Terug                                                   Glamour?                                                            PZC 27-11-1998
 

Nederland is sinds Max Euwe in 1935 de wereldtitel won een land waar het schaakspel in aanzien staan. Buitenlandse schakers die ons land aandoen zijn verbaasd over de belangstelling, die het spel in de media krijgt. Toch is het niet meer wat het geweest is. De glamour van de jaren ’60 en het begin van de jaren ’70, de Fischertijd, is er af. Welke teenager heeft een poster van Jan Timman of Gary Kasparov op zijn kamer hangen? “Met wie wil je liever op de foto, met Jeroen Piket of met Patrick Kluivert?” , vroeg Henk Spaan aan zijn dochtertje. Het antwoord laat zich raden.

Maar heeft het schaakspel glamour nodig? Is het niet het spel van ingetogenheid, stilte en schoonheid? Voor het eerst in de geschiedenis kan een schaker met zijn spel rijk worden! Helaas zijn het er maar weinigen, op de wereld een stuk of vijf, tien hoogstens. Het merendeel van de schaakmeesters leidt een schamel bestaan, zoals het eigenlijk altijd geweest is. Ze zijn afhankelijk van rijke mensen of welwillende bedrijven en instellingen, die hen door middel van start en prijzengeld in staat stellen het hoofd boven water te houden.

In Nederland zijn de laatste jaren een paar spraakmakende toernooien van de agenda afgevoerd. Het Foltys toernooi in Tilburg is er voor teruggekomen, maar de spoeling is toch aanmerkelijk dunner geworden. Amsterdam, sinds mensenheugenis de schaakhoofdstad van ons land heeft zelfs geen enkel toernooi van topklasse meer!

De opzet van het toernooi in Tilburg is om een leermeester in het krijt te laten treden tegen zijn z.g. leerlingen. Dit jaar liet men Kortsjnoi natuurlijk niet vallen voor een bedelende Kasparov. Helaas voor Viktor de Verschrikkelijke, ging het deze keer niet goed. De oude grootmeester kon er niet meer tegenop. Sputterend en foeterend over het slechte spel van zijn tegenstanders, leed hij de ene nederlaag na de andere. Kortsjnoi is al eens eerder afgeschreven als een serieuze tegenstander voor de wereldtop. Zal hij weer uit zijn as herrijzen? Of is het definitief met hem gedaan en gaat hij zijn memoires schrijven? Hij heeft meer bijna vierduizend toernooipartijen gespeeld in zijn carrière. Daarmee is hij de productiefste speler aller tijden.

Anand is op het ogenblik de succesvolste speler. In Tilburg zette hij zijn zegereeks voort. Is hij de toekomstige wereldkampioen? Kramnik stelde wat teleur, maar hij was niet de enige. Behalve Kortsjnoi zullen ook Topalov en Lautier niet tevreden zijn geweest.

Kramnik-Lautier
1. d4 d5 2. Pf3 c6 3. c4 e6 4. Dc2 Bij het naspelen van Kramniks partijen valt op hoe eenvoudig ze vaak van opzet zijn. Hij doet sterk denken aan Capablanca, alleen is Kramnik nog wat flexibeler en minder genegen tot remise. Hoe je met een collega- grootmeester kansloos kunt verslaan, toont deze partij. 4... dxc4 5. Dxc4 Pf6 6. Lg5 Le7 7. e3 0-0 8. Ld3 h6 9. Lxf6 Lxf6 10. Pc3 Pd7 11. Td1 De7 12. Lb1 e5 13. 0-0 exd4 14. exd4 Pb6 15. Dd3 g6 16. Tfe1 Db4 17. Dd2 Pc4? Dit is een ernstige fout. Lautier was in het begin van het toernooi zichzelf niet. Later, toen het te laat was, trok hij wat bij. Nodig was 17… Lg7, waarna wit ook wel beter zou hebben gestaan, maar nog lang niet gewonnen. 18. Dxh6 Pxb2 19. Lxg6! Een voor de hand liggend offer, dat Lautier totaal verkeerd beoordeeld moet hebben. 19… fxg6 20. Pg5!!

De verrassende pointe van het witte stukoffer. Na meteen 20.Dxg6+ Lg7 21.Pg5 Tf6 heeft de zwarte koning een vluchtgaatje op f8. 20…. Lxg5 21. Dxg6+ Kh8 22. Dh5+ Kg8 23. Dxg5+ Kf7 24. Te3 Zwart gaf het op.
Een fikse afstraffing voor de sterkste schaker, die Frankrijk ooit heeft gehad. In Tilburg was het remisepercentage tamelijk hoog, te hoog naar de mening van het schaakpubliek. De grootmeester hadden een klein excuus. Het toernooi kwam een beetje te snel na de zenuwslopende olympiade in Elista. Bovendien was het aantal strijdloze remises niet groot. Meestal werd er flink om het punt gevochten, zoals in onderstaande partij.

Topalov- Zvjagitsjev
1. e4 c5 2. Pf3 e6 3. d4 cxd4 4. Pxd4 Pc6 5. Pc3 d6 6. g4 Een zet uit de Keres-variant, die ontstaat na  4… Pf6 5.Pc3 d6. 6… a6 7. Le3 Ld7 8. Dd2 b5 9. g5 Pge7 De Keres-variant is nu voorgoed van de baan, maar de stellingskenmerken lijken er natuurlijk wel sterk op. De tegengestelde rokades garanderen een woest gevecht. 10. 0-0-0 Pxd4 11. Dxd4 Pc6 12. Dd2 Le7 13. f4 0-0 14. Kb1 Pa5 15. Df2 Tb8 16. h4 b4 17. Pe2 Pc4 18. Pd4 Pxe3 19. Dxe3 Db6 20. Dd2 a5 21. f5 e5 22. Pf3 Tfc8 23. f6! Een belangrijke zet, die de koningsvleugel openscheurt, onverschillig of zwart nu op f6 neemt of niet. 23… Lf8 24. fxg7 Lxg7 25. Lh3 Lxh3 26. Txh3 Tc4 27. g6! Een standaardpionoffer om de h-lijn open te kunnen breken. Zwart krijgt het zwaar te verduren.27…. hxg6 28. h5 Tbc8 29. Tc1 a4 30. hxg6 b3 Zwarts enige tegenkans. 31. Dd5 T4c7 32. gxf7+ Kf8 Hier vindt de koning maar zeer beperkte beschutting. 33. Ph4! bxc2+ 34. Ka1 Dg1! Zwart neemt zijn kansen waar. Wit kan niet nemen wegens ‘mat achter de paaltjes’. 35. Dxd6+ Kxf7 36. Dd5+ Ke7 De zwarte koning wordt nu toch het veld ingedreven. Is er nog een ontsnapping mogelijk. 37. Pf5+ Kf8 38. Dd6+ Kf7 39. Dd2 Dd1!! Deze fraaie zet bindt wit zodanig, dat een winnende voortzetting er waarschijnlijk niet meer inzit. 40. Dg5 Lf6 41. Th7+ Ke6

.

 42. Pd4+ Dxd4 43. Df5+ Kd6 44. Dxf6+ Kc5 45. Txc2+ Kb4 46. a3+

1/2-1/2