Miguel

Terug Bin ich nicht genial? PZC 29-8-1997

Kortgeleden overleed de bij zijn leven al legendarische Argentijnse grootmeester Miguel Najdorf. Najdorf was van Pool-Joodse origine, maar besloot in 1939 in Argentinië te blijven, toen tijdens de olympiade, waaraan hij als speler van het Poolse team deelnam, de tweede wereldoorlog uitbrak. Najdorf begon in zijn nieuwe vaderland aan een succesvolle zakelijke carrière, maar vergat ook het schaken niet. Na de oorlog behoorde hij al spoedig tot het kleine selecte groepje grootmeesters, dat poogde gelijke tred te houden met de Russen. Vooral zijn strijd om de hegemonie als beste speler van het westelijk halfrond met Reshevski hield velen in de ban. Ze speelden twee matches. In de eerste match in 1952 kwam hij met 7-1 achter. Dat was wat voor de man, die aan iedereen die het horen wilde, vertelde, dat hij wereldkampioen zou worden. Hij verloor uiteindelijk met 8-5. De revanchematch werd een jaar later in Buenos Aires gespeeld. Toen ging de strijd gelijk op, maar niettemin won Reshevsky opnieuw, ditmaal met 9,5-8,5. Daarmee was voor Najdorf de eer enigszins gered. Toch was gebleken, dat de wereldtitel voor hem te hoog gegrepen was. Die bleef ruim buiten zijn bereik, maar hij won nog wel vele sterk bezette toernooien, waarin hij alle topgrootmeesters een of meerdere keren versloeg. Vooral als Russendoder had hij een grote reputatie. Ook in Nederland was Najdorf een graag geziene gast, als speler, maar ook als toeschouwer! Waar Najdorf verscheen, gebeurde altijd wat. Najdorf was als schaker geen wereldbestormer, maar kan toch bogen op enkele belangrijke wapenfeiten. Zo draagt een van de belangrijkste varianten, die het schaakspel kent, zijn naam, de Najdorf-variant van het Siciliaans. Voorts heeft hij bij de ontwikkeling van het koningsindisch tot een volwaardige en strijdvaardige opening veel bijgedragen. De volgende partij is daar een passend voorbeeld van.

Taimanov – Najdorf, Zurich, 1953.
1. d4 Pf6 2. c4 g6 3. Pc3 Lg7 4. e4 d6 5. Pf3 0-0 6. Le2 e5 7. 0-0 Pc6 8. d5 Pe7 9. Pe1 Pd7 10. Le3 f5 11.f3 f4 12.Lf2 g5 13.Pd3 Pf6 14.c5 Pg6 15.Tc1 Tf7 16.Tc2 Lf8 17.cxd6 cxd6 18.Dd2 g4 19.Tfc1 g3 20.hxg3 fxg3 21.Lxg3 Ph5 22.Lh2 Le7 23.Pb1 Ld7 24.De1 Lg5 25.Pd2 Le3+ 26.Kh1 Dg5 27.Lf1 Taf8 28.Td1 b5 29.a4 a6 30.axb5 axb5 31.Tc7 Tg7 32.Pb3 Ph4 33.Tc2 Lh3!!

Met deze schitterende zet dwingt Najdorf een snelle beslissing af. Toch was er nog een tweede mogelijkheid n.l. 33… Txf3! 34.gxf3 Dg1+ 35.Lxg1 Txg1 36.Kh2 Pxf3 mat!! 34. De2 Pxg2 35. Lxg2 Lxg2+ 36. Dxg2 Dh4 37. Dxg7+ Kxg7 38. Tg2+ Kh8 39. Pe1 Pf4 40. Tg3 Lf2 41. Tg4 Dh3 42. Pd2 h5 43. Tg5 0-1

