Zvjagintsev schittert!!                                                            PZC 3-2-1995

In Rusland hebben de schaaktrainers altijd in hoog aanzien gestaan. Sinds men daar echter het heilige kapitalisme omarmd heeft, is hun functie niet meer de baan voor het leven die zij ooit was. Slechts de topspelers, die mooie prijzen winnen, kunnen een technische begeleider betalen. Het gevolg is, dat het trainerskorps flink uitgedund is. Mark Dvoretsky was de toptrainer van het Russische (Sovjet-) schaak. Veel beroemde spelers zijn door hem rijp gemaakt voor de sprong naar de top. Dvoretsky heeft nu in het schrijven van schaakboeken, die in het westen worden uitgegeven, een belangrijke bron van inkomsten gevonden. Samen met zijn oud-leerling Arthur Jussupow schrijft hij de ene bestseller na de andere. Het zijn prachtige, maar soms buitengewoon moeilijke schaakboeken, waar zelfs schaakmeesters veel moeite mee hebben. Een van zijn leerlingen is Vadim Zvjagintsev, die tot voor kort in het westen nog onbekend was, maar dit jaar in het Hoogovenstoernooi furore maakte. In deze rubriek twee partijen van hem.

 

Zvjagintsev - Feigin, Jurmala. 1992.

1. d4 e6 2. c4 c5 3. d5 exd5 4. cxd5 d6 5. Pc3 g6 6. e4 Lg7 7. Pge2 Pe7 Een beetje ongewone zet, waarvan de bedoeling is het witte centrum meteen met f7-f5 aan te vallen. 8. Lg5 Een kleine provocatie om de zwarte pionnenstelling te verzwakken. De zet komt in alle soorten openingen voor. Vaak is het louter tempoverlies. 8. ... h6 9. Le3 f5 Zwart zet zijn plan consequent door, maar wordt verrast door een geniaal pionoffer. 10. g4!! ... Op het eerste gezicht de zet van een beginner. Wat is het nut van deze zet? Wordt wits koningsvleugel niet dramatisch verzwakt? De bedoeling is om het paard van e7 in zijn bewegingen te belemmeren. 10.... fxg4 Fout is 10. ..,. fxe4 wegens 11. Pg3 met voordeel voor wit. 11. h3 Pd7 Na 11. .. gxh3 12. Lxh3 ontstaat een gambietspel waarin wit meer dan voldoende compensatie heeft voor de pion. 12. Pf4 Db6? Fout! Zwart speelt op materiaalwinst en verwaarloost zijn ontwikkeling. 13. Pe6 Dxb2? Nu is er al geen redding meer mogelijk, maar het vereiste wel een geniale blik om dat aan te kunnen tonen. Redelijk speelbaar was nog 13. ... Lxc3+. 14. Pxg7+ Kf7 15. Ld2! Kxg7 Nu wordt de zwarte dame teruggedreven, terwijl de witte stukken optimale posities in kunnen nemen. 16. Tb1 Da3 17. Tb3 Da5 18. Pb5 Dd8. Nu barst de aanval goed los. 19. Lc3+ Pe5

 

 

20. Pxd6!! Het is bijzonder vermakelijk om te zien hoe het zwarte centrumbastion opgeblazen wordt. 20. ... Dxd6 21. Dal. Het zal niet vaak voorkomen, dat een dame vanuit dit veld beslissende invloed kan uitoefenen. 21.... Kf6 22. hxg4 g5. Er is geen andere mogelijkheid om het dodelijke f4 tegen te gaan. 23. f4! Toch! Wit besluit met een fraaie drievoudige magneetcombinatie, die hij al voorzien moet hebben bij 20. Pxd6. Dat is niet wereldschokkend diep berekend, maar toch wel van hoge klasse. 23. ... gxf4 24. Lxe5+ Dxe5 25. Txh6+! Txh6 26. g5+ ! ! Zwart gaf het op. Een bijzonder frisse aanvalspartij, die laat zien, dat je geen koningsgambieten hoeft te spelen om lekker te kunnen combineren. 

