Back                                        Ledenverlies                                                    PZC 17-12-2005

 

Het ledental van de schaakclubs loopt de laatste jaren gestaag terug. Het is niet helemaal duidelijk wat de reden is, maar het lijkt voor de hand te liggen dat de computer- en videospelletjes de boosdoeners zijn. Vooral de jeugd is er gek op. Helaas laten ook ouderen de schaakverenigingen vaker links liggen. Dat is geen ramp, maar voor de echte schaakliefhebbers is het toch een zorgelijke situatie.

Het is ook ijdele hoop te denken, dat het slechts een tijdelijke neergang is. Playstation , Xbox en hoe die flitsende speeltjes mogen heten, hebben de wereld veroverd en zijn niet meer weg te denken. Elk jaar brengen de producenten nieuwe versies uit, die de arme verslaafden dan natuurlijk weer moeten aanschaffen.

Als je je wilt amuseren, waarom zou je dan naar een saaie schaakclub gaan? Urenlang in stilte tegenover iemand zitten en af en toe een houten poppetje op een houten bord verzetten, dat kan toch niet leuk en gezellig zijn? 

Elke serieuze schaker weet, dat het om heel wat anders gaat. Het spelen van een schaakpartij is het meten van je intelligentie, kennis en uithoudingsvermogen met die van een ander. Het is een uitdaging en het geeft een kick!

Maar er is meer. Het schaken heeft ook een kunstzinnige kant. Als de schaker een onverwachte en mooie zet heeft bedacht en uitvoert, heeft hij een beetje het gevoel een kunstenaar te zijn. Elke keer weer is een schaakpartij een spannend avontuur.

Naast het schaken dat jezelf doet, is er de enorme literatuur over het spel. Je hoeft natuurlijk niet naar een schaakclub te gaan, om daar kennis van te nemen, maar het geeft wel het gevoel deel uit te maken van een wereldwijde gemeenschap van gelijkgezinden.

De magistrale partijen van al die grote schakers uit heden en verleden geven een geluksgevoel, zoals ook kunst kan doen. En dan spreken we nog niet over de fantastische werkstukken van de componisten van problemen en eindspelstudies.

‘Schaken is mooi genoeg, om je leven aan te verknoeien’, heeft Hans Ree eens geschreven. Zo is het maar net. Eigenlijk zou je medelijden moeten hebben met al die mensen, die het schaakspel niet kennen.

Voor mensen, die het huis niet uit kunnen of willen is er ook nog het correspondentieschaak, een wereldwijd verspreide schaakvorm, waar ontelbaar veel schakers plezier aan beleven. Velen zullen het niet weten, maar er bestaat ook een wereldkampioenschap correspondentieschaak voor vrouwen. Winnaar in het 6e toernooi om het wereldkampioenschap werd de Italiaanse Alessandra Riegler. Het toernooi duurde ongeveer drie jaar! Tegen het einde van het toernooi werden de zetten per e-mail verstuurd om op tijd klaar te zijn!

De volgende partij is interessant om het boeiende en zeldzame eindspel.

Anna Jurczynska - Alessandra Riegler. 6e wereldkampioenschap.

1.e4 c5 2.Pf3 d6 3.d4 cxd4 4.Pxd4 Pf6 5.Pc3 g6 6.Le3 Lg7 7.f3 0-0 8.Dd2 Pc6 9.Lc4 Ld7 10.Lb3 Da5 11.0-0-0 Tfc8 12.Kb1 Pe5 13.g4 b5 14.h4 Pc4 15.Lxc4 bxc4 16.h5 Tab8 17.Ka1 Tb7 18.hxg6 fxg6 19.Tb1 Tcb8 20.Pde2 Lxg4!! 21.fxg4 Pxe4 22.Dd5+ Dxd5 23.Pxd5 Txb2 24.Pd4 Txb1+ 25.Txb1 Txb1+ 26.Kxb1 Kf7 27.Pc6 Ke6 28.Pf4+ Kd7 29.Pb8+ Kc8 30.Pc6 Pc3+ 31.Kc1 Pxa2+ 32.Kd2 Kd7 33.Pxa7 Pc3 34.Ke1 e5 35.Pe2 Pe4 36.Pb5 d5 37.Lc1 Lf8 38.Pg1 Lb4+ 39.Kf1 Kc6 40.Pa3 c3! 41.Ke2 h5 42.Pf3 Ld6 43.gxh5 gxh5 44.Ph4 Le7 45.Pf5 Lf6 46.Kf3 Lg5 47.Lxg5 Pxg5+ 48.Ke2 Kc5 49.Pb1 d4 50.Kf2 e4 51.Pg3 h4 52.Pe2 Kc4 53.Pa3+ Kb4 54.Pb1 Pf3 55.Pc1 Pd2 56.Pa2+ Kc4 57.Pa3+ Kc5 58.Kg2 Kb6 59.Kh3 Ka5!!

