Sensatie in Biel                                                                    PZC 22-10-1993

Een schaakwedstrijd dient eerlijk te verlopen. Spelers mogen zich tijdens bet spel op geen enkele manier bemoeien met de partijen van anderen. Ook buitenstaanders dienen zich verre te houden van het strijdtoneel.

In het interzonale toernooi in Biel deed zich een incident voor tussen de Amerikaan Seirawan en de Let Shirov. Uit ergernis waarschijnlijk over zijn eigen slechte spel in het toernooi protesteerde Seirawan tegen bet gedrag van Shirov. Deze zou tijdens hun onderlinge partij met anderen over de partij hebben gepraat en ook af en toe, in strijd met de regels, de toernooizaal hebben verlaten. Shirov was daarover zeer ontdaan en ontkende ten stelligste iets gedaan te hebben dat in strijd was met de schaakethiek!
Voorzeggen is een probleem, dat bij alle wedstrijden op elk niveau speelt en zo oud is als het wedstrijdschaak zelf. Het is natuurlijk niet toegestaan, dat spelers elkaar tijdens de partijen consulteren, maar mogen ze ook niet over andere dingen met elkaar praten? En het kan nog veel verder gaan. Mag een teamleider bijvoorbeeld bij een remiseaanbod tegen een speler zeggen: Je staat goed, speel nog maar even door? In Biel gingen er weer stemmen op het praten in de toernooizaal helemaal te verbieden! Maar je kunt ook op een andere manier elkaar helpen! De vader van Gata Kamsky, de paranoïde heer Rustam Kamsky, had Shirov al eerder van malversaties beschuldigd. Hij zou Kramnik eens geholpen hebben in een partij Kramnik-Kamsky in Linares 1993. Dat zou dan ongeveer zo gegaan zijn: Als Shirov links de tafel voorbijliep moest Kramnik met zijn paard spelen; liep hij rechts dan moest hij met zijn toren zetten; stond hij achter Kramnik, dan moest bet centrum opengebroken worden en als hij zijn armen bewoog moesten de dames geruild worden. Zeer bekend is bet geval van mevrouw Petrosjan. Het is al lang geleden, maar toch. In Zagreb in 1970 bespeurden haar echtgenoot en Kortsjnoi een valstrik van Bobby Fischer in zijn partij met Kovacevic en spraken daarover met elkaar. Mevrouw Petrosjan hoorde dat. Fischer dreigde bet toernooi te winnen en dat zinde mevrouw niet. Tot Kortsjnoi's met geringe ergernis snelde ze direct naar Kovacevic en lichtte hem in. Het gevolg: Fischer verloor de partij!
 

Seirawan-Shirov, Biel 1993.

1.c4 Het Engels is op het ogenblik, na het Siciliaans en Koningsindisch, de meest gespeelde opening zoals blijkt uit een statistiek in New in Chess Magazine. Daarbij werden de bijna 300.000 partijen van de NIC-database in ogenschouw genomen. Eigenlijk heel logisch, omdat Engels in feite Siciliaans is met omgekeerde kleuren! 1.... e5 2.Pc3 Lb4 Zwart speelt de variant 1.e4 c5 2.Pf3 Pc6 3.Lb5 met een zet minder. Het schijnt te kunnen. 3.Pd5 Le7 4. Pf3 d6 5.d4 e4 6.Pd2 f5 7.e3 Pf6 8.Pxe7 Dxe7 9.d5 0-0 De zwarte stelling ziet er betrouwbaar uit. Toch moet hij zijn kansen niet overschatten. De vooruitgeschoven pionnen e4 en f5 kunnen aanvalsobjecten worden. 10.Le2 Pbd7 11.0-0 Pe5 12.Pb3 Ld7 13.Pd4 Pfg4! Zwart trekt ten aanval. Zoals hij zelf zegt (New in Chess) fascineerde het offer, dat straks volgt, hem zodanig, dat hij geen oog meer had voor andere mogelijkheden. Veel schakers kennen dat. Een onweerstaanbare schone nimf lokt hen in het moeras. 14.h3 Tf6 15.g3 Th6 Er was nog een weg terug met 15.... Ph6 en 16.Pf7. Het zal voor Shirov tijdens de partij geen serieus alternatief hebben gevormd. 16.Kg2! Daar had zwart niet op gerekend. Te gevaarlijk was 16.fxg4 fxg4 17.Kg2 Tf8 en de zwarte aanval heeft formidabele kracht, vooral omdat Tal en Lc1 de verdediging niet kunnen assisteren.

