Retour                                Groffen offert zijn dame....                                                 14-1-1994

 

Om een mooie schaakpartij te kunnen spelen, is medewerking nodig van de tegenstander. Is hij een blunderende zwakkeling, dan is geen meesterwerk te verwachten. Aljechin klaagde er al over, dat hij maar zelden die prachtige combinaties kon uitvoeren, die hij in gedachten had gehad omdat de onnozele hals tegenover hem in de grootste gemoedsrust het meesterwerk verknoeide. Om dat te voorkomen verzon hij thuis af en toe prachtige combinaties, die hij als echt gespeelde partijen publiceerde. Dat was natuurlijk niet zo netjes. Hij fraudeerde een beetje.

Zeer tot de verbeelding spreken dameoffers. Toch zijn dat in wezen de gemakkelijkste offers. Meestal zijn het matcombinaties of materiaalcombinaties. In het laatste geval geeft men de dame om nog meer materiaal terug te winnen. Offers waarbij een volle dame geofferd wordt voor positievoordeel bestaan eigenlijk niet.

Elke schaker droomt wel eens van een dameoffer waar nog jaren over gesproken zal worden. Hans Groffen is de gelukkige, die dat in Vlissingen realiseerde.

Welten-Groffen, Vlissingen 1993
1.d4 e6 2.c4 b6 Een zeldzame opening waar ondertussen ook al een flinke hoeveelheid theorie van bestaat. Het romantiek van het schaakspel dreigt aan vlijt ten onder te gaan. 3.Pc3 Lb4 4.e4 Lb7 5.Ld3 f5 6.f3 Dh4+ 7.g3 Dh5 8.exf5 Pc6! Het zwarte spel is op dit pionoffer gebaseerd. Na 9.fxe6 volgt 9...0-0-0 20.exd7+ Txd7 heeft zwart aantrekkelijk spel. 9.Le3 0-0-0 0.Kf2

Wit had op de lange rokade moeten aansturen. De koning staat nu niet veilig. 10...Lxc3 11.bxc3 Pf6 12.Pe2 Groffen geeft deze zet in het Vlissingse clubblad een vraagteken. Dat is wel erg objectief. De zet maakt in elk geval de combinatie van bet jaar mogelijk.

 

 

 

12... Dxf3+!! De zet kostte zwart een uur bedenktijd! Het zou natuurlijk een onvergefelijke blunder zijn geweest als hij de zet niet had gedaan. Zo'n kans krijg je maar een keer in de dertig jaar. 13.Kxf3 Pxd4++ 14.Kf4! De witte koning moet het veld in. Het pleit voor wit, dat hij het zich wil laten bewijzen. Na 14.Kf2 Pg4+ 15.Ke1 Pf3+ 16.Kf1 Pxe3+ 17.Kf2 Pxd1+ 18.Thxd1 Pxh2 staat zwart twee pionnen voor in een gewonnen stelling. 14...e5+! 15.Kxe5 Ph5!! De terugweg voor de witte koning moet worden afgesloten. Het is schitterend gezien van Groffen, dat hij het matnet sluitend zou kunnen krijgen. ĄOp dit moment leek het of alle zwarte stukken glimlachten" (Groffen). 16.Le4 De beste zet, die het zwart het moeilijkst maakt. Groffen geeft nog de volgende mogelijkheden :

a) 16.Kxd4 c5+ 17.Ke5 d6+ 18.Ke6 The8+ 19.Kf7 Tf8+ 20.Ke6'Tde8 21.Kxd6 Tf6 mat.

b) 16.Pxd4 d6+ 17.Ke6 Tde8+ 18.Kf7 Thf8 mat.

16...Pc6+ 17.Lxc6 The8+! 18.Kd4 dxc6+

Mat. Een fantastische partij.

 

Dameoffers zijn er in alle maten en soorten. Meestal vinden ze plaats in de openingsfase wanneer een van de spelers gezondigd heeft tegen de elementaire regel van de ontwikkeling van de stukken. Soms krijgt een weinig aansprekende partij kunstzinnige waarde door een onverwacht en schitterend dameoffer.

 

Rossolimo-Reismann, San Juan, 1967.

