Karpov kan het nog!                                                   PZC 19-6-1992

In korte tijd heeft Spanje zich opgewerkt tot het belangrijkste schaakland ter wereld. Niet omdat de Spanjaarden het ene toernooi na het andere winnen, maar omdat ze op organisatorisch gebied iedereen naar de kroon steken. Nederland is duidelijk naar het tweede plan verwezen. Na prachtige toernooien in Linares, Sevilla en Barcelona kon ook de Spaanse hoofdstad niet achterblijven. Weliswaar was het recente toernooi nog niet van de topklasse van Linares, maar de bezetting mocht er zijn. Anatoly Karpov, de voormalige wereldkampioen, die zo'n smadelijke afgang beleefde in zijn kandidatenmatch tegen Nigel Short, poetste zijn imago weer wat op door een fraaie overwinning. Met een score van 7,5 uit 9, bleef hij de concurrentie twee punten voor. Judith Polgar, het jongste lid van de grootmeestergarde, deelde de tweede plaats met de Rus Jepisjin.

Geen enkele speler in de schaakgeschiedenis heeft zo veel grote schaaktoernooien gewonnen als Karpov. Als hij zo blijft spelen als in Madrid zullen er nog vele bijkomen. In deze rubriek twee interessante partijen van hem.

Karpov-Zsusa Polgar

1.d4 d5 2.c4 c6 3.Pc3 Pf6 4.e3 Na 4.Pf3 e6 5.Lg5 dxc4 6.e4 b5 7.e5 h6 8.Lh4 g5 9.Pxg5 hxg5 10.Lxg5 ontstaat de zeer ingewikkelde Botwinnik-variant. Karpov is, zoals gekend, geen liefhebber van hemeltergend ingewikkelde stellingen en kiest voor een rustige opzet. 4....e6 5.Pf3 Pbd7 6.Dc2 Na 6.Ld3 dxc4 7.Lxc4 b5 ontstaat de zeer lastige Meraner-variant. 6...Ld6 7.Le2 0-0 8.0-0 dxc4 9.Lxc4 a6 10.Td1 b5 11.Lf1 c5 12.dxc5 Lxc5 13.Pg5 Wit heeft zeer weinig in de opening bereikt. Toch slaagt hij erin een klein initiatief te handhaven. . 13.... Lb7 14.Pce4 Pxe4 15.Pxe4 Le7 16.Pd6 Ld5 17.e4 Lxd6 18.exd5 Tc8 19.De2 exd5 Hier was 19...e5 het overwegen waard geweest. De loper op d6 staat onaantastbaar en een uitbouw van de zwarte stelling met f5 ligt voor de hand. 20.Txd5 Pf6 21.Td3 Dc7 22.g3 Lc5 23.Le3 Lxe3 Het witte loperpaar verdwijnt, maar de overgebleven loper is sterker dan het paard. Dat is ook de basis van wits verdere plannen. 24.Txe3 Tfe8 25.Td1 h6 26.a3 Txe3 27Dxe3 Pg4 28.De4 Pe5 29.Td5 Pc4 30.Dd4 Te8 31.Tc5 Pd2 Een leuke afruilmanoeuvre, die zwart overigens geen stap dichter bij de remise brengt. Naarmate er meer stukken geruild worden, neemt het overwicht van de loper tegenover het paard toe. 32.Txc7 Pf3+ 33.Kg2 Pxd4 34.Td7 Pc6 35.Td6 Zwart kiest nu voor een verdere afruil, waarmee een puur eindspel van de loper tegen het paard ontstaat. Niet goed was in elke geva135.... Tc8 wegens 36.a4! bxa4 37.Lxa6 Tc7 38.Lb5 en wit wint reeds een pion. Ook het passieve 35.... Pb8 36.Tb6 biedt zeer weinig overlevingskansen. 35.... Te6 36.Txe6 fxe6 37.Kf3 Kf7 38.Ke4 Ke7 39.a4! Pa7 Evenmin afdoende was 39...bxa4 40.Lxa6 Pa7 (anders Lb5) 41.Kd4 en de witte koning haalt a4 op. 40.axb5 axb5 Het pionneneindspel na 40.... Pxb5 41.Lxb5 is verloren: 41.... axb5 42.Kd4 Kd6 4314 Kc6 44.Ke5 Kd7 45.5 exf5 46.Kxf5 Ke7 47.Ke5 en de witte koning verovert b5. 41.f4 Kd6 42.Ld3 Kd7 43.Le2 Kd6 Zwart lijkt stand te kunnen houden. Zijn afzijdig staande paard is echter een te grote handicap. Hij kan ook geen 43...b4 spelen, want dan gaat de pion verloren. 44.Lf1 Kd7 4515 Kd6 Na 45... exf5 45.Kxf5 Ke7 46.Ke5! keert de witte koning terug naar de damevleugel met gemakkelijke winst. 46.fxe6 Kxe6 47.Lh3+ Kd6 48.Kf5 g5 Nog de beste kans. Na 48.... Ke7 moet wit niet meteen 49.Ke5? spelen wegens 49.... Pc6+ 50.Kd5 Pb4+ 51.Kc5 Pd3+ , maar eerst 49.Lf1 waarna de koning weer naar de damevleugel loopt. 49.Kg6 Ke7 50.Kxh6 Kf6 51.Ld7 Ke7 Ook na 51....b4 52.h4 gxh4 43.gxh4 Kfl (Ke7 Kg7!!) 54.Kh7 Kf8 55.h5 Kf7 56.Le6+!! is de winst voor wit.

