Misslagen en domheden.                                                                                               PZC 15-01-2005

 

Eef Kamerbeek was veertig jaar geleden een van de beste atleten van Nederland. Op de Olympische Spelen van Rome in 1960 werd hij vijfde in de tienkamp. In een radioprogramma over de maatschappelijke waarde van de sport, dat omstreeks 1960 werd uitgezonden, was ook Kamerbeek aanwezig. De presentator vond, dat men op zijn minst kon zeggen, dat topsport karaktervormende waarde had. Kamerbeek reageerde daar onmiddellijk op met: “Karaktermisvormende waarde zul je bedoelen!” Het was toen even stil in de studio!
Als men tegenwoordig de gedragingen en uitlatingen van sommige topsporters ziet, valt het moeilijk te ontkennen, dat er op zijn minst een zweem van waarheid in Kamerbeeks woorden schuilt. Dat geldt ook voor topschakers. Maar voor hun prachtige partijen vergeeft men graag hun misslagen en domheden. 
Er is geen speler, die de laatste decennia zo van zich heeft doen spreken als Gary Kasparov. Ook nu is er weer een incident te melden. In een artikel op internet zegt Teimour Radjabov, de jonge superschaker uit Azerbeidzjan, dat zijn carrière geblokkeerd wordt door Kasparov. Die zou druk uitoefenen op toernooiorganisatoren om hem te weren. Er zijn al eerder geruchten geweest, dat Kasparov spelers die hij niet mag tegenwerkt. Eerst was dat het geval met Vladimirov, een voormalige secondant van hem die hij van verraad beschuldigde en die daarna nergens meer een toernooi kon spelen. Ook Kamsky en Ponomarjov kwamen met dezelfde beschuldigingen.
Maar vergeleken met de beoefenaren van andere vormen van volksvermaak, zijn de topschakers, ook Kasparov, vreselijke saaie, nette en oppassende burgers. Maar er zijn uitzonderingen!
Een van hen was de Amerikaan Norman Whitaker. Hij was een zwendelaar en oplichter zonder weerga. Zijn grootse bekendheid verwierf hij in 1932. De 18 maanden oude baby van Charles Lindbergh, de man die als eerste de Atlantische Oceaan overvloog, was ontvoerd. Whitaker zei, dat hij het gedaan had en begon Lindbergh te chanteren. De baby zou weer teruggegeven worden na betaling van 100 000 dollar. Het bedrag werd uitbetaald aan Whitaker, hoewel die niets met de ontvoering te maken had! Het kind werd later dood teruggevonden. Whitaker en zijn compagnon Means verdwenen voor geruime tijd in de kerkers van Alcatraz.
De tijd die hij niet achter de tralies zat, gebruikte hij om mensen geld af te troggelen en te schaken. En dat kon hij als de beste! Hij versloeg bijna alle topspeler van de Verenigde Staten met grote regelmaat. Whitaker was een zeer charmante man, die iedereen op het verkeerde been zette. Toen weer eens na een de gevangenisstraf een bezoek bracht aan het kantoor van een Amerikaans schaaktijdschrift, zei Al Horowitz, een bekend schaakmeester uit die tijd, tegen hem: Komt binnen, Norman, en neem de elektrische stoel.

 

Capablanca (simultaan)– Whitaker,1909.

Er wordt een beetje neergekeken op simultaanpartijen. Dat is niet helemaal terecht. Zo was Botwinnik er erg trots op, dat hij als 16-jarige eens van Capablanca had gewonnen. Het klasseverschil tussen de meester en zijn slachtoffers is vaak zo groot, dat er van een evenwichtige strijd geen sprake kan zijn. Maar de volgende partij is het waard om aan de vergetelheid te ontrukken.

1.e4 e5 2.Pf3 Pc6 3.Lb5 a6 4.La4 Pf6 5.0–0 Le7 6.d3 d6 7.c3 0–0 8.Pbd2 Le6 9.Te1 Pe8 10.Pf1 f5 11.exf5 Lxf5 12.Pe3 Lg6 13.Db3+ Kh8 14.Dxb7 Pa5 15.Db4 c5 16.Dg4 Pf6 17.Dh3 Lxd3 18.Pg5 Ph5! 19.Pe6 Pf4 20.Pxf4 exf4 21.Pd5 Lf5 22.Df3 Lg5 23.Lxf4 Tb8 24.b4 Lxf4! 25.Dxf4 Lc2 26.Dg3 Lxa4 27.bxa5 Tf5 28.Te7 Df8 29.Pe3 Tf6 30.Ta7 Tb2 31.Pg4 Db8! 32.Te7 Tb1+ 33.Te1 Txa1 34.Txa1 Db2 35.Te1 Te6!
 

 

36.f4 Dxa2 37.f5 Te2 38.h3 Lc6 39.Txe2 Dxe2 40.Kh2 De4 41.Df2 Kg8 42.f6 g6? 43.f7+ Kf8 44.Pf6 Df5 45.Pxh7+ Kxf7 46.Dd2 De5+ 47.Kg1 d5! 48.Df2+ Kg7 49.Dxc5 Le8 50.Da7+?! Lf7 51.Df2 Dxc3 52.h4 Dc1+ 53.Kh2 Dc7+

Wit geeft op. Hij verliest een stuk. In de slotfase is hij door zijn tegenstander tactisch overbluft. Heel bijzonder. Capablanca was waarschijnlijk de beste simultaanspeler uit de geschiedenis. Dit is een van de zeldzame keren, dat hij verloor.

 

Whitaker – Steiner, 1929.

1.e4 e5 2.Pc3 Pf6 3.Lc4 Lc5 4.f4 d6 5.d3 Pc6 6.f5 Pa5 7.Lg5 Pxc4 8.dxc4 c6 9.Dd3 h6 10.Lh4 g5 11.Lg3 Ph5 12.0–0–0 Pxg3 13.hxg3 Ld7 14.Pa4 Ld4 15.Pe2 Da5 16.Pxd4 Dxa4 17.Pb3 0–0–0 18.Dxd6 Lxf5 19.De7 Lxe4 20.Dxf7 b6 21.Txd8+ Txd8 22.Te1 Lxg2 23.Df5+ Kb7 24.Tg1!!

 

 

De zwarte loper zit gevangen!! Hoe bestaat het. Zwart vindt voorlopig nog een uitweg.

24...Db4 25.a3! Dd6 26.Kb1 Tf8 27.Dh7+ Ka6 28.Txg2! Dd1+ 29.Ka2 Tf1 30.c3!!

Een zetje, dat je gemakkelijk overziet.

30...De1 31.Dg6 Kb7 32.Td2 1–0