Nijboer offert!                                                                                 PZC 16-1-2003

Een van de grootste specialisten van het intuÔtieve schaak was Rudolf Spielmann (1883 - 1942). In zijn boek ĎRichtig opferní uit 1935, zette hij uitgebreid zijn gedachten over aanvallend schaak uiteen. Het boek is kortgeleden opnieuw uitgegeven omdat Spielmanns ideeŽn nog springlevend zijn. Hij  was er  niettemin van overtuigd, dat de intuÔtie langzamerhand door het verstand verdrongen werd en betreurde dat zeer. Hij schreef, dat veel schakers zich schijnen te schamen toe te moeten geven, dat ze op bepaalde momenten in  hun partijen niet meer rekenen, maar op hun gevoel te werk gaan. Ze proberen dan achteraf te laten zien in analyses hoe diep ze wel gerekend hebben, terwijl ze weten, dat ze herhaaldelijk op gevoel hebben gespeeld. Ze houden de lezer een beetje voor de gek. In de huidige schaakliteratuur is er sprake van velerlei soorten offers. Het aanvalsconcept van Spielmann is nog merkbaar aanwezig, alleen de terminologie is veranderd. Strategische offers, berekenbare offers, intuÔtieve offers, speculatieve offers, schijnoffers, psychologische offers en wat niet al. Strategische offers, waarbij materiaal wordt geofferd in ruil voor positioneel of tactisch voordeel, komen in veel openingen voor. In het Wolga-gambiet bijvoorbeeld offert zwart een pion voor open lijnen en een gemakkelijk speelbare stelling. In tal van andere gambieten offert men pionnen om een ontwikkelingsvoorsprong te krijgen. In beide gevallen kan men spreken van strategische offers. Het nut van het offer is zichtbaar en vaak mathematisch aantoonbaar. Heel anders is dat met het speculatieve offer of het intuÔtieve offer waar Spielmann het over had. De offeraar maakt de stelling zo ingewikkeld, dat het toeval een overheersende rol gaat spelen. Daarbij vertrouwt hij op het eigen tactisch vermogen. Een speler van de huidige generatie, die zo te werk gaat, is Alexei Shirov. Ook Michail Tal was in zijn beginjaren zoín speler.

In de volgende partij uit de B- groep van het Corustoernooi pleegt Friso Nijboer ook een offer. Een strategisch offer.

Nijboer - Acs

1.e4 c5 2.Pf3 d6 3.d4 cxd4 4.Pxd4 Pf6 5.Pc3 Pc6 6.Lg5 e6 7.Dd2 a6 8.0-0-0 Ld7 9.f4 b5 10.Lxf6 gxf6 11.Kb1 Db6 12.Pxc6 Lxc6 13.De1 Le7 14.f5 Dc5 15.Ld3 b4 16.Pe2 a5 17.fxe6 fxe6 18.Pf4 De5 19.Tf1 a4 20.Lc4 Lxe4 Een spannende variant is 20...b3 21.axb3 a3 maar hij levert zwart uiteindelijk alleen maar schade op: 22.Dc3 a2+ 23.Ka1 Dxc3 24.bxc3 Lxe4 25.Lxe6 en de zwarte pionnenstelling doet zeer aan de ogen. 21.Pxe6 Tc8

 


 

22.Dxe4!! Een fraai offer. Een directe mataanval is er niet, maar de stelling veranderd totaal in het voordeel van wit. Een strategische offer dus. 22...Dxe4 23.Lb5+ Dc6  Na  23...Tc6 24.Pd4 Kf8 25.Lxc6 is de zwarte stelling een puinhoop en kan wit, ondanks zijn kleine materiŽle achterstand, op zijn gemak op winst spelen. In deze variant komt de strategische aard van het offer het mooist tot zijn recht. Helmaal fout was 23...Kf7? wegens 24.Pg5+.  24.Lxc6+ Txc6 25.Pf4 Kf7

In materieel opzicht is de stand gelijk, maar het is duidelijk, dat zwart slecht staat. Het paard is veel sterker dan de loper. Wit wikkelt het eindspel bekwaam af naar winst.  26.Pd5 Tg8 27.g3 Tg4 28.b3 axb3 29.cxb3 Ld8 30.Tf4 Txf4 31.Pxf4 Lb6 32.Pd5 Lc5 33.Tf1 Ke6 34.Pxf6 d5 35.Pxh7 Le7 36.g4 d4 37.g5 d3 38.g6 d2 39.g7 Tc1+ 40.Txc1 dxc1D+ 41.Kxc1 Kf7 42.Pf8 Kxg7 43.Pd7 Kf7 44.Kc2 Ke6 45.Pb6 Lc5 46.Pa4 Lf2 47.Kd3 Kd5 48.Pb2 1-0

Een sterke partij van Nijboer, die de jonge Hongaarse ster kansloos naar een nederlaag speelde.


De volgende fraaie  partij van Alberto David uit Luxemburg, die het Hogeschool Zeeland Toernooi al eens won, heeft ten onrechte nog niet in deze rubriek gestaan. Zijn offer heeft een heel ander karakter. Speculatief is het zeker niet. Het is bijna tot in de finesses berekend en het heeft ook een strategische component.

A. David - R. Slobodjan, Berlijn 1997.

1.e4 d6 2.d4 Pf6 3.Pc3 g6 4.f4 Lg7 5.Pf3 0-0 6.a3 Als wit meteen 6.Ld3 speelt, dan komt op 6....Pc6 meestal toch 7.a3. Zwart wordt nu in het ongewisse gelaten waar de witte loper naar toe gaat, e2, d3, c4 of zelfs Lb5. Dit is modern flexibel schaak van de bovenste plank.. 6...Lg4 7.Le3 Pfd7 8.Le2 e5 9.fxe5 dxe5 10.d5 Pb6 11.0-0 c6 12.a4! Een diepzinnig pionoffer. Aan zulke zetten herkent men de topschaker eerder dan aan een ingewikkelde combinatie. 12...cxd5 13.a5 Lxf3 14.Txf3 dxe4 15.Pxe4 Pd5 Na 15...Dxd1+ 16.Txd1 P6d7 17.Lc4 komt de zwarte stelling onder onverdraaglijk zware druk. 16.Lg5 Dd7

 

 

 

17.Txf7!!

Een fantastische torenoffer, waarbij veel offers op f7 van grote schakers uit het verleden niet in de schaduw kunnen staan. 17...Dxf7  Zwart kon op nog twee andere manieren terugnemen. Ook die leiden tot verlies: A. 17...Kxf7 18.Lc4 Kg8 19.Pc5 Df5 20.Dxd5+ Kh8 21.Tf1 enz.. B. 17...Txf7 18.Lc4 Pf4 19.Pd6 Pe6 20.Pxf7 Kxf7 21.Df3+ Ke8 22.Lxe6 Dxe6 23.Dxb7 enz. 18.Lc4 Kh8 19.Dxd5 Dc7  Bijzonder fraai en verrassend is 19...Dxd5 20.Lxd5 Pc6 21.a6!! en zwart staat hopeloos, ondanks zijn kwaliteitswinst. Er komt een machtige witte vrijpion op b7. Dit is de voornaamste strategische component van het offer.  20.Pd6 Pc6 21.Pf7+ Txf7 22.Dxf7 Dd6 Het witte loperpaar is oppermachtig. 

23.c3 Dc5+ 24.Kh1 Pxa5 25.Lf6!! Met deze fraaie slotzet besluit zwart zijn prachtpartij.