Back                             Reclame met schaken                                                PZC 5-1-2001

 

In Amerikaanse en Engelse films wordt af en toe een partij geschaakt. De held van het verhaal roept dan op een gegeven moment: “Schaak” (Check!), waarna hij met glinsterende ogen zijn tegenstander aankijkt en de partij wordt beëindigd.

Meestal worden stukken gebruikt van een soort, dat een echte schaker met afkeer vervult. Natuurlijk ligt het bord ook verkeerd, met een zwart veld in de rechter benedenhoek. De cultuur van een volk kan met afmeten aan de wijze waarop men een schaakbord in beeld brengt. Soms staat zomaar ergens een schaakspel op een heel chic en duur tafeltje. Niet om mee te spelen natuurlijk, maar om de illusie te wekken, dat hier intelligente en hoogstaande mensen wonen. De schaker ziet meteen, dat het nep is.

In etalages van winkels kan men een enkele keer een mooi schaakbord met stukken aantreffen. Ook hier dient het om de stand op te houden. Meestal zijn het meubelwinkels of dure kledingzaken. Maar soms is er sprake van nep nep. In de Amsterdamse Jordaan is een schaakcafé met als uithangbord een schaakbord. Dat bord ligt (hangt) ook verkeerd! Maar dat is een lokkertje. Wie daar binnengaat om de eigenaar op zijn domheid te wijzen, loopt het risico te horen te krijgen: “Mijnheer, zou u binnen zijn gekomen als het bord goed had gehangen?” Men kan er zeker van zijn, dat daar geen ‘schaak’ wordt geroepen, als men ‘mat’ bedoelt.

Schakers houden van schaakstellingen. Daarom een gratis advies aan neringdoenden. Hang in uw etalage een schaakbord op met een schaakprobleem. De mededeling: U krijgt gratis een kop koffie (of, als het een horecabedrijf is, een tweede consumptie) als u het probleem kan oplossen en de oplossing binnen inlevert. Uw zaak, die aan de rand van de afgrond balanceert, leeft weer op. Wel elke week een ander probleem natuurlijk. Als u geen loper van een paard kunt onderscheiden, geen nood, kunt u altijd deskundige hulp inroepen van de plaatselijke schaakclub. En het is goedkoper dan elke week een foldertje.

Schakers houden dus van stellingen. Niet van de stelling van Pytagoras, of een bouwstelling, maar van schaakstellingen. Je hebt ze in soorten. Mooie uitdagende stellingen, maar ook stellingen, die niet meer waard zijn dan een vluchtige blik.

Een stelling om wel even met aandacht naar te kijken is zeker de volgende.

 Het is een studie van Catignol uit 1983.

In schaakboeken vindt men allerlei soorten doorbraken, maar dit is de doorbraak aller doorbraken. Wit speelt en wint. Ongelofelijk maar waar.  
1.d5! 
Dit is ook nog de enige zet. Men kan andere zetten proberen tot men suf wordt, een nevenoplossing zit er niet in. Verwonderlijk is, dat grote geesten op eindspelgebied er niet eerder opgekomen zijn. 1...exd5  1...cxd5 2.a5 bxa5 3.b5 komt op hetzelfde neer.  2.exd5 cxd5 3.a5! bxa5 4.b5! axb5 5.cxb5 Ke7 6.b6 Kd7 7.b7 Kc7  Tenslotte is aan de rechterkant de klassieke pionnenstand van drie tegen drie ontstaan. De manier waarop wit er nu doorheen breekt, is al langer dan honderd jaar bekend. De zwarte koning moet de van twee kanten aanstormende vrijpionnen tegenhouden. Dat gaan zijn macht te boven.
8.g5 fxg5  Of 8...hxg5 9.f5 gxf5 10.h5 enz.  9.h5! gxh5 10.f5 a4  Deze pion lijkt ook  niet meer tegen te houden, maar wit komt net op tijd.  11.f6 a3 12.f7 a2 13.b8D+  De beslissende tempowinst.  13...Kxb8 14.f8D+  en wit wint. De zwarte pionnen worden een voor een door de dame opgeruimd. De macht van een dame op het schaakbord is overweldigend.

De volgende partij is geen wereldschokkend schouwspel, maar wel aardig om twee verschillende vormen van doorbraak te illustreren. Een mislukte en een geslaagde doorbraak.

Tischbierek - Vorotnikov. Leipzig, 1979.

1.e4 e5 2.Lc4 Pc6 3.Pc3 d6 4.Pge2 g6 5.d3 Pa5 6.0-0 Lg7 7.Lb5+ c6 8.La4 b5 9.Lb3 Pf6 10.Kh1 b4 11.Pb1 Pxb3 12.axb3 0-0 13.Ld2 c5 14.Lg5 d5 15.Pd2 Lb7 16.f3 Dd6 17.De1 Pd7 18.Dh4 Tfe8 19.Pg3 h5 20.Ta5 f6 21.Le3 Dc7 22.Tfa1 d4 23.Lf2 Lc8 24.Pgf1 Pf8 25.Pc4 Pe6 26.Le1 a6 27.Ld2 Ta7 28.Df2 Db8 29.Pg3 Lf8 30.Pe2 g5 31.g3 Tg7 32.Tg1 Lb7 33.g4 hxg4 34.fxg4 Pf4 35.Pg3 Th7 36.Lxf4 exf4 37.Pf5 Dc7 38.Df3 Kf7 39.Taa1 Le7 40.Kg2 Teh8 41.h4 Wit heeft twee machtige paarden en gaat nu op de koningsvleugel doorbreken. Als zwart meteen op h4 slaat volgt ook verdubbeling op de h-lijn. 41...Lf8 42.Th1 Kg8 43.Th2 Lc8 44.Tah1 Lxf5  Zwart kan het niet langer aanzien en ruimt een van de paarden op.  45.exf5 Txh4 46.Txh4 Txh4 47.Txh4 gxh4 48.Pd2 Lh6 49.Dd5+ Kg7 50.Pf3 Lg5 51.De6 Df7 52.Dxf7+ Kxf7 53.Pd2  Met de bedoeling Pe4 en gemakkelijke winst. Zwart vindt nog een uitweg. 53...f3+! 54.Pxf3 a5 55.Kh3 Ke7 56.Pxh4  Wit heeft zijn strategisch doel bereikt. Maar er wacht hem een fatale verrassing.  56...Lxh4! 57.Kxh4

 

 

57...c4!!  Dat zal even schrikken zijn geweest voor de witspeler! 58.Kh5!  Of 58.dxc4 a4 59.bxa4 b3 60.cxb3 d3 en wint. Wit speelt nog een laatste troef uit. 58...a4 59.Kg6 axb3 Vooral niet 59...a3?? 60.bxa3 bxa3 61.Kg7 a2 62.g5 a1D 63.gxf6+ Kd7 64.f7 Dg1+ 65.Kf6 en zwart kan het vergeten. 60.cxb3 cxd3 61.Kg7 d2 62.g5 d1D 63.gxf6+ Kd6 64.f7 Dg4+ 65.Kf6 Dh4+ Zwart geeft het op.