Ontelbare malen heeft Najdorf de volgende partij aan zijn fans laten zien. Het is geen partij, die bedorven mag worden met te ingewikkelde analyses.
Najdorf – Szapiro. Lodz, 1928.
1. e4 e6 2. d4 d5 3. Pc3 dxe4 4. Pxe4 Pd7 5. Pf3 Pgf6 6. Ld3 Le7 7. 0-0 b6 8. Pe5 Lb7 9. Pxf6+ gxf6? 10. Pxf7! Kxf7 11. Dh5+ Kg8 12. Te1 Pf8 13. Txe6!! Pxe6 14. Lc4 Dd6 15. Lh6 Lf8 16. Te1 Lc8 17. De8 Ld7

18. Txe6! Txe8 19. Txe8+ Le6 20. Lxe6+ Dxe6 21. Txf8 Mat!!

Ook de volgende partij werd wereldberoemd. Tartakower noemde hem ‘De Poolse onsterfelijke’. Het is een van de meest gepubliceerde partijen uit de schaakliteratuur.
Glucksberg- Najdorf. Warschau, 1930.
1. d4 f5 2. c4 Pf6 3. Pc3 e6 4. Pf3 d5 5. e3 c6 6. Ld3 Ld6 7. 0-0 0-0 8. Pe2 Pbd7 9. Pg5 Lxh2+ 10. Kh1 Pg4 11. f4 De8 12. g3 Dh5 13. Kg2 Lg1 14. Pxg1 Dh2+ 15. Kf3 e5!

16. dxe5 Pdxe5+ 17. fxe5 Pxe5+ 18. Kf4 Pg6+ 19. Kf3 f4!! 20. exf4 Lg4+ 21. Kxg4 Pe5+ 22. fxe5 h5   Mat.

Najdorf heeft tot op zeer hoge leeftijd aan toernooien deelgenomen. Toen hij 84 was deed nog mee aan het open toernooi in Mar del Plata. Hij behaalde nog een indrukwekkende score van 6,5 uit 9. Zijn loopbaan als actief schaker duurde 66 jaar. Dat is geen record, dat staat op naam Van Reshevsky, die 75 jaar als schaker actief was. Najdorfs grootste toernooisucces was de schitterende overwinning in het toernooi van Amsterdam uit 1950 met een score van 15 uit 19, boven o.a. zijn grote rivaal Reshevsky. Dit was eigenlijk het kampioenschap van het westelijk halfrond, omdat de Russen verstek lieten gaan.
Volgens Najdorf in een interview in New in Chess waren o.a. Euwe, Tartakower, Rubinstein, Keres en van de huidige generatie Timman en Nikolic echte gentlemen. Karpov en Kasparov niet. ‘Kasparov is niet sympathiek. Hij is een god. Je kan geen god zijn.’ Enkele jaren geleden organiseerde (en betaalde) Najdorf een toernooi waarin hij slechts gentlemen uitnodigde. Althans spelers, die hij als zodanig beschouwde. Geen Kamsky en geen Kortsjnoi. Als de laatste niet schaakt, is hij de vriendelijkheid zelve, maar achter het bord wordt het een moordenaar. Zou Najdorf ook Najdorf uitgenodigd hebben?
Najdorf: “Ik geloof, dat het de eerste keer is in de geschiedenis, dat een grootmeester ook maecenas is. Het toernooi kostte me 120 000 dollar. Vroeger kostten de meisjes me geld, nu het schaken.”
In het aardige boek 'Schaakromanticus Miguel Najdorf' van Siep H. Postma, dat vorig jaar bij Van Spijk in Venlo verscheen, zijn talloze anekdotes over hem te vinden. Najdorf was geen gemakkelijk man. In ruziemaken was hij zeer bedreven, maar in vrede sluiten eveneens! Zelfs vorig jaar in Groningen, toen de overlevenden van Groningen 1946 nog eens bijeenkwamen, slaagde hij er nog in om ruzie te maken met Szabo! Toch kon niemand lang boos op hem blijven, behalve misschien zijn rivaal uit zijn begintijd Gideon Stahlberg. Als gevolg van een conflict tijdens een bridgepartij hebben die jarenlang geen woord met elkaar gewisseld Najdorf was bijzonder populair, maar misschien toch iets meer bij het publiek dan bij de spelers.