Terug                                                       De Russen komen!!                              PZC 27-3-1998            

Wie denkt, dat schaken alleen maar een spel is dat plezier en kunstgenot schenkt,  heeft het mis. Voor de meeste beroepsschakers is het de enige bron van inkomsten en onder zulke omstandigheden is het vaak moeilijk om de schoonheid van het spel te blijven zien.  De situatie onder de beroepsschakers is op het ogenblik ronduit slecht. Vooral de oudere spelers uit de voormalige Sovjet Unie verkeren in een deplorabele toestand. Elke ondersteuning van staatswege is sinds de ineenstorting van het communisme weggevallen. Ze moeten nu volledig op eigen benen staan. En dat valt voor de oudere schakers niet mee, omdat ze nooit iets anders gedaan hebben en geen enkele opleiding voor een ander beroep hebben gehad.
In  het Zwitserse schaakweekblad Schachwoche is daar kortgeleden een schrijnend artikel over verschenen. Jevgeni Svesjnikov, de uitvinder van de Svesjnikov-variant van het Siciliaans, weigerde voor het toernooibulletin van het toernooi in Nova Gorica (Slovenië) zijn partijen onder zijn eigen naam af te staan. In ieder rondebericht verscheen de naam GM, 2595. Achter die cryptische naam ging  Svesjnikov schuil. Het bleek om een stil protest te gaan. Al zijn toernooipartijen verschijnen immers op Internet en in schaaktijdschriften, zonder dat hij daar een cent van ziet. Integendeel, het is zelfs schadelijk voor hem, omdat zijn tegenstanders zich op die manier gemakkelijk op hem kunnen voorbereiden.
Svesjnikov:
“De situatie van de Russische grootmeesters is al slecht genoeg en wat mijzelf betreft, ik weet niet hoe ik in mijn oude dag moet voorzien. Reeds vier Russische grootmeesters hebben wegens hun treurige financiële toestand zelfmoord gepleegd. “

In de laatste jaren zijn ongeveer duizend (!) Russische schakers naar het westen gekomen, om te trachten hier een schamel brood te verdienen. Het is toch wel bijzonder droevig, dat enkele topschakers in staat worden gesteld miljoenen te verdienen, terwijl hun minder bedeelde broeders bijna omkomen van de honger. Ooit is een bond voor grootmeesters opgericht, de GMA, om o.a. daar iets aan te doen. Die is door de ongebreidelde geldhonger van vooral Kasparov en Short de grond ingeboord. Schaken karaktervormend?  Svesjnikov is geen speler van wereldklasse, maar wel een theoreticus van betekenis. Op tal van openingsterreinen heeft hij baanbrekend werk verricht. Zijn grootste triomf is natuurlijk, dat zijn troetelkind, de variant van het Siciliaans die zijn naam draagt en waar eerst een beetje smalend over gesproken werd, uitgegroeid is tot een zeer belangrijk systeem, dat ook door de allergrootsten (Kramnik) nu voor vol wordt aangezien. Hij heeft ook een rol van betekenis gespeeld bij de herleving van de doorschuifvariant van het Frans. Twee buitengewoon ingewikkelde en spannende partijen van hem met dit systeem.

Svesjnikov- Casper. Moskou, 1987.
1. e4 e6 2. d4 d5 3. e5 c5 4. c3 Pc6 5. Pf3 Db6 6. a3 c4  Andere goede zetten zijn 6… a5, Ld7 en Ph6. Slaan op d4 is nu minder goed, omdat het paard van b1 dan naar c3 kan springen. 7. Pbd2 Pa5 8. Le2 Ld7 9. 0-0 Pe7 10. Te1 h6 11. Tb1 0-0-0 12. Dc2 Kb8 13. Ld1 Tc8 14. Pf1 Pb3 15. Lf4 Ka8 16. Pg3 La4 17. De2 Db5 18. Ph5 Pa5 19. Pd2 Tc7 20. g4 Pc8 21. Lxa4 Dxa4 22. Pf1 Pb6  Door het gesloten karakter van de stelling duurt het lang voor de partijen elkaar echt zeer gaan doen en zijn langdurige zettenreeksen nodig.  23. Lg3 Db3 24. Pe3 Pa4 Zwart oefent nu bijna maximale druk uit op de witte damevleugel. Nu de toren nog naar b6.  

