Back                                        Twee schoonheidsprijzen                     PZC 7-3-2002
 

Met het uiteenvallen van de Sovjet Unie is ook een einde gekomen aan het belangrijkste traditionele schaaktoernooi uit de geschiedenis, het landskampioenschap van de Unie van Socialistische Sovjet Republieken. Het toernooi kende 58 afleveringen. Het werd voor de eerste keer in 1920 gehouden, het laatste vond plaats in 1991.
Alle grote schakers uit het Sovjetrijk hebben er aan deelgenomen. Van Aljechin tot Kasparov. Voor Aljechin, die het eerste toernooi won, was het ook meteen het laatste. Hij vluchtte naar het westen en heeft nooit meer een voet in het land gezet. Aanvankelijk werd hij als landverrader beschouwd, maar later toch als Grote Rus aan de lijst schaakhelden van moedertje Rusland toegevoegd. Dat gold niet voor de andere uitwijkeling uit de Oekraïne Jefim Bogoljoebov, die na twee sovjetkampioenschappen voor Duitsland koos. De Sovjets waren bijzonder op hem gebeten. Toen Botwinnik hem in Nottingham 1936 versloeg, kreeg hij als dank een auto van de staat!

Bijna van meet af aan was het schaken voor de communisten een troetelkind. Het werd een object van propaganda om de superioriteit van het Sovjetdenken aan de wereld te laten zien. Een topschaker kon ook rekenen op een topsalaris en kreeg verder ook nog allerlei voorrechten. Als hij zich aan de richtlijnen van de geheime dienst (KGB) hield, mocht hij ook naar het buitenland reizen. Het schaken was in de koude oorlog zelfs een zaak waar de hoogste autoriteiten zich mee bezig hielden. Toen Fischer in 1972 dreigde de wereldtitel aan Spassky te ontnemen, werden alle grootmeesters van de Sovjet Unie opgeroepen om te helpen! Fischer - Spassky was met recht ‘één tegen allen’. Wie zich niet aan de richtlijnen van de hoge bazen hield, kon op sancties rekenen. Sommige oude topschakers (Bronstein) denken niettemin nog steeds met weemoed terug aan de gouden tijd, toen ze geen mening mochten hebben, maar wel beroemd waren en in welstand leefden temidden van miljoenen arme schaakfans.

De toernooien, inclusief de vele voorrondes door de hele Sovjetunie, hebben natuurlijk een schat aan schitterende schaakpartijen opgeleverd. Die erfenis zal nog lang zijn invloed hebben op het schaken in heel de wereld. De Sovjetunie heeft toch nog iets goeds opgeleverd!

In deze rubriek twee fraaie aanvalspartijen uit het overdonderend rijke materiaal.

Moiseev - Simagin. Moskou 1951.

1.d4 Pf6 2.c4 g6 3.Pc3 Lg7 4.e4 0-0 5.Pf3 d6 6.h3 e5 7.d5 Ph5 8.Le3 f5 9.exf5 gxf5 10.Le2 Pf6 11.Dc2 Pa6 12.g3 Pb4 13.Db3 a5 14.0-0-0 f4 15.gxf4 Lf5 16.Pe1 exf4 17.Ld4 Kh8 18.a3 c5!!  Een stukoffer als inleiding tot een fameuze aanval.

19.Lxf6 Dxf6 20.axb4 axb4 21.Pb5 Ta1+ 22.Kd2 f3

 

Deze stelling is het voorwerp geworden van talloze analyses, waarvan uiteindelijk de conclusie luidde, dat zwarts aanval onweerstaanbaar was. 23.Pc2 Een van de gevonden varianten was 23.Txa1 Lh6+ 24.Kd1 fxe2+ 25.Kxe2 Lg6 26.f3 Te8+ 27.Kf1 De5 28.Dd1 Dg3 29.Pg2 Tf8 30.Pe1 Le3 31.De2 Ld3!! 32.Pxd3 Txf3+ en zwart wint. 23...Lxc2 24.Kxc2 fxe2 25.Txa1 Dg6+ 26.Kd2 Lh6+ 27.De3 Txf2 28.The1 Lxe3+ 29.Kxe3 Dg3+ 30.Kd2 Df4+ 0-1
De partij kreeg de schoonheidsprijs, waar niet minder dan 40 partijen voor waren ingeleverd!

