Michail Tal overleden.                                                         PZC 10-7-1992

Vorige maand is tot grote droefheid van de schaakwereld Michail Tal overleden. De populairste schaakspeler ter wereld werd slechts 55 jaar. Tal was geen schaakwonderkind, maar bereikte niettemin in zeer korte tijd de top. Hij won in 1957 en 1958 ochtereenvolgens het kampioenschap van Leningrad, de Sovjetunie, het interzonale toernooi van Portoroz, het toernooi van Zrich en het kandidatentoernooi van Bled-Zagreb-Belgrado met grote overmacht. Tenslotte versloeg hij in 1960 Botwinnik in de match om het wereldkampioenschap. Niemand had kunnen vermoeden, dat hij die geweldige prestatie nooit meer zou evenaren. De revanchematch tegen Botwinnik in 1961 verloor hij onverwachts met groot verschil. De voornaamste oorzaak daarvoor was toen al zijn zwakke gezondheid. Kort voor de match kreeg hij last van zijn nieren. Een ziekte, die hem zijn hele verdere leven parten zou spelen en tenslotte het leven zou kosten. Botwinnik stelde voor om de match uit te stellen, maar Tal weigerde. Botwinnik heeft later verklaard, dat Tal onverslaanbaar zou zijn geweest, als hij zich beter zou hebben voorbereid. Tal is een van de weinige grootmeesters, die een positieve score hadden tegen Bobby Fischer. In het kandidatentoernooi van 1959 met Keres, Fischer, Smyslov, Petrosjan, Gligoric, Olafsson en Benko versloeg hij Fischer met 4-0!

Tal-Fischer, 1959

1.d4 Pf6 2.c4 g6 3.Pc3 Lg7 4.e4 d6 5.Le2 0-0 6.Pf3 e5 7.0 Pbd7 8.Lg5 h6 9.Lh4 a610.0-0 De811.Pd2 Ph7 12.b4 Lf6 13.Lxf6 Phxf6 14.Pb3 De7 15.Dd2 Kh7 16.De3 Pg817.c5 f5 18.exf5 gxf5 19.f4 exf4 20.Dxf4

 

 

Tal vertelt, dat hij zwarts volgende zet in het geheel niet had overwogen, omdat zwart daarmee zijn laatste bastion, veld e5, prijsgeeft. Fischer daarentegen nam op c5 zonder enige aarzeling in de veronderstelling, dat wit het een en ander had overzien. 20dxc5 21.Ld3!! Een dubbel pionoffer waar Tal geruime tijd over nadacht, Fischer in de waan brengend, dat hij het een en ander overzien had. 21 cxb4 22.Tae1! Df6 Volgens Tal de beslissende fout.  Beter was 22Dd6 23.Lxf5+ Kh8 24.Dd4+ Df6 25.Dxb4 Db6+ 25.Dd4+ Dxd4 27.Pxd4 met aanzienlijk positievoordeel voor wit. Nu wordt zwart door de witte aanval weggevaagd. 23.Te6!! Dxc3 24.Lxf5+ Txf5 24.Dxf5+ Kh8 26.Tf3 Dg7 27.Te8 Pf6 28.Dxf6+ Dxf6 29.Txf6 Kg7 30.Tff8 Pe7 31.Pa5 Een grappige stelling. Zwart kan geen enkel stuk verzetten zonder groot materiaalverlies. 31 h5 32.h4 Tb8 33.Pc4 b5 34.Pe5 Zwart gaf het op. Een zware nederlaag voor de toen pas 16-jarige Amerikaan.

 

Tal was geen speler, die veel energie besteedde aan openingstheorie, zoals tegenwoordig bijvoorbeeld Kasparov doet. Hij had wel een bijzonder oog voor tactische mogelijkheden in de openingsfases.

Tal-Letelier, 1963

1.e4 e5 2.Pf3 Pc6 3.Lb5 a6 4.La4 d6 5.c3 Ld7 6.d4 Pge7 7.Lb3 h6 8.Ph4 g5? Een zwakke zet, die door elke grootmeester afgestraft kan worden. De wijze waarop Tal het doet is echter buitengewoon aantrekkelijk. 9.Dh5 Th7 10.Lxg5 exd4 11.f4 Zwart dreigde Pe5 en Lg4! 11... Dc8 12.f5 dxc3 13.Pxc3 Pe5 14.Lf6 Pg8 15.Lxe5 dxe5 16.Pg6! Ld6

 

 

17.Lxf7+!! Kxf7 18.Pd5!! Geheel volgens de oude wijsheid dat de dreiging sterker is dan de uitvoering daarvan. 18... Kg7 19.0-0 Pf6 20.Pxf6 Kxf6 21.Pxe5!! De zwarte koning wordt met briljante offers bet zwijgen opgelegd. Het paard is onkwetsbaar wegens f6+(na Kxe5) of Dg6+ (na Lxe5). 21... De8 22.Pxd7+ Txd7 23.e5+! Lxe5 24.Dxh6+ Kf7 25.Tae1 Td5 26.Dh7+ Kf6 27.Te4!! Nog een prachtige stille zet, die onmiddellijk beslist. De dreiging is Tg4. 27... Ld4+ Op 27... Lxh2+ mag wit met 28.Kxh2 spelen wegens 28... Dxe4 29.Dg6+ Ke5 30.De6+ Kd4 31.Tdl+ Ke3 32.Tel+ Kf2!! en zwart wint, maar 28.Kh1!! 28.Kh1 Zwart geeft op. Een schitterende tijdloze aanvalspartij.

Naspelen.

 

Tals laatste toernooipartij:  
Tal- Akopian, Barcelona, 1992

1.e4 c5 2.Pf3 Pc6 3.Lb5 d6 4.00 Ld7 5.Te1 Pf6 6.c3 a6 7.La4 c4 8.d4 cxd3 9.Lg5 e6 10.Dxd3 Le7 11.Lxf6 gxf6 12.Lxc6 Lxc6 13.c4 00 14.Pc3 Kh8 15.Tad1 Tg8 16.De3 Df8 17.Pd4 Tc8 18.f4 Ld7 19.b3 Ld8 20.Pf3 b5 21.Da7 Lc7 22.Dxa6 bxc4 23.b4 Dg7 24.g3 d5 25.exd5 Lxf4 26.Kf2 f5 27.gxf4 Dxc3 28.Dd6 La4 29.Td4 Tg7 30.dxe6 Lc6 31.Pg5 Txg5 32.De5+ Tg7 33.Td8+ Txd8 34.Dxc3 f6 35.e7 Ta8 36.Dxf6 Le4 37.Tg1 Txa2+   38.Ke1  10  

Zwart geeft op.