    

Een schilderachtige stelling 25. Pxd5!!  Wit offert een stuk, waarmee hij de Chinese muur doorbreekt en dat de partij plotseling een totaal ander gezicht geeft. De zwarte stukken op de damevleugel staan er nu een beetje verloren bij. Ze zijn in een doodlopende straat terechtgekomen. 25… exd5 26. e6 Te7 27. Pf4 Pb6 28. Df3  Hier was het sensationele 28.exf7!! nog sterker, maar ook de gespeelde zet is voldoende. 28… Db5 29. exf7 Txf7 30. Pxd5!!  Een fraaie combinatie, die profijt trekt van de onbeschutte achterste rij.  30… Txf3 31. Pc7+ Kb8 32. Pxb5+ Kc8 33. Pxa7+ Kd7  Wit heeft drie pionnen voor het stuk en een blijvende aanval. Zwart vecht voor een verloren zaak. 34. Te5 Pc6 35. Tb5 Pxa7 36. Txb6 Kc8 37. Te1 Pc6 38. d5  Op een paardzet volgt het eenvoudigst 39.Te4 en wit wint spelenderwijs.   

Wie niet goed oplet, kan ook in een gesloten stelling onaangenaam verrast worden.
Svesjikov- Milos. Boedapest, 1988.
1. e4 e6 2. d4 d5 3. e5 c5 4. c3 Pc6 5. Pf3 Db6 6. a3 c4 7. Pbd2 Pge7? Als zwart deze variant speelt, moet hij voortdurend op zijn hoede zijn voor een stukoffer op c4. Dat was hij blijkbaar even vergeten.  

8. Lxc4 dxc4 9. Pxc4 Da6 10. Pd6+ Kd7 11. Pxf7 Tg8  Met drie pionnen voor het stuk en een miserabele stelling van de zwarte koning heeft wit natuurlijk meer dan voldoende compensatie voor het geofferde materiaal. 12. Dc2 h6 13. Pd6 b5 14. 0-0 Tb8 15. Le3 Lb7  Het lijkt erop of zwart nog een soort blokkade op de witte velden heeft kunnen heeft kunnen bewerkstelligen. Schijnt bedriegt echter, zoals wit snel en doeltreffend laat zien. 16. a4! b4 17. c4 Pa5 18. Pd2 La8 19. Dh7 Kc7 20. Pb5+ Kd7 21. f3 Pf5 22. Lf2 Le7 23. Dg6 Lg5 24. Pe4 Lxe4 25. fxe4 Pe7 26. Dh5 Pxc4 27. De2! Pd2 28. h4 Pxf1 29. hxg5 hxg5 30. Dxf1 Th8  De uitslag van de partij staat vast. Het enige dat zwart kan doen, is het uitstellen van de executie.  31. Dc4 Tbc8 32. Dxb4 Db7 33. Dd6+ Ke8 34. Dxe6 Dc6 35. Pd6+ Kd8 36. Pf7+ Ke8 37. Dxc6+ Txc6 38. Pxh8 Kf8 39. d5 Th6 40. Lxa7 Kg8  En zwart gaf het op.   

In Nova Gorica (zie boven) was Svesjnikov niet goed op dreef. Aan het volgende fragment zal hij echter wel plezier beleefd hebben.

Wit zag in een hopeloze stelling nog een kleine kans op redding: 46.Tg5+! Kxf6 47.Txh5 Kg6?? Pat overziet elke schaker wel eens op zijn tijd, maar dit is toch wel bijzonder. Eerst ziet hij het wel en een zet later niet! De menselijke geest blijft een mysterie. 48.Tg5+!! Remise.