Retour                                     Speel verrassende varianten!                                        PZC 8 april 2006
 

De openingstheorie is zo omvangrijk geworden, dat het voor geen enkele schaker meer op te brengen is om de nieuwste ontwikkelingen bij te houden. Zelfs niet met behulp van een computer en het internet. Maar dat is ook niet nodig! Je kunt met een beperkt maar goed doortimmert openingsrepertoire een heel eind komen. Daar zijn zelfs op grootmeesterlijk niveau tal van voorbeelden van. Zo speelde de Duitser Wolfgang Uhlmann met zwart zijn hele leven Frans, nooit Siciliaans of Spaans! Met wit koos hij als eerste zet bijna altijd voor 1.c4, het Engels.

Terwijl iedereen zijn openingskeuze kende, versloeg hij er toch de allergrootsten mee! Iemand, die het wat anders aanpakte was Bent Larsen, de befaamde Deen, die ongeveer dertig jaar geleden de Russen deed sidderen. Met minder bekende en soms obscure varianten wist hij de allerbesten te verslaan. Hij is eigenlijk een voorloper van Morozewitsch en Aronian, die niet bang zijn om buiten de paden van de gangbare theorie te treden.

In Zeeland stellen veel spelers zich ook noodgedwongen tevreden met een beperkt openingsrepertoire. Zon speler is Maarten Westerweele. Hij opent nooit anders dan met 1.e4. Dat weet men zo langzamerhand overal en soms komt het hem duur te staan. Dat was bijvoorbeeld het geval in de wedstrijd Vlissingen - Middelburg II in de hoofdklasse van de Zeeuwse schaakbond. Zijn tegenstander aan het eerste bord was Paul van Rooijen, die met een speciale en verrassende variant op de proppen kwam.

Maarten Westerweele - Paul van Rooijen.

1.e4 e5 2.Pf3 Pc6 3.Lb5 Jarenlang speelde de witspeler hier onveranderlijk 3.Lc4, maar de laatste jaren kiest hij voor het Spaans. Een klein repertoire hoeft niet onveranderlijk te zijn! 3... f5 4.Pc3 Mochten beide spelers uit zijn op een snelle remise, dan is de volgende variant aanbevelenswaardig: 4.exf5 e4 5.Lxc6 dxc6 6.De2 De7 7.Pd4 De5 8.Pf3 De7 9.Pd4 en herhaling van zetten.  4...Pd4  De eigenlijke hoofdvariant was tot voor kort 4...fxe4 5.Pxe4 d5 6.Pxe5 met grote verwikkelingen. Zie de partij Coenen - Schuermans verderop. De zet in deze partij  is volgens de zwartspeler afkomstig van Aljechin. Niet van Euwe? 5.0-0 c6 6.Lc4 Df6 7.exf5?!  De minst goede zet waardoor zwart een geweldig centrum krijgt.  7...d5 8.Lb3  Het stukoffer  8.Lxd5 cxd5 9.Pxd4 exd4 10.Pxd5 Dc6 levert te weinig op.  8...Pxf3+ 9.Dxf3 Ld6 10.d3 Lxf5 Wit staat reeds bijzonder ongemakkelijk. Slechts een superverdediger zou er misschien nog uitgekomen zijn. 11.Pe2 0-0-0 12.Pg3 g6 13.De3 Elke zet luistert nauwkeurig. Hier was 13.Le3 beslist beter. De dame staat op e3 niet goed. 13...Kb8 14.Dg5 Het lijkt heel wat, maar is slechts tempoverlies. 14...Df8! 15.a4 h6 16.Dd2 Lc8 17.a5 Pe7 18.De2 h5! 19.Lg5?  Waarschijnlijk de beslissende fout. Wit wordt nu helemaal in de hoek gedreven. Nodig was 19.h4 al ziet er dat ook niet al te mooi uit. Maar misschien is het gezichtbedrog. Na 19...Pf5 20.Pxf5 Dxf5 blijft zwarts ruimteoverwicht drukkend. 19...h4! Natuurlijk. Nu wordt de witte stelling spoedig hopeloos. 20.Ph1 Te8 21.Lxe7 Txe7 22.Ta4 g5 23.c3 g4

