Op deze website van Crooswijk is geen enkel commercieel belang, het is slechts een nostalgische terugblik naar die mooie oude tijd.bronvermelding Foto's: Gemeente Rottterdam Archief
Met grote dank aan Aad van der Struijs...journalist dat zijn de foto's waar lokatie en opnamejaar op zijn vermeld....Rotterdam in Beeld
Ook dank ik Koos Terpstra voor zijn bijdrage met oude foto's van Crooswijk...zie de website: Koos Terpstra oude kaarten Rotterdam
U kunt gewoon door de website scrollen, of gebruik maken van menu.
De Boezemlaan 35 in Crooswijk...het huis van Opa en Oma Braun
Witte brug en Boezemlaan
We gaan even terug in de tijd, naar de oorlogsjaren,Op deze foto uit 1943 ben ik 2 jaar oud. Mijn moeder is dan 22 jaar.Samen met mijn moeder Ciska staan we op het witte bruggetje over de Boezem in Rotterdam Crooswijk als je dit over gaat, kom je uit in het Kralingse Bos. Aan de andere kant kijk je uit op het huis van Opa en Oma Braun die woonden op de Boezemlaan 35 Rotterdam Crooswijk.
Zicht op de Boezemlaan en de Paradijslaan
Boezemlaan en het plantsoen, waar ik altijd voetbalde in mijn jeugd.
Naar links kijkend Boezemlaan....zicht op de Paradijslaan...rechter Foto:de Boezembocht
Onze familie Braun....lees meer bij Genealogie.
Helena Braun-Cooyman, onze lieve Moeder - Oma en Grootmoeder( + 25 juni 1954 )Opa en Grootvader Braun (+ 6 juni 1969 )
Onze Opa en Oma Braun
Crooswijk en al zijn mooie straten
Vanuit de Boezemlaan, kwam je uit op de Paradijslaan. Dit was een mooie straat, er was ook een snackbar die Janus heette !Daar hebben we menig ijsje en zure bom gehaald voor een paar centen, een mooie en zorgzame tijd was het in die jaren toen je nog kind was.
Als je naar rechts ging kwam je uit op de Rusthoflaan, daar stopte ook de tram lijn 15. Vanuit Spangen naar Crooswijk was een leuke rit met het trammetje, en het koste maar 2 en een halve cent in die tijd.Naar links aan het eind van de straat was een ouderwetse Kruidenier/snoepwinkel gevestigd, voor 2 cent , haalde ik daar dan koekkruimels, een ware lekkernij in 1950.
Hoek Paradijslaan en Rusthoflaan..Exercitiestraat...zo kwam je ook op het Schuttersveld
Vanuit de Boezemlaan, kon je ook op de Boezemstraat komen,deze kwam uit op de Goudserijweg. Er was aan het begin een groot terrein van de Gemeente, waar we menigmaal gespeeld hebben als kind.( in het geheim ) Het was een opslagplaats van stenen,zand, hout, etc.Hoofdzakelijk voor de bestrating en riolering van Gemeente Rotterdam.
Als je de Rusthoflaan uit liep kwam je op de Crooswijkseweg, dit was een behoorlijk drukke straat met vele winkels dus altijd erg gezellig om daar doorheen te wandelen ( een fiets had je niet )
De Rotterdamse Tramlijn 10 van Spangen naar Crooswijk
Met de tram lijn 10 ging ik vauit Spangen richting Crooswijk,overstappen op lijn 15, daar was het eindpunt Rusthoflaan.
Dat was
gelukkig vlakbij Oma en Opa Braun op de Boezemlaan.Als kind betaalde je 2.5 cent voor een enkele reis.
Meestal had je dezelfde bestuurder en conducteur op de tram, dit was als kind toch wel leuk,
dat je deze mensen goed kende,
ik herrinner mij een conducteur, die altijd riep" denk om de Bocht"
Ja dat was Ome Kees, een vader figuur die je tijdens de
reis goed in de gaten hield.
Interieur tramOp de foto een schitterend overzicht interieur tram, met de mooie houten banken, kijk eens naar al die knopjes. De bestuurder zat op een zadel, die je kon uitnemen, als de tram bij het eindpunt was. Hij plaatste dan het zadel aan de andere kant van de tram,schakelde dubbele bediening in , en kon zo weer terug rijden.
