Aanvallen tegen elke prijs?                      PZC 18-4-1995
 

In het midden van vorige eeuw was het tomeloos aanvallen de enige strategie die men kende. Vanaf de eerste zet speelde men op mat. Pionoffers en stukoffers om een voorsprong in ontwikkeling te krijgen of om de vijandelijke koningsstelling op te rollen waren aan de orde van de dag. Het was toen ook gebruikelijk om elk offer aan te nemen en men beschouwde een weigering als onbehoorlijk. Met de komst van de Amerikaan Morphy keerde het tij een beetje. Morphy was ook een aanvalsspeler, maar niet tot elke prijs. Hij ging uit van een solide opening en verwaarloosde zijn verdediging niet. Spelers als Paulsen, Staunton en vooral Steinitz bestudeerden zijn spel en er kwam een herwaardering van de verdediging. Spelers als Nimzowitsch met zijn 'heroische verdediging' bouwden later de techniek verder uit. Het hoogtepunt, of zo men wil dieptepunt, kwam met Petrosjan. Petrosjan weerlegde al dreigingen nog voor zijn tegenstander ze had bedacht! In het huidige topschaak bestaan er eigenlijk geen pure aanvalsspelers en verdedigers meer, al heeft elke speler wel zijn voorkeur voor het een of het ander. Als illustratie van het feit dat grote schakers van alle markten thuis moeten zijn een verdedigingsoverwinning (!) van Anand, een speler, die bekend staat om zijn scherpe stijl.

Anand-Timman, Amsterdam 1996

l. e4 e5 2. Pf3 Pc6 3. Lb5 a6 4. La4 Pf6 5. 0-0 Le7 6. Tel b5 7. Lb3 0-0 8. a4

Anand is een groot kenner van het Marshall-gambiet (8.c3 d5). Zo groot is zijn kennis, dat hij het vermijdt! Wie veel weet, weet, dat hij veel niet weet! Timman zou zeker Anands kennis op de proef gesteld hebben, want hij is nooit bang geweest en is dat nog niet om iemands kennis te testen.

8... Lb7 9. d3 d6 10. Pbd2 Pd7 11. c3 Pc5 12. Lc2 Pxa4!

Hiermee verslechtert zwart zijn pionnenstelling, maar krijgt als compensatie het loperpaar en de mogelijkheid tot een snelle opmars op de koningsvleugel. Anand had misschien toch beter de Marshall kunnen toelaten!

13. Lxa4 bxa4 14. Dxa4 Kh8 15. Pc4 f5 16. Pe3 f4 17. Pd5 g5!

Zo spelen de huidige grootmeesters! Het begint al duidelijk te worden, dat Timman de openingsslag in zijn voordeel heeft beslist. Wit moet lijdzaam toezien hoe de zwarte pionnen op de koningsvleugel naar voren komen.

18. h3 Dd7 19. Kf1! h5 20. Ke2 g4 21. hxg4 hxg4 22. Pd2 Kg7 23. Pc4 a5 24. Kd1 Lh1

De loper doet hier met veel. Beter was hier 24 ...Th8 en Th2 om de witte stelling van twee kanten te belagen.

25. Tf1 Tf7 26. Ld2 De6 27. Kc2 Pd8

Zwart zoekt wegen om de witte koning in zijn nieuwe onderkomen aan te pakken.

28. g3! Lg5

Niet goed was 28...fxg3 29. fxg3 Lxg3 30. Tgl Lh4 31. Pde3 en het paard springt naar f5.

29. gxf4 exf4 30. Tgl Lc6 31. Da2 Pb7

Dit is een pionoffer. Ook 31...a4 had zwart kunnen proberen. Maar het is twijfelachtig of hij daar na 32. Tael veel mee opgeschoten zou zijn.

32. b4 Lb5 33. Pxa5

 

 

33...Txa5!

Op dit kwaliteitsoffer heeft zwart met zijn laatste zetten aangestuurd. Zwart krijgt inderdaad een sterke aanval.

34. bxa5 Lxd3+?

Nog een offer. Het ziet er bij een vlugge blik wel aardig uit, maar misschien is aardig niet goed genoeg. Sterker lijkt 34...Pc5!! Veld d3 is dan niet goed te verdedigen. Bijvoorbeeld: 35. Pb4(c4 La4+)Lxd3+!! 36. Pxd3 Dxe4 en zwart heeft een zeer sterke aanval en minder materiaal ge´nvesteerd dan in de partij want Pd3 is niet te dekken. Een variant: 37. a6 Pxd3! 38. Da3 Pel+ 39. Kdl Dc2+ 40. Kxel Te7+ 41. Kfl Dd3+ 42. Kg2 Dh3 mat!! Na Timmans fout ontwaakt Anands verdedigingskunst.

