Terug                          Hypermodern in 1847                                             PZC 6-1-1990

Het moderne schaak is het beste dat er ooit gespeeld is, ongetwijfeld, maar is daarom het oude spul uit de vorige eeuw zonder waarde? Wie regelmatig in oude schaakboeken snuffelt, doet af en toe verrassende ontdekkingen. Tartakower noemde openingen, waarin zwart een of twee lopers via de flank ontwikkelde en afzag van een directe bezetting van het centrum, Indische openingen. Immers, zo'n exotische opening verdiende een exotische naam. Althans, dat was de algemeen verbreide opvatting; die zoals we nu weten foutief was. Indisch heet met recht Indisch, omdat het voor zover nu bekend is, het eerst in India werd gespeeld! De partij, die daarvoor als bewijsmateriaal dient is de volgende

Cochrane-Moheshunder. Bonnerjee, Calcutta, 1847.

1.e4 d6 2.d4 Pf6 3.Ld3 g6 4.c4 Lg7 5.Pc3 0–0 6.f4 Sensatie, koningindisch vierpionnenspel anno 1847! Wie zei ook weer dat er niets nieuws onder de zon was? 6… e5 Deze te scherpe zet staat nog steeds in de boekjes. Tegenwoordig weten we, dat zwart met c5 het witte centrum moet aanvallen. Toch tekent de zet het tactisch en strategisch inzicht van de zwartspeler. 7.fxe5 dxe5 8.d5 Niet goed is 8. dxe5 Pg4 en zwart staat meer dan uitstekend. 8… Lg4 9.Pf3 Pxe4 Dit schijnoffer blijkt verkeerd uit te pakken, maar opnieuw is het een blijk van combinatieve bedrevenheid. 10.Pxe4 f5 11.Peg5 e4 12.0–0 Ook wit houdt zijn gedachten erbij. Riskant was meteen 12. Pe6 wegens exf3!! 13. gxf3 Dh4! met gevaarlijk zwart tegenspel. 12…Te8 13.Le2 exf3 14.Lxf3 Lxf3 15.Dxf3 Pd7 16.Pe6 Wit wint de kwaliteit, maar moet nog terdege oppassen.  16…Txe6 17.dxe6 Pc5 18.Dd5 De7 19.Te1 Td8 20.Lg5!!

 

 

Ook wit laat zich van zijn beste kant zien. Dxg5 21.e7+ Txd5 22.e8D+ Lf8 23.cxd5 Df6 Hoewel wit nu twee kwaliteiten voor staat, is er nog volop strijd. 24.Tad1 f4 25.b4 Pa6 26.Te4 Kg7 27.a3 Ld6 28.Tf1 Dc3 29.Te7+ Kh6 30.Df8+ Kg5 31.h4+ Kxh4 32.Txh7+ Kg5 33.Dh6+ Kf5 34.Tf7+ Ke5 35.Dxf4+ Kxd5 36.Dg5+ Le5 37.Td1+ Kc6 38.b5+ Kxb5 39.Td5+ Einde. Een historische partij.
 

Wie denkt, dat in de vorige eeuw alleen gambieten werden gespeeld, zal ook na kennisneming van de volgende partij, zijn mening moeten herzien.
Staunton-Horwitz, Brussel, 1851.

1.c4 De Engelse opening, door de witspeler voor het eerst met succes in praktijk gebracht. Staunton werd door de superchauvinistische Raymond Keene de eerste Engelse wereldkampioen genoemd. Robert Fischer schatte hem hoger in dan Morphy of Steinitz. 1… e6 2.Pc3 f5 Ook het Hollands is al zeer, zeer oud. 3.g3 Pf6 4.Lg2 c6 5.d3 Pa6 6.a3 Le7 7.e3 Men wrijft zich de ogen uit. Is dit werkelijk een partij van bijna 140 jaar oud? Wit treedt in het centrum aanvankelijk zeer terughoudend op, ontwikkelt zijn lopers via de vleugel en werkt met zuiver positionele middelen. Inderdaad hypermodern. 7… 0–0 8.Pge2 Pc7 9.0–0 d5 10.b3 De8 11.Lb2 Df7 12.Tc1 Ld7 13.e4 De e-pion fungeert als breekijzer. 13… fxe4 14.dxe4 Tad8 15.e5 Pfe8 16.f4 dxc4 17.bxc4 Lc5+ 18.Kh1 Le3 19.Tb1 g6 Zwart heeft geen idee wat hij tegen het fijne positiespel van zijn tegenstander moet ondernemen. De verzwakking van f6 zal hem nog duur te staan komen. 20.Db3 Lc8 21.Pe4 Lb6 22.Tbd1 Pa6 23.Dc3 Txd1 24.Txd1 Pc5 25.Pd6 Dc7 26.Dc2 Pg7 27.g4  Zwart wordt langzaam maar zeker in de tang genomen. 27… De7 28.Ld4 Dc7 29.a4 Pa6 30.c5 La5 31.Db3 b6 32.Pe4 bxc5 33.Pf6+ Kh8 34.Dh3 Pe8 35.La1 De pion, die zwart is voorgekomen speelt natuurlijk geen enkele rol. 35… Pxf6 36.exf6 Kg8 37.Le5 Db7 38.Le4 Df7 39.Pg1 Ld8 40.g5 Lb7 41.Pf3 Te8 42.Ld6 

 

 

Beslissend. Er dreigt damevangst met Pe5. 42… Lxf6 43.gxf6 Dxf6 44.Pg5 Dg7 45.Le5 De7 46.Lxg6  Zwart geeft het op.

In de laatste partij van deze rubriek wordt schaak gespeeld, zoals men dat van 19e-eeuwse spelers verwacht.

Hoffmann - Von Petrow 1844.

1.e4 e5 2.Pf3 Pc6 3.Lc4 Lc5 4.c3 Pf6 5.d4 exd4 6.e5 Pe4 7.Ld5 Zeer gevaarlijk, maar daarom nog niet foutief. Pxf2 8.Kxf2 dxc3+ 9.Kg3  Veiliger was 9…Ke1, maar wie praat over veiligheid in zo’n stelling? 7…cxb2 10.Lxb2 Pe7 11.Pg5 Nu gaat wit echt te ver. Met 11.h3 was nog een goede verdediging op te bouwen. 11… Pxd5 12.Pxf7

 

 

12... 0–0!!  Een kapitale verrassing. Zwart offert een volle dame om het mat te kunnen forceren! 13.Pxd8 Lf2+ 14.Kh3 d6+ 15.e6 Pf4+ 16.Kg4 Pxe6 17.g3 Pxd8+ 18.Kh5 Tf5+ 19.Kh4 Tf4+ 20.Kg5 Pe6+ 21.Kh5 g6+ 22.Kh6 Th4+ 23.gxh4 Le3 Mat!! Zo kennen we de oude meesters weer!!