Gevaarlijke varianten                                                               PZC 4-11-1994

In Buenos Aires is onlangs een zogenaamd thema-toernooi gehouden, waarbij de Siciliaanse verdediging verplicht was. Vroeger waren zulke wedstrijden niet ongewoon. maar tegenwoordig doen alleen de correspondentieschakers het nog af en toe. De wedstrijd in Argentinië was georganiseerd door mecenas en schaakliefhebber Joop van Oosterom ter ere van de Russische grootmeester Lev Poloegajevski die zelf niet aan het toernooi mee kon doen wegens ziekte. Poloegajevski is al gedurende een lange reeks van jaren de grote autoriteit op het gebied van deze spectaculaire opening. Begin dit jaar verscheen zijn prachtige boek Im Sizilanischen Labyrinth, waarin hij het Siciliaans op meeslepende wijze propageert. Kortsjnoi's uitspraak, dat het Siliciaans eigenlijk te moeilijk is voor gewone stervelingen, wordt in dit boek nog eens bevestigd. Vooral zwart balanceert in veel varianten aan de rand van de afgrond. Wie Siciliaans speelt kan vreselijk van het bord worden geveegd, maar ook prachtig winnen. Het is een opening voor sterke karakters. De volgende partij laat ondubbelzinnig zien wat zwart kan overkomen, als hij zich onvoorzichtig op theoretische varianten inlaat.

Tsjiboerdanidze-Dvoiris, Tallinn 1980

1.e4 c5 2.Pf3 d6 3.d4 cxd4  4.Pxd4 Pf6  5.Pc3 a6 6.Lg5 e6  7.f4 Pbd7. Een elastische maar riskante zet, gevaarlijker dan het meer gebruikelijke 7 ... Le7. 8.Df3 Dc7. Een zet van Poloegajevski, die hem o.a. met succes uitprobeerde in een matchpartij tegen Geller uit 1973. 9. 0-0-0 b5  10.Ld3 Lb7  11.The1 Db6 In zijn boek gaat Poloegajevski uitvoerig op deze zet in. Hij geeft toe, dat hij er verdacht uitziet, maar verwachtte, dat Geller voor het bord een eventuele weerlegging toch niet zou kunnen vinden. Dat klopte want er geschiedde 12 Pxe6 fxe6 13 Dh3 e5! en wit moest na zware strijd in een nederlaag berusten. Na afloop deden Geller en zijn secondant Gufeld er in lange nachtelijke analyses alles aan om de weerlegging te vinden om verder in de match toe te kunnen passen. Poloegajevski voelde echter nattigheid en vermeed de stelling. Een adept van het Siciliaans is wel vermetel, maar hoeft nog niet gek te zijn! Gufeld vertelde later aan wereldkampioenen Tsjiboerdanidze, dat de stelling voor wit gewonnen was. Die zette zich aan het werk en ook zij vond de weerlegging, die zij zeven jaar later in de onderhavige partij in praktijk kon brengen. 12.Pd5! In deze opening is dit bijna een standaardoffer, maar hier lijkt het een slag in de lucht. 12... exd5  13 Pc6!! Dit buitengewoon verrassende opvolgende offer is de eigenlijke clou van de vorige zet. Wit wint minstens een stuk terug en krijgt een winnende aanval. 13 ... Lxc6 Op dit moment moest wit ook rekening houden met 14 ... d4. In dat geval moet het antwoord luiden: 15 e5! de5  16 fe5 Pd5  16 e6! en uitvoerige analyses hebben uitgewezen, dat ook dan wit aan het roer blijft. 14.exd5+ Le7  15.dxc6 Pc5  16.Lxf6 gxf6  17.Lf5 Dc7. Hoe zwart ook speelt, hij kan het witte aanvalstempo niet bijbenen. Na 17 ... Ta7  18 Txd6 Kf8  19 c7 Dxc7  20 Tc6 gaat het ook mis. 18.b4 Pe6  19.Dh5 Pg7  20.Ld7+ Kf8  21.Dh6 d5. De geschiedenis vertelt niet of de witspeler deze stelling ook thuis op het bord heeft gehad.