De bediening tramDe conducteur had een prachtig instrument, waarmee je geld kon wisselen, door op de knopjes te klikken , kwamen de muntjes eruit rollen. Wat ook bijzonder was in die tijd, wanneer de tram van spoor moest veranderen,dat de conducteur dan uit de tram ging en met een staaf de wissel omgooide,zo kon de tram weer verder rijden naar het eindpunt.Dat wisselen van spoor gebeurde tijdens de rit enkele malen. Zo was elk tramritje een belevenis in de jaren 50.
De geldwisselaar en stempelautomaat
Het Kralingse Bos en Strandbad aan de Kralingse Plas
Als je het witte bruggetje overstak kwam je uit bij de voetbalvereniging H.O.V. aan de Bosdreef Kralingse Bos.
Liep je nog verder had je een grote speeltuin, hierna kwam je in het Kralingse Bos. Tja, daar hebben we altijd spannende dingen meegemaakt met een hele club jongens gingen we dan op avontuur dat waren mooie dagen als ik terug denk aan die tijd. (1952 )Hutten bouwen etc.
Nico van den Bos met Wim Braun, zo zijn we samen eens gearresteerd in het Kralingse Bos, door een slechte agent, Stel je toch eens voor , we waren op een boomtak geklommen, en dat mocht niet van deze Dienstklopper.
Waarschijnlijk heeft deze diender onmiddellijk promotie gemaakt, door twee
kinderen te bekeuren van 11 jaar oud, die op een takje zaten.
We moesten
hiervoor drie woensdagmiddagen naar het Haagse Veer komen, strafregels schrijven: ik mag niet in bomen
klimmen in het Kralingse Bos.Wim en ik zijn maar eenmaal gegaan naar
die politiepost De andere keren gewoon weggebleven, we waren eerst wel bang, maar we hebben er nooit
meer iets van gehoord.
Als we dan nu deze tijd 2006 nemen, dan is er toch wel iets veranderd aan onze maatschappij en denkwijze.
En natuurlijk zwemmen in de Kralingse Plas,bij het strandbad, een waar festijn altijd,
met een hele club jongens gingen we daar dan zwemmen en duiken en pootje baden.In ieder
geval een mooie zorgzame tijd. Er was ook een lange steiger en daar kon je heerlijk vanaf duiken.
Er waren ook een paar verkleed-cabines en douches aanwezig.In de winter was het ook een groot feest, want op zo'n groot
stuk water kon je een behoorlijk eind weg schaatsen op de plas.
Een prachtige foto van het Strandbad aan de Kralingse Plas, wat hebben we daar heerlijk gespeeld en gezwommen als kind.
Quarantaine Inrichting de Boezembarakken...op de Boezembocht ( 1929-1960 )
( Ontboezemingen )
Op de foto staan we op de kruising Boezemlaan en Boezembocht,aan het eind ( rechts )op de foto
komen we uit bij de Boezembarakken.
De Barakkenbrug is een brug over de Boezem, die in 1932 zijn naam kreeg. Hij leidde naar de barakken waar mensen met besmettelijke ziekten werden verpleegd.
De barakken werden gebouwd in 1929 en in de jaren zestig ontruimd en gesloopt.We hebben het over een noodziekenhuis aan de Boezembocht in Crooswijk in de vorm van portocabines. I.v.m. te weinig ziekenhuisruimte in omgeving Rotterdam.
De Boezembarakken, vaak liep ik er langs als kind over de Boezembocht, ik probeerde dan iets te ontdekken, want wat gebeurde er daar allemaal achter dat bruggetje, ook zag ik natuurlijk het verplegend personeel , dus het moest wel een soort ziekenhuis zijn?
Later wist ik dat er mensen verpleegd werden,voor TBC en POKKEN.Ook heb ik er wel eens rond gekeken, en dan zag je allemaal buiten bedden onder een afdak op een rij staan opgesteld.En met mooi weer lagen er patienten in. Dat is zo'n beetje wat ik me er nog van kan herinneren.
***
In oktober 1929 besloot de gemeenteraad tot oprichting van een barakkencomplex i.v.m.
een mogelijke alastrium epidemie, een bepaald soort pokken. Massaal werden ook 325.000 mensen gevaccineerd.
