Terug                                                         ChessBase                                                              PZC 15-1-1988

In de vele jaren dat deze schaakrubriek verschijnt, is tot op heden nauwelijks enige aandacht aan de schaakcomputer besteed. De reden daarvoor was tweeledig. In de eerste plaats is dit een schaakrubriek en geen consumentenrubriek waarin de kwaliteiten van de verschillende producten van de techniek aan een vergelijkend warenonderzoek worden onderworpen en in de tweede plaats vind ik schaken tegen een computer zelf buitengewoon vervelend en derhalve oninteressant voor nadere analyse. Iedereen heeft per slot van rekening recht op zijn eigen vooroordeel! Maar elk principe heeft zijn uiterste grens...

Toen zeven maanden geleden het computerprogramma ChessBase aan de internationale schaakwereld werd gepresenteerd, stond men aanvankelijk sceptisch tegenover deze nieuwigheid. Schaakcomputers om een partijtje tegen te spelen waren weliswaar boven verwachting een groot technisch en commercieel succes gebleken, maar een schaakdatabank, was daar nu echt behoefte aan? Toen men echter langzamerhand de fabelachtige mogelijkheden van het programma leerde kennen, veranderde de terughoudendheid in laaiend enthousiasme. Bij een demonstratie kortgeleden op de Manhattan Chessclub in de Verenigde Staten kregen de Duitse producenten terecht een staande ovatie.

Schaakmeesters en serieuze topschakers die zich goed op een toernooi willen voorbereiden, moeten veel tijd steken in het selecteren van partijen van komende tegenstanders en openingsvarianten.

Met de intrede van ChessBase behoort dat tot het verleden. Wat vroeger weken intensief onderzoek kostte, is nu een kwestie van minuten. Men kan de partijen, waarvan er ongeveer 6000 op een diskette staan, onder andere selecteren op spelers, openingsvarianten (zeer diep!) en jaren waarin ze gespeeld zijn. Men kan zijn lievelingspartijen in aparte databanken opslaan, eigen partijen invoeren en eigen openingssleutels of andere selectierubrieken ontwerpen.

De partijen worden op grafisch vlekkeloze wijze zet voor zet op het scherm getoond. Zetverwisselingen bij de openingen worden door de machine onderkend; omdat hij de partijen van achter naar voren op openingscode rubriceert.

Men kan partijen bij het invoeren van commentaar voorzien met symbolen of in gewone taal. Diagrammen kan men afdrukken, men kan databases samenvoegen, kijken of een bepaalde stelling er in voorkomt, enz. enz. Het programma is in eerste instantie geschreven voor een Atari ST, omdat deze homecomputer tot de modernste behoort die er momenteel te krijgen zijn, een groot geheugen bezit, betrekkelijk goedkoop is en waarin het zeer gebruiksvriendelijke Gem Dos operatingsystem standaard is ingebouwd.

Dat laatste betekent dat met de muis de opties die bovenaan in het beeld verschijnen moeten worden aangeklikt, die daarop bliksemsnel worden uitgevoerd. Geen ingewikkelde handelingen op het toetsenbord dus voor de schaakmeester met twee linkerhanden en een blinde vlek voor de techniek.

Op het moment zijn reeds duizenden partijen op diskettes beschikbaar. Ze zijn door mierenvlijtige schaakliefhebbers in Nederland en Duitsland ingevoerd. Er wordt druk gewerkt aan uitbreiding van de bibliotheek.

Het grote succes van ChessBase veroorzaakte bij schakers, die in het bezit zijn van een IBM-achtige (MS-DOS) machine een katterig gevoel. Hun verongelijktheid hoeft niet lang meer te duren, want het programma is ook voor de PC beschikbaar gekomen. Dat men daarbij enige concessies heeft moeten doen ten opzichte van de Atari-versie was onvermijdelijk.

Op de MS-DOS machines, die voor ChessBase minimaal over 512 KB moeten kunnen beschikken, is de aanschaf van een harddisk om ten volle (maar langzamer) van het programma te kunnen genieten onontbeerlijk. Het spreekt vanzelf dat de machine ook voldoende grafisch uitgebouwd moet zijn (Herculeskaart). Nodig is bovendien de MS-DOS versie 2.11 of nieuwer. Het zal duidelijk zijn dat men het zonder de muis zal moeten doen en via het toetsenbord zal moeten werken. De IBM versie is zeker niet de goedkoopste, snelste en meest gebruiksvriendelijke.

Een computertechnisch praatje in een schaakrubriek. Toch geloof ik dat het verantwoord is om aan dit aspect van het schaken aandacht te schenken, want om met Kasparov te spreken: ChessBase is de belangrijkste ontwikkeling in de geschiedenis van de schaakresearch sinds de uitvinding van de boekdrukkunst.