 

 

52.Lxb5!! Pxb5 53.Kxg5 Kf7 54.Kh6 Pd4 55.g4 Pf3 56.h3 Kf6 57.b4

Zwart gaf het op: Een leerzame partij. Het is een misverstand te denken, dat het klasseverschil tussen schakers vooral afgemeten kan worden aan de bekwaamheid op het terrein van de combinatie. Partijen als bovenstaande zijn een veel betere graadmeter. In ingewikkelde combinatiepartijen speelt het toeval immers altijd een grote rol. Een grote schaker weet dat uit te schakelen en toch te winnen.

Van Karpov is bekend, dat hij zijn punten voornamelijk met wit behaalt. In Madrid daarentegen won hij ook met zwart een aantal aantrekkelijke partijen.

Granda Zunega-Karpov

1.d4 Pf6 2.c4 e6 3.Pf3 b6 4.g3 La6 5.b3 Lb7 6.Lg2 Lb4+ 7.Ld2 a5 8.0-0 0-0 9.Dc2 d6 10.a3 Lxd2 11.Pbxd2 Pbd7 12.e4 e5 13.Tfe1 Te8 14.Tad1 exd4 15.Pxd4 Pc5 1613 Pe6 17.Pf5 Dd7 18.Pb1 Dc6 Het begin van een opmerkelijke damemanoeuvre, die ten doel heeft de witte damevleugel te verzwakken. Het voor de hand liggende 19.f4 is nu niet goed wegens de schitterende kruispenning 19.... Dc5+ 20.Kh1 Pxe4!! 21.Lxe4 Dxf5!! enz. 19.a4 Dc5+ 20.Pe3 Pd7 21.Kh1 Db4 22.Pd2 Pdc5 23.Tb1 Tad8 24.h4 Pa6 25.Kh2 Dc5 26.Pdf1 Pb4 27.Dd2 Dd4 De wijze waarop zwart in deze partij met de dame speelt is zeer onorthodox. Hij heeft gezien, dat hij ook na afruil nog mooie kansen heeft. 28.Dxd4 Pxd4 29.Ted1 Pe6 30.Pd5 f5!!

 

 

Met dit fraaie en diepzinnige pionoffer bewijst Karpov zijn nog altijd aanwezige grote klasse. De open e-lijn in combinatie met de druk tegen b3 vormen de basis van de zwarte plannen. 31.exf5 Lxd5 32.cxd5 Pc5 33.Td2 Te7! 34.g4 Tde8 35.Pg3 Wit vindt nog een tegenkans. Hij probeert zijn paard na e6 te krijgen. 35.... Te3 36.Pe4 Pxb3 37.Tdd1 Pc5 38.Pg5 Pxa4 39.Pe6 Wits laatste succesje. Het is slechts een ballonnetje, dat moeiteloos doorgeprikt wordt. 39.... Pc3 40.Te1 Txe1 41.Txe1 Pbxd5 Wit gaf het op. Op 42.Tc1 volgt eenvoudig 42....c5 en 42.f4 faalt op 42.... Pxf4!! Een positionele topprestatie, die doet denken aan de grote dagen van ex-wereldkampioen Bobby Fischer.