Retour                                                   Slaapschaak?                                                           PZC 2007

 

‘Schaken lijkt me een slaapverwekkende bezigheid’, hoor je vaak zeggen. De schaakspelers zelf denken daar anders over. Natuurlijk zijn er in de loop van de tijd wel eens spelers achter het bord in slaap gevallen, maar het blijft uitzonderlijk. In het eerste grote schaaktoernooi uit de geschiedenis, in 1851 in Londen, waren er nog geen schaakklokken en  kon men dus over de zetten net zo lang nadenken als men wilde. En dat deed men ook. Er waren partijen bij, die bijna 20 uur duurden! Dat de spelers daar af en toe bij in slaap vielen, is niet te verwonderen. Een keer schijnen beide spelers zelfs in slaap gevallen te zijn!

In het moderne schaak met zijn beperkte bedenktijd komt het eigenlijk niet meer voor. De laatst bekende keer dat het gebeurde was op een toernooi in Engeland in 1983. Na een uur of drie spelen, had zich een grote groep mensen rond het bord van de toen nog erg jonge Engelse schaker en later grootmeester Michael Adams gevormd. Geen wonder, want Adams was in slaap was gevallen tijdens de partij.

Dat zorgde bij zijn fans, waaronder zijn vader, voor grote verwarring en onzekerheid. Men wist niet wat te doen. Hij mocht niet gewekt worden en zeker niet door zijn vader, want dat zou inmenging betekenen van buitenaf en dat is door de schaakwetten verboden. Niemand waagde het om bijvoorbeeld door een kopje koffie per ongeluk laten vallen, of door luid te kuchen de persoon in kwestie wakker te maken. De wedstrijdleiding hield angstvallig iedereen in de gaten om bij  elke onregelmatigheid  in te grijpen. Jammer genoeg voor de liefhebbers van een relletje en de schaakgeschiedschrijvers liep alles met een sisser af, want de slaapkop werd na een kwartier uit zichzelf wakker en speelde verder alsof er niets was gebeurd.
In normale omstandigheden is schaken eerder het tegendeel van slaapverwekkend.Veel schaakliefhebbers kunnen daar over meepraten. Na een zware partij kan men de slaap niet vatten, omdat de zetten door het hoofd blijven spoken Voor een enkeling is dat een reden om met schaken te stoppen.

In deze rubriek een, volgens sommigen, slaapverwekkende zeeslang uit de wedstrijd WSC (Westlandse Schaak Combinatie) en HWP uit Sas van Gent. Wie de moeite neemt om het verloop van de partij tot zich te nemen zal zien, dat hier allesbehalve sprake is van schaak waarbij het moeilijk is de ogen open te houden. Vooral voor de spelers is het een partij, die nog lang na zal nasudderen en achteraf misschien wel voor wat slapeloosheid heeft gezorgd.

De beginfase is duidelijk voor de veteraan en oud-kampioen van Zeeland, Gert van Rij.  Hij krijgt al snel een zeer voordelige stelling. Zo voordelig, dat hij zich even een zorgeloosheid meent te kunnen permitteren. Een beginnersfout, die bij 100% van de schakers een leven lang op de loer ligt.

Gert van Rij - Frans Vreugdenhil (WSC). 2006.

1.Pf3 d5 2.c4 Pf6 3.cxd5 Pxd5 4.Pc3 Pc6 5.e4 Pf6 6.Lc4 e6 7.d4 Le7 8.0–0 0–0 9.Lb3 Pa5 10.Lc2 c5 11.d5 exd5 12.e5 Pe8 13.Pxd5 Pc6 14.Dd3 g6 15.Pxe7+ Dxe7 16.Lg5 De6 17.Dc3 b6 18.Tad1 Pc7 19.Td6 De8 20.La4 b5 21.Dxc5
Dit had natuurlijk tot een nagenoeg gewonnen stelling moeten en kunnen leiden, maar het eenvoudige 21.Lh6 was meer dan overtuigend geweest. 21...bxa4 22.Txc6 Met 22.Dxc6 had wit het gemakkelijker gehad.22… Pe6 23.Dc3 Een fout komt zelden alleen. Nu was 23.Dc1! de juiste zet. 23...Lb7 Het mirakel is geschied, wit verliest de kwaliteit. Hij staat echter zo goed, dat remise binnen handbereik blijft. De strijd gaat wel onverminderd door. Gezien de stand in de wedstrijd moest zwart op winst spelen. 24.Txe6! fxe6 25.Pd4 Ld5 26.Lf6 Tc8 27.De3 Tf7 28.h4 Tfc7 29.Td1 Lxa2 Zwart heeft veel bereikt, maar niet genoeg. 30.Pf3 Td7 31.Te1 Df8 32.Pg5 Dc5 33.Dg3 Dd4 34.h5 Dd3 35.f3 Df5 36.hxg6 Dxg6 37.Dh3 Df5 38.Dh5 Dg6 39.Dh3 Df5 40.Dh5 Ld5 De tijdcontrole is gehaald. Wit had nog 10 seconden over. De strijd gaat door. Beide spelers krijgen nu een uur extra voor de rest van de partij. 41.Kh2 Dg6 42.Dh3 Tc6 43.Dh4 Tc4 44.Dh3 De8 45.Dg3 Dg6 46.Dh3 Tc6 47.Dh4 Tdc7 48.Te2 Tc4 49.De1 Tc2 50.Txc2 Txc2 51.Db4 Dh5+ 52.Kg3! Tc8 53.De7 Dg6 54.Kh2 Te8 55.Dxa7 Lb3 56.Dd7 h6 57.Pe4 Df7? Zwart had hier nog acht minuten en wit nog twaalf. Voor de rest van de partij!
58.Dxf7+ Kxf7 59.Pd6+ Kf8 60.Lg7+! Kxg7 61.Pxe8+ Kg6 62.Pd6 Ld5 63.Kg3 Lb3 64.Kf4 Lc2 65.Ke3 Lb1 66.g3 h5 67.f4 Lc2 68.Kd2 Lb3 69.Kc3 Ld1 70.Kd4 Lc2 71.Ke3 Ld1 72.Pc8 Kf5 73.Pd6+

 

 

73… Kg6? Het is onmogelijk om een eindspel als dit zonder fouten in sneltreintempo te spelen. Van Rij geeft in HWP info aan, dat zwart met 73...Kg4! 74.f5 exf5 75.e6 Lf3!! nog remise had kunnen maken. 74.Kf2! Lc2 75.Kg2 Lb3 76.Kh3 Ld1 77.Kh4! Het heeft even geduurd, maar de koning is toch op de juiste plaats aangekomen. 77… Le2 78.Pe4 Ld1 79.Pc5 Kf7

Na 79...Kf5 gaat het witte paard via d7 naar f6 en gaat pion h5 eraan: 80.Pd7 Le2 81.Pf6 Kg6 82.Pxh5!! Lxh5 83.g4! en wit wint gemakkelijk. 80.Kg5 Ke7 81.Pe4 Kd7 82.Kf6 Kc6 83.Kxe6 Lg4+ 84.f5 Kb5 85.Pc3+ Kb4 86.Kf6 a3 87.bxa3+ Kxc3 88.e6 Lf3 89.e7 Lc6 90.Kf7 Kd4 91.Ke6  Met nog tien seconden op de klok gaf zwart het op. Na bijna zes uur spelen! Voor beide spelers een zeer vermoeiende, maar toch bevredigende partij.