 

 

16… Txh3!! 17.Kxh3 f4 Na deze zet gedaan te hebben ging Shirov een eindje wandelen. Hij kwam Anand tegen en sprak hem aan: Ga eens bij mij kijken, kun je lachen! De Indi:er repte zich naar de partij, kwam kort daarna weer bij de nog rondlopende Shirov en zei: Je bent een genie, Alexey! 18.exf4 Pxf2+ 19.Kg2 Pxd1 20.fxe5 Dxe5  Na 20….dxe5 21.Pc2! zit het paard in de val en komt wit in het voordeel. 21.Txd1 e3 Materieel gezien staat zwart er niet slecht voor. Hij krijgt uiteindelijk een dame en drie pionnen voor een toren, een paard en een loper. Als wit er echter in slaagt een ideale samenwerking van zijn stukken tot stand te brengen, kan hij het zwart nog zeer moeilijk maken. 22.Pf3 De4 In dergelijke posities met pionnen op beide vleugels is de dame een formidabel stuk. Door zijn grote wendbaarheid kan hij bliksemsnel op alle delen van het bord problemen veroorzaken. 23.Td3! Door de klok opgejaagd kiest wit voor verdere vereenvoudiging. Maar het blijft zeer spannend. 23.... Dxc4 24.Txe3 Dxd5 25.b3 Lb5 26.Lxb5 Dxb5 27.Lb2 Te8 28.Txe8+ Dxe8 Er zat voor zwart met veel anders op dan de afruil van nog een stel torens toe te staan. Remise zou nu waarschijnlijk de meest voor de hand liggende uitslag zijn. Maar de toernooistand dwingt zwart tot bet uiterste te gaan. 29.Kf2 h6 30.Tel Df7 31.g4 Een vreemde zet. Wit wil een verdere uitbouw van de zwarte pionnenstelling met h5 verhinderen, maar verzwakt zijn pionnenstelling. 31... c5 32. Kg3 g5 33.Lc1 b6 34.Ld2 d5 De zwarte pionnen beginnen aan een opmars. Niet direct om naar dame te lopen, maar vooral om de witte stukken wat in het ongerede te brengen. 35.Te5 d4 36.Tf5 De6 37.Lel De2 38.b4 c4 39.Td5 d3 40. Ld2 Dd1 De eerste tijdcontrole is gehaald. Tijd om de balans op te maken. Door zeer sterk spel heeft wit het ergste gevaar bezworen. De witte stukken zijn zeer actief en de zwarte koning staat aan vele schaaks bloot. Shirov was er tijdens de partij niet gerust op dat hij na 41.Td8 niet in de problemen zou zijn gekomen. Analyses na afloop leerden anders. De zet, die Seirawan speelt is nog beter. 41. b5! Da4

 

 

Hier verliet Shirov de speelzaal en sprak kort met een Albanese vriend (Elo-rating plm. 1750). Onverstandig natuurlijk. Het loerende oog van vader Kamsky moet hem hebben opgemerkt, met alle gevolgen van dien. 42.Kf2 Na zeer lang nadenken. De geest van de schaker is onpeilbaar. In tijdnood speelde wit formidabel, maar nu hij tijd genoeg heeft, begint hij te sukkelen. Met de gespeelde zet raakt hij op een hellend vlak. Veel beter was 42.Td6! zoals Shirov aangeeft. Zwart had dan voor remise moeten vechten. 42… Dxa2 43.Td8+ Kf7 44.Tc8 Ke7 45.Ke3 c3 46.Txc3 Wellicht de laatste kans om de partij te houden was 46.Tc7! Nu krijgt zwart twee verbonden vrijpionnen op de koningsvleugel. 46... De6 47.Kxd3 Dxg4 48.Pd4 Kd6! 49.Tc6+ Kd5 Wits situatie wordt hopeloos. 50.Le3 h5 51.Pe2 Pc3+ Ke5 53.Th6 h3 54.Th8 Dg2 55.Te8+ Kf5 56.Pe4 h2 57.Tf8+ Kg6 58.Tg8+ Kf7 59.Txg5 h1D? Uit was het na 59... Dfl+ en 60.h1D.  60.Txg2 Dxg2 61.Pc3 Ke6 62.Ld4 Df1+ 63. Kd2 a6 Hier werd de partij afgebroken en wit deed zijn zet in de enveloppe. Seirawan diende protest in. Een commissie van beroep kwam in actie. Er ontstond een ruzieachtige stemming, die door vader Kamsky werd opgestookt. Tenslotte overwon het gezonde verstand en liep alles met een sisser af. 64.bxa6 Dxa6 65.Pd1 Kd5 66.Lg7 b5 67.Pe3+ Ke4 68.Pc2 b4 69.Lb2 Dd3+ 70.Kc1 Df1+ 71.Kd2 b3 Shirov verwijderde zich en Seirawan legde zijn koning om. In meer dan een opzicht een onvergetelijke partij.

Naspelen.