96 mensen werden opgenomen in de net opgerichte Boezembarakken.....
Tijdens WOII werden de Boezembarakken ook gebruikt voor de opvang van mensen met geslachtsziekten.
In 1941...de Boezembarakken waar een hele zaal vol met prostituées die door de Duitse militaire politie werden opgepakt
en een gedwongen behandeling moetsen ondergaan. Die dames noemden die speciale barak welgekozen " de druiper bar".
De Barakkenbrug
De foto is genomen vanaf de nog steeds bestaande Barakkenbrug. Het Boezembarakken complex werd op 18 december 1929 in gebruik genomen als dependance van het Coolsingelziekenhuis. Tussen 1930 en 1940 werden de Boezembarakken steeds verder uitgebreid. Aanvankelijk werden vooral patiënten die aan de pokken leden hier verpleegd, na WOII vooral tbc patiënten. Na de opening van het Dijkzigtziekenhuis (1960) werden de Boezembarakken afgebroken.
Het abattoir in de Boezemstraat ( openbaar slachthuis )
In de Boezemstraat was ook het
Abattoir, het Openbare Slachthuis van Rotterdam.
Te samen is dit circa 167000, dus ongeveer
550 dieren per dag. Bij het Abattoir ( Slachthuis ), waar ongeveer twee
duizend mensen direct en indirect hun brood hebben verdiend, waren zeven veeartsen verbonden en
tien keurmeesters. Het was een uitgestrekte terrein het abattoir met lage hallen en loodsen.
Op de rechter foto worden de varkens gewogen......-->
Tussen de kerk en het slachthuis lopen twee straten, de Boezemdwarsstraat
en de Slachthuisstraat. Het hele terrein van het slachthuis is later geruimd en er
is daar een complete nieuwe woonwijk gebouwd, met toepasselijke nieuwe straatnamen als
Schapendreef, Ooienpad, Ossenstraat en Koeweide.Ook de Slachthuisstraat is gebleven.
Als we weer een stukje verder lopen.....
De Boezemsingel is aangelegd als boezem, om overtollig water uit de Rotte op te vangen.
Aan het begin van de vorige eeuw werd de Rotte afgedamd, zodat het water uit deze rivier
niet
langer naar de Maas kon stromen. Het water werd toen via de Boezemsingel weggepompt
en afgevoerd.
Inmiddels is de Boezemsingel zelf ook afgedamd. Vroeger liep de singel door
in de richting van het Oostplein,
maar in 1864 werd dit deel gedempt om ruimte te maken
voor de veemarkt.
Als we weer verder lopen, komen we bij de Koninginnen Kerk, die helaas is afgebroken in 1971.
De Koninginnekerk is genoemd naar Koningin Wilhelmina, die op 14 november 1903 berichtte geen
bezwaar tegen deze naam te hebben en zelfs aangaf het op prijs te stellen.
De architect was
Barend Hooijkaas Jr. met Michiel Brinkman als assistent. Op 13 juli 1904 werd de eerste steen
gelegd en een oorkonde ingemetseld. Op 1 april 1907, destijds tweede paasdag, werd de kerk door
ds. H. van der Hagt ingewijd. Op 13 april 1907 bezocht H.M. Koninginmoeder Emma deze kerk aan de
Boezemsingel in Crooswijk.
De kerk is op deze plek gebouwd vanwege de toename van kerkleden in dit gebied, die de
Noorderkerk enerzijds en de Hoflaankerk anderzijds te ver weg vonden. Zeker in de
oorlogsperiode, maar ook daarna, werd deze kerk door zowel Crooswijkers als Kralingers
met kerkdiensten en concerten druk bezocht. De kerk had 1700 zitplaatsen, waarvan 1200
beneden en 500 op de galerijen. De twee markante en beeldbepalende koperkleurige ronde
torens waren beide ongeveer 55 meter hoog. Het prachtige kerkorgel werd op 19 april 1908
in gebruik genomen en als eerste bespeeld door de organist van de Grote of St. Laurenskerk,
genaamd H. de Vries.