35. Kxd3 Pc5+ 36. Kc2 Dxe4+ 37. Kb2 Pd3+ 38. Ka3!

Nu staat wit een toren voor in plaats van een kwaliteit zoals in bovengenoemde variant en dat scheelt wel iets.

38...Pe5 39. Pb4 c5 40. Tael!

Wie veel heeft kan veel missen. Wit offert een stuk terug om de zwarte aanval te breken. 40...cxb4+ 41. cxb4 Dd3+ 42. Ka4 Ta7

Nu kan wit met een nauwkeurige verdediging de aanval afslaan. Iets moeilijker, maar evenmin voldoende was 42...Tb7! De enige verdediging was dan 43.Tc1!

43. Db2 Lf6 44. Lxf4 Pc4 45. Txg4+ Kf7 46. Db3 Dd5 47. Ld2!!

Zwart geeft het op. Een treurige nederlaag voor Timman. In zijn grote tijd zou Anand hem niet ontsnapt zijn.

Onbewust denken sommige spelers, dat verdedigen gemakkelijker is dan aanvallen. Waarom zouden ze anders zo passief spelen? Je komt ze vooral tegen in de lagere klassen. Uit de praktijk is al ontelbare keren gebleken, dat met offers gepaard gaand scherp spel gemakkelijker is, dan een moeizame passieve verdediging.

 

Na het grote geweld van het topschaak, het kleine geweld van het clubschaak. Een bijzonder aardige partij van Albert Riemens, gespeeld op de Middelburgse club.

Riemens-Henderikse, 1996
1. e4 d6 2. d4 Pf6 3. Pc3 g6
De Pirc-verdediging. Een uitstekende keuze voor spelers, die kunnen verdedigen. Maar dan moet men zijn stelling zo weinig mogelijk verzwakken en niet zenuwachtig worden als er een paar pionnen op je koning afstormen.

4.f3 c6 5.Le3 b5

Zwart kiest voor de actieve verdediging of voor de actieve verzwakking. Het is maar hoe je tegen deze opening aankijkt. In deze rubriek is ook ooit wel eens een spottende opmerking ge

maakt over een speler uit de Zeeuwse hoofdstad, die zich steeds met Scandinavisch verdedigde. Maar nu speelt zelfs de wereldtop deze opening! Zou de victorie dan toch in Middelburg begonnen zijn?

6. Dd2 Pbd7 7. 0-0-0 Pb6 8. g4 h5?

Twijfelachtig! Zwart probeert de witte pionnen te blokkeren, maar dat blijkt niet goed te lukken. Een passieve houding op de koningsvleugel was meer op zijn plaats. Het moeilijke van verdedigen is, dat je moet weten wanneer het tijd is voor de tegenaanval. Die was nog niet gekomen.

9. g5 Pfd7 10. f4 Lg7 11. Pf3 0-0

Hier had zwart nog wel even mee moeten wachten, maar hij speelt op een scherpe tegenaanval. Het nadeel van 5...b5 is natuurlijk, dat de zwarte koning ook niet meer naar de damevleugel kan.

12.f5 b4 13.Pb1 c5

Zwart besluit tot een pionoffer omdat 13...a5 15. fxg6 fxg6 16. Ph4 Kh7 17. e5 dxe5 18. Ld3 er ook niet prettig uit ziet.

14. dxc5 Pa4 15. Ld4 Paxc5 16. Lxg7 Kxg7 17. Dxb4 Lb7

Hier bood 17...Tb8 betere kansen. Zwart denkt blijkbaar dat hij wat tegenspel op de lange witte diagonaal kan krijgen, maar dat blijkt een luchtspiegeling.

18. Pc3 Db6 19. Dd4+! Kh7 20. Lc4! Tab8

Zwart lijkt nu aardige compensatie te hebben gekregen voor de pion. Als wit nu niet doortast, krijgt hij problemen langs de b-lijn.

 

 

21. Lxf7!!

Een mooie, maar met zo erg moeilijke combinatie. Iedereen, die iets van het schaken begrijpt, kijkt meteen naar dit offer. Het uitrekenen is ook niet zo lastig, omdat zwart slechts gedwongen zetten doet.

21...Txf7 22. fxg6+ Kxg6 23. Ph4+ Kxg5 24. Dgl+!

De mooie pointe van de witte actie. Zwarte koning komt in spervuur van stukken.

24... Kf6 25. Dg6+ Ke5 26. Dxh5+ Ke6 27. Dg4+ Ke5 28. Pg6+

Zwart, gaf het op. Na 28...Kf6 29. Tdfl+ Kg7 30. Pe5+ is het tijd om de stukken in de doos te doen.