1.e4 e5 2.Pf3 Pc6 3.Lc4 Lc5 4.c3 Pf6 5.d4 exd4 6.cxd4 Lb4+ 7.Ld2 Lxd2+ 8.Pbxd2 d5 9.exd5 Pxd5 10.Db3 Pce7 11.0-0 c6 12.Tfe1 0-0 13.a4 b6 14.Pe5 Lb7 15.a5 Tc8 16.Pe4 Dc7 17.a6 La8 18.Dh3 Pf4 19.Dg4 Ped5 20.Ta3 Pe6 21.Lxd5 exd5 22.Pf6+ Kh8 23.Dg6!! Dc2 24.Th3

Zwart gaf het op. De witspeler (1910-1975) was de eerste Franse grootmeester. Hij vertrok naar Amerika waar hij in New zijn brood verdiende als taxichauffeur.

 

Minder bekend is het volgende pareltje.

Rundau-Schmidt, Duitsland, 1972

1.e4 Pc6 De Nimzowitsch-verdediging, een zeldzame verschijning. 2.d4 d5 3.exd5 Dxd5 4.Pf3 Lg4 5.Le2 0-0-0 De bliksemsnelle actie tegen het witte centrum eist van wit grote oplettendheid. 6.c4 Dh5 7.d5 Lxf3 Zwart jaagt op materieel gewin. Beter was 7...e6. 8.Lxf3 De5+ 9.Le3 Dxb2 Nu was er geen weg terug meer. Zwart in elk geval nog de schrale

troost van een pionnetje voor zijn slechte stelling. 10.0-0!! Dxa1 En nog een toren ook. Hardnekkiger was 10.... Pe5. Nu beslist wit de partij met een prachtig dameoffer. 11.dxc6!! Txd1 12.cxb7+ Kb8 13.Txd1 Het treurige hoopje zwarte stukken op de koningsvleugel is geen partij voor de ontketende witte manschappen.

13...c6 14.Lxc6 Kc7 15.Td7+!! Kxc6 16.b8P+!!

 

 

Mat! Een juweel van een miniatuur.

 

Partijen met meerdere dameoffers zijn natuurlijk nog zeldzamer.

Dubek-Weinstein, 1958.

1.e4 c5 2.d4 cxd4 3.c3 Het Morra-gambiet, zeer populair bij aanvalsspelers van alle categorieŽn. 3...dxc3 4.Pxc3 Pc6 5.Pf3 g6 Niet goed. Beter is 5.d6, gevolgd door e6, Le7 en Pf6. 6.Lc4 Pa5 Nog een stap in de richting van het verderf: Men zou de indruk kunnen krijgen, met een knoeier te doen te hebben. Het tegendeel is het geval. Weinstein is een zeer sterke speler en zou ongetwijfeld tot de vooraanstaande Amerikaanse grootmeesters hebben behoord als hij geen levenslange gevangenisstraf wegens moord zou moeten uitzitten. 7.Dd4 f6 8.0-0 Ph6 9.e5 Pf5? Hier was de laatste kans om de lastige loper op c4 af te ruilen. 10.exf6! Het eerste dameoffer, dat geen echt offer is. Er dreigt f7 mat. 10...exf6 11.Te1+ Le7 12.Pd5!! Het tweede dameoffer, dat ook niet veel moeilijker is. Op 12... Pxd4 volgt 13.Pxf6+ Kf8 14.Lh6 mat. 12...Kf8 13.Txe7! Het derde dame-offer, dat weer niet aangenomen kan worden: 13...Pxd4 14.Lh6+ Kg8 15.Pxf6 mat. 13...Dxe7 Een tegen-dameoffer, dat geen effect sorteert. 14.Lh6+!! Opnieuw fraai gespeeld. Als zwart op h6 neemt is hij zijn dame kwijt en gaat hij naar g8, dan is hij meteen mat. 14...Ke8 15.Dc3 Dd6 16.Te1+ Kd8 17.Lf4 Dc6 18.Dxf6!! Het laatste dameoffer, dat zwart niet meer kan weigeren. 18...Dxf6 19.Lc7 mat!! Een bijzonder fraai partijtje. Toch kan het niet tippen aan Groffens meesterwerkje.

 

Meer Groffen o.a.