Terug                                            Wat is 'in vorm zijn'?            PZC 4-2-1990

 

Twee jaar geleden verloor Jan Timman vier partijen achtereen in de Euwe-vierkamp in Amsterdam. Nigel Short zei toen, dat de echt grote schakers, Karpov en Kasparov dat nooit zou overkomen. Ondertussen moest Karpov in het Wereldcup-toernooi in Rotterdam in zijn drie laatste partijen de koning omleggen en kon Short zelf in zijn wedstrijdboekje van het Hoogovenstoernooi drie achtereenvolgende nullen bijschrijven. Timmans 'record' bleef dus ongebroken, maar toch....

De mysterieuze krachten in de sport, waar Joris van den Berg lang geleden zo meesterlijk over schreef, blijken ook bij het schaken voortdurend actief te zijn. Eveneens een fenomeen, waar bij mijn weten nog geen afdoende verklaring voor bestaat, is 'het in vorm zijn'.

In de schaakwereld heeft dr. Tarrasch, de grote rivaal van dr. Lasker, wereldkampioen van 1894 tot 1921, er enkele behartenswaardige woorden aan gewijd. Hij schreef, dat in sommige toernooien de goede zetten vanzelf schijnen te komen, terwijl bij andere gelegenheden vreselijke inspanningen moeten worden geleverd. De enige manier om slechte prestaties als gevolg van vormverlies te voorkomen is verdubbelde inzet en concentratie. Een betere remedie is sedert Tarrasch' raadgeving nog niet gevonden. Waarschijnlijk is dat ook niet mogelijk omdat iedere sportman weer anders reageert, gevoelig is voor andere factoren. Timman verliest zijn vorm als hij te veel speelt, Kortsjnoi als hij te weinig speelt! Als men wetenschappelijk precies zou kunnen verklaren wat 'in vorm zijn' precies is en hoe het moet worden opgeroepen of vastgehouden, zou de sport een belangrijk deel van zijn mysterieuze krachten en dus van zijn charme verliezen.

De Engelse grootmeesters Nunn en Short zijn goede vrienden, maar dat betekent niet, dat ze op het schaakbord elkaar wel eens een puntje gunnen. Ze leveren altijd strijd, in elk toernooi. Het zijn weer die mysterieuze krachten, die er de oorzaak van zijn, dat Nunn bijna altijd wint en Short nooit! Hun onderlinge score is 8, of 9-0 in het voordeel van Nunn! In Wijk aan Zee werd de traditie voortgezet!

Nunn - Short

1.e4 c5 2.Pf3 Pc6 3.d4 cxd4 4.Pxd4 e5 5.Pb5 d6 6.g3 h5 Dag theorie! Zwarts originaliteit zal ditmaal geen vrucht dragen. 7.Pc3 a6 8.Pa3 h4 9.Lg2 h3 Zwart wint terrein, maar het nuttig effect blijkt nihil. 10.Lf1 b5 11.Pd5 Pce7 12.Lg5! Deze fijne zet bemoeilijkt zwarts ontwikkeling. 12.... f6 13.Le3 Pxd5 14.Dxd5 Tb8 15.0-0-0 Pe7 Zwart staat totaal klem. In arren moede offert hij een pion om wat tegenspel te krijgen.16.Dxd6 Dxd6 17.Tdx6 Pf5 18.Tb6! 19.Lxb6 Pd6 20.0 Le6 21.Lc5 Le7 22.1,e2 Pb7 23.Lxe7 Kxe7 24.b3 Pd6 25.c3 g6 26.Pc2 a5 27.Td1 f5 28.exf5 gxf5 29.Lf1 f4 30.gxf4 exf4 31.Pd4 Ld7 32.Pe2 Lc6 33.Pf4 Lf3 Zwart geeft op zonder Pg6 af te wachten. Short is kansloos weggespeeld.

 

Aantrekkelijker en ook belangrijk voor de theorie was de volgende partij.

Short -Dlugy

1.e4 0 2.Pf3 d6 3.d4 cxd4 4.Pxd4 Pf6 5.Pc3 Pc6 6.Lg5 e6 7.Dd2 a6 8.0-0-0 De Rauzer-variant van het Siciliaans; al heel lang een van de belangrijkste systemen in deze opening.