 

Tien jaar later won Simagin nogmaals dezelfde prijs met het volgende kasstuk.

Simagin –  Stein. Moskou 1961.

1.e4 c5 2.Pf3 d6 3.d4 cxd4 4.Pxd4 Pf6 5.Pc3 a6 6.Lg5 e6 7.f4 h6 8.Lh4 Db6 9.Dd2 Dit is een van de ingewikkeldste varianten van deze opening. Wit krijgt compensatie voor de pion, maar zwart heeft een solide stelling en het valt niet mee die te doorbreken. 9...Dxb2 10.Tb1 Da3 11.Lxf6 gxf6 12.Le2 h5 13.0-0 Pd7 14.Kh1 Dc5 15.Tf3 Wit haast zich niet. Hij speelt zijn stukken naar de beste plaatsen in de verwachting, dat de disharmonie van de zwarte stelling hem in het voordeel moet brengen. 15...Le7 16.Th3 h4 17.f5 Simagin zelf was niet tevreden over deze zet. Nu komt een zwart paard naar e5. In aanmerking kwam 17.Pd1! om de toren van h3 ook op de damevleugel te kunnen laten ingrijpen. 17...Pb6 18.Pd1 Pc4 19.Dc3 Pe5 20.Db2 b5 21.Pe3 Ld7 22.c3 Tc8 23.Tc1 Ld8 24.Db3 Ke7 25.Dd1 Lb6 26.Df1 Da3 Zwart heeft zich voortreffelijk geweerd en goed spel gekregen. 27.Td1 Txc3 Een onachtzaamheid die zwart duur moet betalen. 28.fxe6 fxe6 29.Pdf5+! Kd8 30.Pxd6 Tf8 31.Txh4! Txe3 32.Th8!! De fantastische pointe van het stukoffer. 32...Txh8 33.Dxf6+ Kc7 34.Dxe5 Kc6 35.Pxb5! Dc5 Slaan op b5 leidt ook tot verlies. 36.Td6+ Kb7 37.Txd7+ Kc8

 

 

Alle witte stukken staan nu in. Bovendien dreigt mat in twee zetten. Simagin heeft echter verder gerekend. 38.Tc7+!!

Met deze fantastische zet vallen alle stukjes van de legpuzzel op hun plaats. Zwart is verloren. 38...Dxc7 39.Pxc7 Txh2+ 40.Dxh2 Txe2 41.Dh8+ Kxc7 42.Dc3+ Kb7 De storm is gaan liggen. De rest is techniek. 43.Dc4 Te1+ 44.Kh2 Lc7+ 45.Kh3 Th1+ 46.Kg4 Th2 47.Kf3 Th6 48.Db4+ Kc6 49.Dc3+ Kb7 50.Db2+ Kc8 51.Dg7 Th5 52.Dg8+ Kb7 53.Dxe6 Ta5 54.g4 Zwart gaf het op.

De winnaar van deze twee prachtpartijen, Vladimir Simagin, overleed in 1968 op 47-jarige leeftijd tijdens een schaaktoernooi in Kislovodsk.**
Hij was te zeer door de schoonheid van het spel gegrepen om de wereldtop te bereiken. Bovendien speelden zijn zenuwen hem vaak parten. In het kampioenschap van de USSR van 1965 zei hij voor de 7^e ronde, dat hij een tranquillizer had ingenomen om zijn gemoed de nodige rust te geven. Het gevolg was, dat hij, volkomen rustig en zelfverzekerd, in 17 zetten van Furman verloor!

 

** Ik speelde toen net een correspondentiepartij met hem. Na de zetten 1.d4 d6 2.e4 g6 3.Pc3 Lg7 4.Le3 kwam er geen bericht van hem, maar van de wedstrijdleider Herr Boese uit Duitsland met de mededeling dat Simagin was overleden.