De bouw van de Koninginnekerk werd mogelijk gemaakt door giften van:
de dames Elisabeth en Maria Johanna van Dam, alsmede hun nicht Cornelia Aletta Petronella Drost,
gehuwd met de heer Jan Hendrik Grootenboom van Os. De totale kerk, met interieur,
kostte Fl. 500.000,-. De aannemer die de kerk bouwde was N. Tinbergen. Over het verloop
van de bouwwerkzaamheden hield zijn zoon M. Tinbergen een dagboek bij. Zowel het dagboek als
het bestek met tekeningen zijn tijdens het bombardement van 14 mei 1940 verloren gegaan. De Koninginnekerk ging op 13 januari 1972 door de slopershamer verloren. Op de plaats van de
Koninginnekerk is het ouderenhuis Hoppesteyn gebouwd.Wat jammer toch dat dit is gebeurd.Wat vind u mooier ??
Voorbij de Koninginnen Kerk komen we uit op de Goudserijweg,hoek Hugo de Grootplein, hier was de veemarkt.
Als kind heb ik hier heel wat tijd doorgebracht tussen het vee wat aangeboden werd, het stonk er wel altijd vreselijk, maar wel spannend om te kijken.
Het beroemde urinoir voor de veeboeren en handelaren.
Als je op de veemarkt liep, was het prachtig om tussen al de dieren te lopen en ze te bewonderen.Wel zag je dat de dieren niet altijd goed werden
behandeld en slaag kregen,dat was niet mooi om te zien, maar wat zou je er als kind tegen moeten doen???
Het was best een behoorlijke oppervlakte de veemarkt, en het stond dan ook altijd helemaal vol met alle soorten vee.Vooral schapen.
Na de sluiting van de veemarkt in 1973 werd het veemarktterrein geschikt gemaakt voor woningbouw. Er verrezen flatgebouwen en nieuwe straten werden aangelegd. Thans herinnert alleen de Veemarktstraat ons aan de handel die daar plaatsvond.
Wat een bedrijvigheid op de Veemarkt, ook zie je de Koniniginnenkerk op de achtergrond
En zelfs lijn 16 gaat weer zijn ritje maken naar Spangen Als je vanuit de veemark langs de Koninginnenkerk liep, kwam je op de Goudse Rijweg.
Aan het eind van de veemarkt was gevestigd de fabriek van C.Jamin.
De snoepwinkels van Jamin zijn nog steeds een begrip, maar alleen oudere Rotterdammers kennen de link met Crooswijk. De oude suikerwerkfabriek verhuisde immers in 1955 van de Hugo de Grootstraat naar Brabant.
Bijna zeventig jaar heeft de Zuidhollandse Stoomfabriek Banket-, Koek- en Suikerwerken C. Jamin in Crooswijk gestaan. Eerst aan de Crooswijksekade, later aan de Hugo de Grootweg, vlakbij de oude veemarkt. Daar werden chocolade, suikerwerk, koek en biscuit gemaakt, producten die alleen verkrijgbaar waren in de keten van eigen winkels.
Bij het bombardement van 14 mei 1940 werd een deel van de fabriek verwoest. Niettemin ging de productie in de oorlogsjaren door en wilde de directie - bestaande uit de drie zonen van de in 1907 overleden Cornelis Jamin - daarna flink uitbreiden. Het gemeentebestuur van die tijd zag echter liever geen fabrieken meer in Crooswijk en lange tijd leek het erop dat Jamin naar de Spaanse Polder zou verhuizen. Onenigheid over de verhuisvergoeding zorgde er evenwel voor dat de zoetwarenfabriek uitweek naar Oosterhout.
Met de sloop van de oude Jamin- fabriek in 1980, herinnert niets in Crooswijk meer aan de koekbakker die tussen 1876 en 1955 werkgelegenheid bood aan duizenden Rotterdammers.
Nog een mooie foto van vroeger, de bekende bakker van der Meer & Schoep,met zijn Allison bruinbrood.
Ook op de foto zie je nog een ouderwetse melkwagen, hier kon je de losse melk kopen
De Jonker Fransstraat, daar was ook de groentehandel Breur, waar ik vaak
groenten voor
mijn ma moest halen
als er weer een aanbieding was, en dat allemaal lopend of met het trammetje lijn 10
We lopen een stukje verder door de Jonker Fransstraat en komen bij aan bij de Noorderbrug,
daar zien we ook de Heineken Brouwerij !