 

Cifuentes - Zvjagintsev, Hoogovens, 1995.

1. d4 e6 2. Pf3 d5 3. c4 Pf6 4. Pc3 c6 5. e3 Pbd7 6. De2 b6 7. Le2 Lb7. Zwart kiest een terughoudende, maar zeer solide opstelling. 8. 0-0 Le7 9. Td1 0-0 10. e4 dxe4 11. Pxe4 Dc7 12. Pc3 c5 13. d5. Hiermee krijgt wit een vrijpion. Dat kan een groot voordeel zijn, als hij niet afdoende geblokkeerd kan worden. Euwe heeft daar een kleine mensenleeftijd geleden, in navolging van Nimzowitsch, al behartenswaardige dingen over geschreven. Ook Aljechin heeft er meermalen (met wit) mee te maken gehad. 13. ... exd5 14. cxd5 a6. Noodzakelijk om zonder door Pb5 gestoord te worden de loper op d6, het blokkadeveld, te kunnen zetten. 15. Ph4 g6. Op het eerste gezicht lijkt de zwarte stelling allesbehalve solide. Om het andere witte paard van f5 weg te houden, moet zwart zijn koningsstelling verzwakken. 16. Lh6 Tfe8 17. Dd2? Een slechte zet. Overweging verdiende 17. a4 om een uitbouw van de zwarte stelling aan die kant te bemoeilijken. 17.... Ld6 18. g3 b5. Zwart heeft de openingsmoeilijkheden overwonnen. Er dreigt nu zelfs al 19. ... b4 met winst van pion d5. Zijn meerderheid op de damevleugel compenseert meer dan voldoende wits ruimtelijk overwicht in het centrum.Maar er zit meer in het vat. 19. Lf3 b4 20. Pe2 Pe4. Nu blijkt nog een nadeel van 17. Dd2, veld e4 wordt onvoldoende gedekt. 21. Dc2 Pdf6 22. Pg2 Dd7. Natuurlijk met 22. ... Lxd5? wegens 23. Txd5 Pxd5 24. Lxe4 enz. 23. Pe3. Nu is pion d5 voldoende gedekt, maar er is een andere zwakte ontstaan, namelijk op f2. Wit is zich blijkbaar nog van geen gevaar bewust. 23. ... Tad8 24. Lg2 Pxf2!! Het begin van een fantastische offercombinatie, die als een lopend vuurtje door de wereld zal gaan. Zo word je beroemd. 25. Kxf2 Txe3! Opnieuw, net als in de vorige partij, is sprake van een magneetcombinatie. Dat is blijkbaar Zvjagintsevs specialiteit. 26. Lxe3 Pg4+ 27. Kf3 Pxh2 28. Kf2 Pg4+ 29. Kf3 De6!! Zo speelt ook de loper op b7 nog een belangrijke rol. Door de penning van pion d5 kan de zwarte dame zich in de strijd werpen. )5e kunst van het schaken is het effectief gebruiken van alle stukken. Deze partij is daar een schitterend voorbeeld van. 30. Lf4 Te8 31. Dc4.

 

 

Het plaatje van het jaar: 31. ... De3+!! Een fantastisch dameoffer, dat de zwartspeler tot het einde zijner dagen tot eer zal strekken. 32. Lxe3. Niet nemen helpt natuurlijk ook niet meer. 32. ... Txe3+  33. Kxg4 Lc8+ 34. Kg5 h6+ 35. Kxh6 Te5!! Wit gaf het op. Er dreigt op twee manieren mat met Th5 en met Lf8. Als een combinatie geslaagd is, staan de stukken van de verliezers er altijd treurig bij. Dat is ook hier het geval. Vooral de toren op al is een hoopje ellende.