nie vee van internet afwist - in elk geval nie genoeg om ulder uut de brand te 'elpen.

Onder 't praoten keek ik nog 's goed rond. Ja zeg - nog aoltos dien ouwe kast van een radio. En die balastore 'ieng ook nog an 't raem. Verkrumelde dat papier dan nie in vuufentwintig jaer tieds? Wat weunde ze 'ier eigenlijk toch knus en tevree op ulder pantoffels en in 't zicht van den diek mee daerachter de masten van de botjes op 't Deppelse Diep.

Kwa, 'k zou maer 's gae - want 'k wist uut ervaerieng dat 't 'ier op zaeterdagaevend a een bitje zondag wier. Sabbat, zeide ze in Deppel.

Neef Kees zou w an 't surfen weze, docht ik bie m'n eige. Op internet.

'k Zou 't ook doee a 'k in Deppel weunde - of zeide ze 'ier 'op Deppel'?

Tante Gommertje zette m'n schoenen v me gered.

Aie, da zeide 'k toch naebie een lillijk woord. Noe kon 'k toch werasjes nie m in m'n schoenen. Bliksores: die proppen pleepapier op m'n tnen...

Mee vee piene en moeite kreeg 'k m'n ledere vrienden op den duur an - angemoedigd deur een meelevende tante Gommertje.

'Dat ao je broer noe vorig jaer ook.'

Dat za w.

Mee een bree zwaoi naer oom en tante was ik weg. 'Goeie zondag'.

Toen a 'k 't wonderschne Deppel uutree - m'n blte voeten in m'n schoenen - kwam dat vsje van Gerrit Wolschaap (of was 't noe Jan de Wilde?) wr in m'n gedachten.

'D'r bewegt niet vel in Dppel / Heel sms de trenhan'

De toren'aene? Welken dan, eilieve? Volgens mien 'aodde ze d'r in Deppel minstens zevene...

Jakkes, wat meurde die sokken op den achterbank. 'k Ao ze beter in de kofferbak kunne gooie.

Toch 's vraege an m'n broer.

 

 

 

 

in ’t dialect van Smerdiek (Tholen):

 

Arie de Viet

 

‘Thole, dae mo je dwas deurene’

 

 

Kommend over d’Oesterdam of over de brugge uut Braebant wor de bezoeker verwelkomd deu een bord liengst de wegt: ‘Tholen, daar kun je niet omheen’. De tekst is bedocht in de jaeren tachtig toen a iedere gemente die a ‘t een bitje mee wou telle in de regio, z’n eige op de kaerte zetten. Naemsbekendheid was belangriek. Profileren, in goed Nederlands. Voor om bedrieven an te trekken. Amsterdam heeft het, Rotterdam doet het. In die gest.

‘t Vreemde van dat bord is da je vor een voldongen feit staet: a je de tekst leest, dan bin je a op Tholen. D’r om’eene kan je dan inderdaed nie mer, mae ‘t is netuurlijk ok figuurlijk bedoeld. Ik most er an dienke toen a ‘k las over ‘t Zelanddebat. ‘t Gieng erover of de verbindiengen in en nae Zeland verbeterd motte worre.

Gedepeteerde Van Zwieten vertlden in Goes dat n, at n op Tholen kwam, d’r aaltied verdwaelt. Op ‘t afrien van d’Oesterdam most n lienksof of rechtsof, rechtdeu kon nie. De bestuurder ziet daerom een dwasverbindieng tussen d’Oesterdam en de Philipsdam w zitte, zeide n. Ok aore delnemers an dat debat vonde dat er nog w een repe asfalt bie kon op ‘t eiland of da de boel in ieder geval beter angegeve most worre.

Gespreksleidster drs. N. Ginjaar-Maas stooktn ‘t viertje nog een bitje op deu te stellen da je beter nae een dool’of kon gae, as nae Tholen. En de Thoolse wetouwer Heijboer wist warenteg te vertln dat er a een stippellijntje tussen de twe dammen getkend stieng op de plankaerte vor het project duurzaem veilig verker.

Mae motte we die kant we op? Mot er noe nog mer ontsloten worre in de tied van de cruise-control? We n d’ Oester- en de Philipsdam a. Er lggen bruggen tussen Tholen en Altere, tussen Oud- en Nieuw Vossemaer, en tussen Flupland en Stenbrge. En in de zeumer kun je (op de fiets of lopes) mee een pontje van Goris’oek nae Yesen en terug. Wordt ‘t noe juust gen tied om ‘s te verdwaelen? As tegenwicht tegen ‘t jachten en ‘t jaegen? Is da nu juust nie ‘t antrekkelijke van Tholen? Rust en ruumte m’n a, zei ‘t VVV. Noe ka j’ er ok nog es lekker verdwaele. ‘t Ont’aesten van de gestresste tweeverdiener uut de randstad kan ommes ‘ier beginne: an ‘t afrien van d’Oesterdam of de Philipsdam.

A die stippellijn van Heijboer asfalt is geworre, dan mot er een nieuwe bord komme: ‘Tholen, dae mo je dwas deurene’.