Bronstein 70 jaar                                                   PZC 17-12-1993

In de Sovjet-Unie hadden de sportlieden grote voorrechten. Sinds de omwentelingen in het voormalige wereldrijk is dat totaal veranderd. Vooral de oudere schaakgrootmeesters hebben daarvan te lijden. Zelfs Botwinnik, een van de grootste schakers uit de geschiedenis, heeft moeite om de eindjes aan elkaar te knopen. Oude spelers met minder uitstraling hebben het nog moeilijker. Beroemde spelers als Smyslov, Taimanov, Geller en Bronstein kunnen het nog wel redden. Maar het is toch wel treurig als je op je zeventigste levensjaar nog naar hot en her moet reizen om je dagelijks brood bij elkaar te scharrelen. Zeer gewild op Westeuropese toernooien is de 70-jarige David Bronstein. Een buitengewoon aardige man en een zeer sportieve speler, een voorbeeld voor de hedendaagse schaakjeugd.

Bronstein bereikte zijn grootste kracht in het eerste decennium na de Tweede Wereldoorlog. Hij won, na een beslissingsmatch met Boleslavsky, het kandidatentoernooi van Boedapest in 1950. In de tweekamp om de wereldtitel in 1951 dwong hij Botwinnik een gelijkspel af (12-12), waardoor Botwinnik de titel behield. Experts zijn het er nog steeds over eens, dat deze match een van de beste was, die ooit is gespeeld. Later moest hij Smyslov voor laten gaan in de kandidatentoernooien van 1953 en 1956. In het Interpolis-toernooi werd hij in de eerste ronde uitgeschakeld met een partij, zoals hij die in zijn gloriejaren nooit zou hebben gespeeld.

Vaganian - Bronstein Tilburg 1993.

1.Pf3 d5 2.g3 c6 3.Lg2 Lg4 4.0-0 Pd7 5.d3 Lxf3 6.Lxf3 h5 Bronstein heeft steeds meer een hekel gekregen aan ver voorgekauwde openingsvarianten. 7.Pd2 h4 8.e4 hxg3 9.hxg3 Pgf6 10.exd5 cxd5 11.De2 e6 12.c4 Le7 13.b3 Pb6 14.Lb2 Dd7 De actie op de h-lijn heeft heel weinig effect gehad en alleen tot tempoverlies geleid. 15.Kg2 Th7 16.Th1 Txh1 17.Txh1 0-0-0 18.Le5! Dc6 Zwart neemt reeds zijn toevlucht tot een twijfelachtige manoeuvre. 19.Tc1 Pbd7 20.Lb2 Kb8 Zwart probeert met een pionoffer zijn koning in veiligheid te brengen. Het blijkt een vergeefse poging te zijn de partij te redden. 21.cxd5 Da6 22.Pc4 Ka8 23.dxe6 fxe6 24.Te1 Pf8 25.De5 Lb4 26.Dc7 Tb8 27.Lxf6 gxf6 28.Te2 Db5 29.a3 Dc5 30.Df4 Lc3 31.b4 Zwart geeft op.

 

Het zou onvergeeflijk zijn, als een geweldige schaker als Bronstein slechts door een dergelijke nietszeggende partij bij de jonge garde in herinnering zou blijven. Hoe geweldig hij het spel beheerste mag blijken uit de volgende twee meesterwerken.

Unzicker-Bronstein, Gotenburg 1955.

1.e4 c5 2.Pf3 d6 3.d4 cxd4 4.Pxd4 Pf6 5.Pc3 a6 6.Le2 In hedendaagse toernooien speelt men thans vaker 6.Lg5, hetgeen niet wil zeggen, dat Le2 minder goed is. Het is slechts een kwestie van mode en smaak. 6...e5 De klassieke Najdorf-variant. Zwart laat zijn d-pion achter om vaste voet in het centrum te krijgen. Deze partij is een onverbeterbaar voorbeeld hoe men met zwart deze variant moet spelen. 7.Pb3 Le7 8.0-0 0-0 9.Le3 Dc7 10.a4 b6 11.Dd2 Le6 12.Tfd1 Tc8 13.De1 Db7 14.Td2 Pbd7 15.f3 d5 Het eerste succes. De thematische doorbraak in deze opening is verwezenlijkt. 16.exd5 Pxd5 17.Pxd5 Lxd5 18.Tad1 Pf6 19.Pc1 e4! Om lijnen te opening. De machteloosheid van de op een kluitje samendrommende witte stukken is opmerkelijk. 20.Df2 Lc5 21.Lxc5 bxc5 22.De3 Te8! 23.f4 Wit moet zijn tegenstander een vrijpion toestaan. Let op waar dat toe leidt!! Maar er zat niet veel anders op, want 23.fxe4 Lxe4 kwam helemaal niet in aanmerking. Ook 23.Dxc5 exf3 was uit den boze. 23 c4! 24.b3 Tac8 25.h3 Le6 26.Kh2 Dc7 27.Td6 a5 28.bxc4 Lxc4 29.Pb3 Lxe2 30.Dxe2 e3! Veel sterker dan 30.Dxc2 Db5 31.e3 Tel en de stelling blijft onduidelijk. Na de gespeelde zet dreigt Pe4! De wijze waarop zwart in deze partij met zijn centrumpionnen acteert is weergaloos en het einde is nog met in zicht. 31.T6d4 Pe4 32.Df3 Pg5 33.Dg4 Pe6 34.Te4