 

 

 

22.Txe7!! Nu wordt spoedig alles duidelijk. De zwarte koning komt in het spervuur van de uitgedunde maar zeer actieve witte troepenmacht. 22... Kxe7  23.Te1+ Kf8. Ook 23 ... Pe6  24.Lxe6 fxe6  25.Dg7+ Kd6  26.Txe6+ overleeft zwart niet. 24.Dxf6 Kg8  25.Te7 Tf8  26.Le6!! De slotcombinatie. Uiteindelijk beslist de witte vrijpion. 26... Dxe7  27.Dxe7 fxe6  28.c7 h5  29.Dxf8+ Kxf8  30.c8D+ Zwart gaf het op. Een overwinning van de huisvlijt.

In Buenos Aires werd Poloegajevski vervangen door Salov, een speler, die zelden of nooit de Siciliaanse verdediging heeft toegepast en dus ook met op de hoogte is van de allernieuwste snufjes op dit gebied. Salov was zo geweldig in vorm, dat zijn theoretische achterstand nauwelijks van belang was. Het is toch wel een hart onder de riem van de schaakliefhebbers, dat je ook zonder grote openingskennis mooie resultaten kunt boeken. Een speler, die wel van alle nieuwe ontwikkelingen op de hoogte is, Alexei Shirov, werd het slachtoffer van zijn kennis in een ongelofelijke partij.  

Shirov-Polgar

1.e4 c5  2.Pf3 e6  3.d4 cxd4  4.Pxd4 Pc6  5.Pc3 d6  6.g4. In de normale Keres-aanval  waarbij al een zwart paard op f6 staat  is deze 'bajonetaanval' zeer gevaarlijk. Nu is het slechts een speldenprikje. 6... a6  7.Le3 Pge7  8.Pb3 b5  9.f4 Lb7  10.Df3 Deze stelling was ook te zien in de partij Shirov-Kasparov in Novgorod een paar maanden geleden. Kasparov speelde 10 ... Pa5, waarna de partij later in remise eindigde. Judith Polgar blijkt ook haar huiswerk gedaan te hebben en verbetert de wereldkampioen. 10 ... g5! Een zet, die het uitroepteken ten volle verdient. Het veld e5 valt nu in zwarte handen en dat blijft niet zonder gevolgen. 11.fxg5 Pe5  12.Dg2 b4  13.Pe2 De volgende zet moet de ware schaakliefhebber tot vervoering brengen. 13 ... h5!! Nee, het is geen zetfout, zwart speelt zijn h-pion echt twee velden vooruit. 14.gxh5. Het alternatief is 15 gxh6 ep, maar dan volgt 15 ... f5  16 gxf5 Pxf5 en de witte stelling is een gatenkaas. 14... Pf5 Het begin van een fantastische charge van zwarts lichte brigade. 15.Lf2 Dxg5! 16.Pa5. Positioneel is het met wit ook na 16.Pd2 Dxh5 niet best gesteld, maar nu krijgt hij een nieuwe en ditmaal beslissende klap te verwerken. 16.... Pe3!!

 

 

Een flitsende zet met de bedoeling 17.Dxg5 Pf3 mat!! Wit moet de kwaliteit verliezen, hetgeen eigenlijk het einde van de partij betekent. De technische afwikkeling is voor een speelster als Judith Polgar gesneden koek. 17.Dg3 Dxg3  18. Pxg3 Pxc2+ 19. Kd1 Pxa1  20.Pxb7 b3  21.axb3 Pxb3  22.Kc2 Pc5  23.Pxc5 dxc5  24.Lel Pf3  25.Le3 Pd4+ 26.Kd3 Ld6  27.Lg2 Le5  28.Kc4 Ke7  29.Tal Pc6. Wit geeft het op. Een partij, die in een nieuw boek van Poloegajevski zeker een ereplaats zal krijgen.  

 

Naspelen..