 

 

 

Een wit paard wordt nu gevangen en de zwarte pionnen zijn niet meer te stuiten. Wit geeft het op.

Een lange partij, maar nog geen zeeslang van 114 zetten, zoals in een vorige rubriek. Een lezer uit Lewedorp schreef naar aanleiding daarvan, dat de term zeeslang voor een lange partij  onterecht gebruikt is. Het zou moeten zijn walvis of olifant, want ‘met een zeeslang wordt bedoeld wanneer een koning zo in het nauw wordt gebracht, dat hij enkel gedwongen zetten doen kan en als het ware gelijk een zeeslang over het bord kronkelt! ‘

Een interessante opvatting. In de schaakterminologie is een zeer lange partij echter toch een zeeslang. Ik vind het ook een mooiere en beeldender term dan olifant of walvis!

De wereldkampioenen bij de vrouwen waren achtereenvolgens Rubtsova (ook wereldkampioene bij het gewone schaak), Jakovleva, Kristol, Belavenetz, Kristol (nog eens) en Riegler. Het zijn namen, die bij het gros van de schakers onbekend zijn. Wellicht met uitzondering van Rubsova.

Misschien wel de sterkste wereldkampioene was Luba Kristol uit Israel. Van haar een karakteristieke partij.

Olga Rubsova - Luba Kristol. 3e WK finale, 1978

1.d4 Pf6 2.c4 c5 3.d5 e5 4.Pc3 d6 5.e4 Le7 6.g3 0-0 7.Lg2 Pe8 8.Pge2 Pd7 9.0-0 a6 10.a4 b6 11.Le3 Tb8 12.f4 Pc7 13.Dd3 Lf6 14.f5 Lg5 15.Lf2 h5 16.h4 Lh6 17.Le3 Lxe3+ 18.Dxe3 b5 19.cxb5 axb5 20.b3 Pf6 21.Lf3 La6 22.axb5 Lxb5 23.Ta3 Ta8 24.Tfa1 Txa3 25.Txa3 Db8 26.Pc1 Db7 27.Df2 La6 28.Ta4 Tb8 29.Da2 Dc8 30.Kg2 Tb4 31.Txb4 cxb4 32.Pd1 Pb5 33.Pd3 Pc3 34.Dc2 Lxd3 35.Dxd3 Pxd1 36.Lxd1 Dc1 37.Dc2 De3 38.Lf3 Kh7 39.Dc4 Pg4!!

 

 

 

Tot nu toe was de partij niet bijster interessant, maar nu staat een fraaie zetdwangstelling op het bord. Wit is in alle varianten verloren. De dame-eindspelen, die ontstaan na ruil van het paard zijn hopeloos.

40.Dc2

Twee varianten:

A. 40.Lxg4 hxg4 41.Dxb4 Df3+ 42.Kh2 Df2+ 43.Kh1 Df1+ 44.Kh2 Dh3+ 45.Kg1 Dxg3+ enz.

B. 40.De2 Dxb3 41.Lxg4 hxg4 42.Dxg4 Dc2+ 43.Kh3 b3 44.Dh5+ Kg8 45.Dg5 b2 46.f6 Dc8+ 47.Kg2 g6 48.Dh6 Df8 en wint.

40...Dc3 41.Da2 Dd3 42.Db2 Pf6 43.Da2 Pxe4 44.De2 Dxe2+ 45.Lxe2 g6 46.fxg6+ Kxg6 47.Lb5 Pc5 48.Lc4 f5 49.Kf3 Pe4 0-1

Opvallend is, dat bij het vrouwencorrespondentieschaak veel vaker positionele, strategische partijen lijken voor te komen dan bij de mannen. Karpov en Capablanca zijn populairder dan Shirov of  Topalov. Zou daar een biologische reden voor zijn?