 

 

34...h5!! 35.Df3 Of 35.Dxh5 Pxf4 met winststelling voor zwart. 35... Pg5 Ook 35.Pxf4 was mogelijk. 36.Txe8+ Txe8 378.Dg3 Dxc2 38.Td5 e2! De pionnendoorbraak in het centrum vindt zijn bekroning. 39.Txg5 e1D 40.Txg7+ Kh8 41.Dg5 Dxg2+!! 42.Dxg2 Te2 Zwart gaf het op. Een magistrale positiepartij, een van Bronsteins topprestaties.

 

Bronstein heeft ook zeer veel aantrekkelijke aanvalspartijen gespeeld, maar hij hield niet van opportunistische varianten, zoals Tal dat in zijn topjaren. Bronsteins beste combinaties zijn volstrekt logisch en correct en zeer vaak bijzonder origineel.

Bronstein-Milic, Belgrado 1954.

1.e4 c5 2.Pf3 d6 3.d4 cxd4 4.Pxd4 Pf6 5.Pc3 a6 6.Lg5 De moderne Najdorf-variant. Zie boven. 6...Pbd7 7.Lc4 h6 8.Lxf6! Pxf6 9.De2 e5 l0.Pf3 Le7 11.Td1 Dc7 12.0-0 Vaak komt het in deze variant tot tegengestelde rokades. In deze partij gaat het anders. 12 0-0 13.Lb3 Ld7 14.Ph4 Lg4 15.f3 Le616.g3 Kh717.Pg2 Lh318.Tfe1 Lxg2 19.Kxg2 b5 20.a3 Tac8 21.Dd3! Dreigt met 22.f4! de witte stelling sterk uit te bouwen, omdat zou 22...exf4 falen op 23.e5+ 21...Kg8 22.Td2 Db8 23.h4! Alles stond gereed voor een verrassend effectieve pionnenstorm. 23...h5 24.De2 Tc5 23.g4! Wit gaat onverstoorbaar door met zijn plan. Zwart is niet in staat om de 'kale' witte koning te verontrusten. 25...hxg4 26.fxg4 g6 27.h5!! Een nieuwe doorbraak. Zwart mag niet 27...gxh5 spelen wegens 28.g5! Pf4 (anders Dxh5) 29.Th1 Lxg5 30.Txh5 Pe3+ 31.Kg1 Dd8 32.Dh2! Kg7 33.Dg3! f6 34.Tdh2 en mat in weinig zetten. 27...Kg7 28.Th1 Dc8 29.Kg3 Th8 30.h6+!! Nu krijgt de aanval een ander aanknopingspunt, n.l. f7! Op 30... Txh6 volgt 31.Txh6 Kxh6 32.g5+! Kxg5 33.De3+ Kh5 34.Th2 en mat. 30...Kf8 31.Df3 Th7 32.Tf2 Ke8 De koning moet op de vlucht. Niets hielp 32...De8 33.g5 Ph5+ 34.Txh5! gxh5 35.g6 Txh6 36.Lxf7! en winnende aanval. 33.g5

 

 

33... Ph5+ 34.Txh5 gxh5 35.Lxf7+ Kd8 36.g6! De bekroning van een prachtig gevoerde stormaanval. De g-pion loopt door naar dame. 36...Txh6 37.g7 Kc7 38.g8D Dxg8+ 39.Lxg8 Tg6+ 40.Kh2 Txg8 41.Df7 Zwart geeft het op. Een meesterlijk voorbeeld van een geslaagde pionnenstorm.