1874:De Heinekens Brouwerij in Rotterdam. Op de linker foto de
Brouwketels voor het bier Met
een werkvloer van 3000 vierkante meter is het een
van de duurste en meest innovatieve faciliteiten
van die tijd.
De reputatie van het merk Heineken wordt sterker op de internationale markt.
In 1954
wordt Alfred Heineken grootaandeelhouder en start een radicale modernisering
binnen het bedrijf.
Hij heeft een vast geloof in merk en marketing en wil bewijzen dat
zijn overtuiging dat 'bier kan reizen'
klopt: het is het begin van een werkelijk effectief
wereldwijd marketingbeleid.
In 1904.... Zondag wordt een rustdag.
In 1909....wordt bij Heineken de eerste collectieve arbeidsovereenkomsten ingesteld.
In Rotterdam betekent dat een 54-urige werkweek en vier vakantiedagen per jaar.
Daartegenover staat dat de arbeiders niet langer vier liter gratis bier per week krijgen.
De Heinekens Brouwerij verdween uit Rotterdam en werd in 1975 vervangen door de
gigantische brouwerij in Zoeterwoude.Alleen het kantoorpand is blijven bestaan.
Het kantoor werd in 1932 als een van de laatste complexen op het toenmalige Heineken
Brouwerij complex gebouwd door de architect Willem Kromhout.
Het Brouwerijkantoor, ook wel Heinekenhuis genoemd, is sinds 1996 een rijksmonument,
in 1999 aangekocht door Stadsherstel Historisch Rotterdam N.V.
Als je over de Noorderbrug gaat kom je uit op het Noordplein.
De Rotte vormde de verbinding tussen Rotterdam en de veendorpen ten noorden van de stad,
zoals Bergschenhoek, Bleiswijk en Zevenhuizen. Over de Rotte werd turf vervoerd.
In het dorp Terbregge explodeerde in 1775 een hagelgieterij, waarbij veel huizen beschadigden.
Er was veel armoede in die tijd en de bewoners hadden geen geld om de huizen weer op te bouwen.
In de negentiende eeuw kwam er een einde aan de armoede in dit deel van Rotterdam, toen veel
rijke burgers een zomerhuis langs de Rotte kochten.
Langs de Rotte liggen de Bergse Plassen.
Nog een foto van het Noordplein, met de levendige markthandel in de jaren 50
Na dit rondje gaan we weer terug waar we gestart zijn bij de Rotte.
De oude ijzeren zaagmolenbrug
De Zaagmolenstraat, Daar wonen Bep en Nelis Visker op nummer 174 b
Een blik in de Benthuizerstraat
We staan weer op de Bergweg, maar nu van de andere kant.
De Walenburgerweg / Bergweg, toen ik 14 jaar was zat ik hier op de MTS.
We gaan weer terug naar de rivier de Rotte:
Op de linker Rottekade, kwam je langs het Schuttersveld,een groot veld waar kolengruis oplag,
Er werd ook nogal veel op gevoetbald,door amateurs, maar dat was niet zo'n succes met al dat gruis als je een keer viel,
had je een behoorlijke wond aan je knie of benen.
Aan het eind van de Linker Rottekade kwam je uit bij de begraafplaats Crooswijk. In de Crooswijksebocht, daar was het overzet pontje.Aan de Overkant kwam je op het Zwaanshals uit.
Het is jammer maar het rondje wat we hebben gemaakt door Crooswijk is afgelopen.
Ik denk wel vaak aan vroeger terug,en wat er altijd gezegd wordt "Het was een Mooie Tijd "
Dat was altijd een sensatie om als kind daar bij te staan als het vee met wagens aankwam en even later werden geslacht.
De varkens werden met electrische stroom gedood, de runderen werden met een schietmasker doodgeschoten.Vele malen ontsnapte een stier of een hengst, die
met veel moeite altijd weer werden gevangen, dat was natuurlijk sensatie van de bovenste plank voor ons.
De stank was er niet altijd even aangenaam, maar het was altijd prachtig om er bij te staan.
Op de foto zie je de houten wagens, later werden dit natuurlijk vrachtauto's.