 

 

Een prachtig plaatje, tenminste als je achter de zwarte stukken zit. 24.Dd2 h3 25.gxh3 Wit had ook onmiddellijk het hoofd in de schoot kunnen leggen: 25.g3 Df3 en mat. 25...Txh3 26.Ld1 Teh7 27.Pg3 Txh2 28.Dg5 e4!! Nog een mooie slotzet. Wit gaf het op. Hij heeft geen zet meer, bijvoorbeeld 29.dxe4 Lxg3! met vernietiging. Een sterke en originele partij van de zwartspeler. Deze partij is een mooi voorbeeld van het gevaar dat een speler met een eenzijdige openingskeuze loopt. Zijn repertoire was duidelijk niet waterdicht. De wedstrijd Vlissingen - Middelburg II waarin deze partij werd gespeeld, eindigde in een overtuigende overwinning voor de Vlissingers, die daarmee het Zeeuws kampioenschap en de promotie bijna op zak hebben.

Met de variant uit bovenstaande partij zijn al heel wat grootheden verongelukt. Een daarvan was onze enige en echte wereldkampioen.

G. Kroone - M. Euwe. 1919.

1.e4 e5 2.Pf3 Pc6 3.Lb5 f5 4.Pc3 Pd4 5.0-0 Pxb5 6.Pxb5 a6 7.Pc3 fxe4 8.Pxe5 Df6 9.d4 d5  Ongetwijfeld een stukje huiswerk van de Euwe, maar het rammelt aan alle kanten. 10.f3 Ook 10.Pxd5 Dd6 11.Pc3 c5 is voor zwart nauwelijks speelbaar na b.v.: 12.Te1! 10...Lc5 11.Le3 exf3 12.Txf3 De7 13.Tf7 Dxe5 14.dxe5 Lxe3+ 15.Kh1 Kxf7 16.Df3+ Ke8 17.Dxe3 Pe7 18.Dg5 Pg6 19.Pe2 Le6 20.Pd4 Kd7 21.h4 Thg8 22.h5 Pe7 23.Tf1 h6 24.Dg3 g6 25.Pxe6 Kxe6 26.Tf6+ En eindelijk opgegeven. Een vreselijke verliespartij van de jonge Euwe! Uniek!

 

Welke schaakgruwelijkheden er met deze stokoude variant op het bord kunnen komen laat de volgende partij zien.

N. Coenen - R.Schuermans. Antwerpen, 1999.

1.e4 e5 2.Pf3 Pc6 3.Lb5 f5 4.Pc3 fxe4 5.Pxe4 d5 6.Pxe5 dxe4 7.Pxc6 Dg5 8.De2 Pf6 9.f4 Dh4+ Misschien is 9...Dxf4 beter. 10.g3 Dh3 11.Pe5+ c6 12.Lc4 Lc5 13.d3 Pg4 14.Dxe4! Weerlegt het opportunistische zwarte aanvalsspel, maar eerste moet nog een woedende aanval weerstaan worden. 14...Pf2 15.De2 Pxh1 16.Pg6+ Kd8 17.Pxh8 Lf2+ 18.Kd2 Dxh2 19.Pf7+ Kc7 20.De5+ Kb6 21.Kc3 Een chaotische stelling.:

 

 

21...Pxg3 Helemaal fout was 21...Lc5 22.Dxc5+!! Kxc5 23.Le3 mat, maar ook andere zetten deugen niet meer. De zwarte koning is reddeloos. Wat doet die dame daar op h2? 22.Le3+! Lxe3 23.Dxe3+ Kc7 24.De5+ Kb6 25.Dd4+ Ka5 Of 25...Kc7 26.Dd8+ Kb8 27.Dd6 mat. 26.b4+ Een dergelijk drijfjachtje is altijd aardig om te zien. 26...Ka4 27.Kb2 Pe2 28.Lb3+ Kb5 29.Dc5+  En mat op de volgende zet. Een voor deze variant (4...fxe4) karakteristieke partij. Ter aanbeveling of ter afschrikking?