Terug                                              Rudolf Spielmann                                       PZC 8-7-1978

De naam Rudolf Spielman leeft in de schaakwereld nog steeds voort. Zijn agressieve offerstijl kan nog altijd als medicijn ten voorbeeld worden gesteld aan schakers, die leiden aan een overmatige drang tot zelfbehoud en daardoor elk risico schuwen.

Men zegt wel eens, dat iemands karakter af te leiden zou zijn uit de schaakpartijen die hij speelt. Als men dat ook op Spielmann zou toepassen, moet dat onvermijdelijk tot verkeerde conclusies leiden. De agressieve schaker Spielmann was een zeer zachtaardige mens, bijna te goed voor deze wereld. Hij was op een welhaast ziekelijke manier verknocht aan het schaakspel. Zijn collega-grootmeesters maakten daarover grapjes. Hij is eens als baby van de tafel gevallen en heeft daar als afwijking een maniakale bezetenheid voor het schaakspel aan over gehouden!

Spielmann had absoluut geen gevoel voor humor, zegt Euwe. Voor een Jood in Wenen zeer uitzonderlijk! Wel maakte hij af toe gebruik van de bittere uit wanhoop geboren galgenhumor, waarmee veel Joden in de jaren voor de oorlog zich geestelijk overeind trachtten te houden. Toen voor hem het leven in Wenen schier ondragelijk werd, zei hij eens: 'Als ik nou helemaal geen uitweg meer weet, dan ga ik naar Duitsland, 'Und lass mich verfolgen'. . .

In 1936 week Spielmann uit naar Zweden, waar hij vrijwel vergeten en in bittere armoede in 1942 overleed. Zijn betekenis voor het schaakspel dankt hij bovenal aan zijn wildwest-aanvalsstijl. Het boek waarin hij zijn hart uitstortte heette dan ook: Richtig opfern. Hierin staan zeer waardevolle aanwijzigingen, die pas veel later door met name de Joegoslaaf Vukovic op hun waarde zijn getoetst. Het hypermoderne schaak weerspiegelt ongetwijfeld meer de ideeën van Spielmann dan het schaak van zo'n dertig jaar geleden. Spielmann was een fanatieke aanhanger van het koningsgambiet. Een opening die in de tijd voor de tweede wereldoorlog als volkomen ondeugdelijk werd beschouwd. Ondanks zijn vele nederlagen, die hij met zijn lievelingsopening leed, bleef Spielmann hem spelen. Hij schreef in die tijd eens een brochure, getiteld Vom Krankenlager des Königsgambit!

Als hij eens had mogen meemaken hoe men tegenwoordig over het koningsgambiet denkt! Dat mensen als Kortsjnoi en Spassky de opening als volkomen gelijkwaardig aan andere openingen beschouwen, mag zeker als een postuum eresaluut aan Rudolf Spielmann worden beschouwd.

De partij, die Spielmann in San Sebastian (1912) van Rubinstein won, heeft om onbegrijpelijke redenen nooit de waardering gekregen, die hij verdient.

Rubinstein, Akiba - Spielmann, Rudolf.San Sebastian San Sebastian (10), 1912.

1.d4 e6 2.c4 f5 3.Pc3 Lb4 4.Ld2 Pf6 5.g3 0–0 6.Lg2 d6 7.a3 Lxc3 8.Lxc3 Pbd7 9.Dc2 c5 10.dxc5 Pxc5 11.Pf3 Pce4 12.0–0 Ld7 13.Tfd1 Tc8 14.Lxf6 Dxf6 15.Db3 Tc7 16.Pe1 Pc5 17.Db4 f4 18.Pd3 fxg3 19.fxg3 Pxd3 20.Txd3 Df2+ 21.Kh1 Lc6 22.e4 Tcf7 23.Te1 a5 24.Dc3 Dc5 25.b4

25...Lxe4!!
Grandioos.Wit kan op twee manieren op e4 slaan. Bovendienstaat de dame in, maar dat laatste gaat meteen mis: 26.bc5: Tf1+ en mat op de volgende zet.  26.Txe4 Of 26.Lxe4 Tf1+ 27.Txf1 Txf1+ 28.Kg2 Tg1+ 29.Kf3 Dh5+ 30.Ke3 Dxh2 en de witte koning kan aan het spervuur van de witte stukken niet meer ontsnappen. Een zelfde lot wacht hem nu.  26...Tf1+ 27.Lxf1 Txf1+ 28.Kg2 Df2+ 29.Kh3 Th1 30.Tf3 Dxh2+ 31.Kg4 Dh5+ 32.Kf4 Dh6+ 33.Kg4 g5! 34.Txe6 Gedwongen.  34...Dxe6+ 35.Tf5 h6 36.Dd3 Kg7 37.Kf3 Tf1+ 38.Dxf1 Dxf5+ 39.Kg2 Dxf1+ 40.Kxf1 axb4 41.axb4 Kf6 42.Kf2 h5

Wit gaf het op. Een zeer aantrekkelijke partij.