Bij het schietmasker moest men met een hamer slaan, zoals men weet.
Op bovengenoemde wijze werden in het Rotterdamse, gemeentelijke slachthuis
heel wat dieren dood gemaakt. Wilt U een statistiekje? Als voorbeeld:
In 't jaar (1930) werden in 't Abattoir geslacht 35832 runderen, 5163 paarden,
82736 varkens, 6691 vette kalveren. 3267 graskalveren, 20363 nuchtere kalveren, 7111 schapen,
4427 bokken, 816 speenvarkens, 238 veulens, 0 ezels. 
het keuren van het vlees....
door de keurmeester....
De koeien en paarden bij het abattoir....
De Koninginnenkerk op de Boezemsingel
De Veemarkt: Goudserijweg / Hugo de Grootplein
Het vee was tussen de hekken opgesteld, ook werd er veel vee en runderen verkocht die gelijk naar het abbottoir gingen.
Hier woonde mijn Oma van den Bos,
ze woonde links op de foto boven de markies van de winkel.
Koek en Suikerwerken Fabriek van C.Jamin
Herkent u ze nog de prachtige ijskarren van Jamin( 10 cent roomijs en voor 15 cent de dubbeldikker met chocolade )
De meisjes van Jamin, wat een heerlijke nostalgie.
Hoe is Crooswijk ontstaan?
Oorspronkelijk was Crooswijk een ongerept polderland langs de Rotte.
Waar nu de
Algemene Begraafplaats Crooswijk is gevestigd, was al in de zestiende eeuw een
kasteelachtige buitenplaats
gelegen met de naam 'Huis te Krooswijck', dat ook wel het
'Duifhuis' genoemd werd.
Met de woningbouw werd in Crooswijk
zo omstreeks het jaar 1875 begonnen. De woonbuurt
groeide zeer snel en op de kwaliteit en de grootte van de huizen werd
toen nog niet zo
gelet. De bewoners van Crooswijk vormden in vroeger jaren een hechte gemeenschap. Samen
delen en hulp
bieden, waar nodig, was heel normaal. De meeste mannen verdienden hun
dagelijks brood in de haven en scheepsbouw,
of - dichter bij huis - in de Heineken-bierbrouwerij
en het Rotterdams Openbaar Slachthuis.
Tevens waren er vele kleine bedrijven, cafés
en winkels in de woonstraten te vinden, die de sfeer in de wijk
mede bepaalden. Ook was er
een aantal scholen in de wijk gevestigd.
Voor de meeste grote gezinnen was het soms
financieel moeilijk de week door te komen.
Een erge terugslag kwam met de werkloosheid in de
crisistijd van de jaren dertig.
Er braken in Crooswijk zelfs rellen uit, omdat de huren werden verhoogd
terwijl de
steunuitkeringen omlaag gingen.
Na de oorlog bleven de woningen in Crooswijk achter in onderhoud.
Door stadsvernieuwing
en woningverbetering is daar sinds 1980 een einde aan gemaakt en heeft de wijk een
metamorfose ondergaan.
De Bierbrouwerij Heineken ( heerlijk helder.....)
Nadat in het voorgaande jaar een fusie met Oranjeboom is
aangegaan, wordt er een ultramoderne
brouwerij in Rotterdam gebouwd.
rechts de
vol automatische vulmachine voor de bierflessen.
Noorderbrug en Zaagmolenbrug...richting Bergweg
De Schoonoordstraat, op nummer 38 heb ik in 1962 gewoond op zolder.
Wat een gezellige tijd heb ik daar meegemaakt.
bij de fam.Visker
het klaslokaal zie je op de hoek, in het eerste bovenlokaal daar kregen we les in wiskunde.Daaronder beneden, was het kolaal waar het vak "machinebank-plaat-las en smidswerk werd onderwezen.De school was gevestigd in de Baljuwstraat.
.Daar was vroeger ook de Raad van Arbeid gevestigd.Als je de Baljuwstraat doorliep kwam je in de Schepenenlaan
Er was ook in die tijd een Buurt speeltuin gevestigd, die door de kinderen uit de omgeving goed werd gebruikt, natuurlijk was
er ook niets anders voor deze kinderen, dus een speeltuin was een buitenkans.