8..... h6 9.Le3 Pxd4 10.Dxd4 Dc7 11.f4 b5 12.Le2 Lb7 13.Lf3 Tc8 14.Kb1 Le7 15.e5

Wit trekt ten aanval. Zwart heeft echter een sterke verdeling achter de hand. 16.... Lxf3 l6.gxf3 dxe5 17.fxe5 Pd7 18.Te1 b4 19.Pe4 Zwak is nu 19... Pxe5 wegens Lf4. Hoe moet zwart zich uit de dreigende omklemming redden?

 

 

19.0-0!! Verrassend en sterk. Het paard op d7 is taboe: 20.Dxd7 Dxc2+ 21:Ka1 Tfd8! en wit kan opgeven. De aanval, die wit nu lanceert lijkt meer dan het is. 20.Lxh6 Pxe5! Te gevaarlijk was 20... gxh6. B.v. 21.Tg1+ Kh7 22.Dxd7 Dxd2 23.Ka1 Tfd8 24.Pf6+ Kh8 25.Dxd8+ Txd8 26.Txd8+ Lxd8 27.Tg8 mat. 21.Dg1 Pg6 22.Lg5 Lxg5 23.Dxg5 Dxc2+ 24.Ka1 Dc7!! Zeer sterk gespeeld! De zwarte dame trekt alle gif uit de witte aanval.  25.Dh5 Td8 26.Tb1 Df4! 27.Pg5 Dh4 28.Dxh4 Pxh4 29.Te4 Pf5 30.Txb4 Pe3 Wit hield er mee op. De dreiging Pc2+ is dodelijk. Een prachtige prestatie van de Amerikaan. 

 

Van der Wiel en Short zijn betrekkelijk goede vrienden. Hun onderlinge score is wat voordeliger voor de Engelsman, maar Van der Wiel is toch altijd een kwaaie tegenstander. Dat bleek ook nu weer.

Van der Wiel - Short

1.e4 c5 2.Pf3 Pf6  De Nimzowitsch-variant van het Siciliaans. Een zeer scherp systeem waar Short zich blijkbaar op had geprepareerd. 3.e5 Pd5 4.Pc3 e6 5.Pxd5 exd5 6.d4 Pc6 7.dxc5 Lxc5 8.Dxd5 d6 Het lijkt een weggevertje, maar dat is het bepaald niet. Zwart krijgt sterk spel voor het geofferde materiaal, tenminste.... 9.exd6 Db6 l0.De4+ Le6 11.Lc4! Een theoretische verbetering, die de witspeler achter het bord vond. Het blijkt een groot succes. 11... Db4+ 12.Pd2 0-0 d3.0-0 Te8 14.c3 Db6 15.Pf3 h6 16.b4 Lxd6 17.Le3 Dc7 18.Lxe6 Te6.  Wit staat nu een gezonde pion voor. Dat zegt in het meesterschaak niet alles, maar toch veel.  De blokkade van de zwarte damevleugel zal later goed van pas komen. 23.... f5 24.h3 Df7 25.Dd5 Kh7 26.Lc5 Lb8 27.Dd7 Dh5 Zwart lijkt nog een gevaarlijk tegenoffensief op de witte koning te kunnen lanceren. 28.Td5 Le5!

 

 

29.Dxe6!! Zeer goed gezien. Wit offert zijn dame om ieder tegenspel van zwart te kunnen ontzenuwen. 29... Lh2+ 30.Kxh2 Te6 31.Td7! De8 32.Txb7 Pd8 33.Txa7 Te4 34.Td1 Pe6 35.Tdd7! Tegen deze verdubbeling op de zevende rij heeft zwart nauwelijks iets kunnen uitrichten. 35... Db8+ 36.Ld6 Db5 37.Pd4 Txd4 38.cxd4 Kg6 39.Le5 Kh5 40.Td6 Pg5 41.Lxg7 Db8 42.Taxa6 Pe4 43.Le5! Pxd6 44.Txd6 Dg8 45.Lf4 Dg3 46.Lxg3! Zwart gaf het op.