Terug                         Botwinnik: Daar drinkt men thee!!                             PZC 20-11-1981

 

Dertig jaar geleden werd de eerste naoorlogse match om het wereldkampioenschap gespeeld. Botwinnik, de titelhouder, die drie jaar lang aan geen enkel toernooi had meegedaan, werd in die tweekamp geconfronteerd met zijn geniale en zeer goed voorbereide jonge landgenoot David Bronstein. Bronstein was in menig opzicht voor Botwinnik een lastige tegenstander. Terwijl de wereldkampioen zelden in het publiek verscheen en zich thuis in de rust van de studeerkamer voorbereidde, hield Bronstein ervan mensen om zich heen te hebben. Iedere avond zat hij op de schaakclub, speelde vluggertjes en discussieerde over het schaken. Alleen maar over schaken, want iets anders bestond er voor hem niet. Zijn nerveuze en drukke manier van doen stak erg af bij de rustige vastberadenheid van Botwinnik. Hun gedrag was net als hun temperament zeer verschillend. Botwinnik en Bronstein waren correcte spelers, hetgeen niet wil zeggen, dat ze elkaar goed konden verdra­gen. Botwinnik ergerde zich bijvoorbeeld aan het feit, dat zijn opponent na elke zet opstond en achter zijn stoel de partij bleef bestuderen. Zelfs als Bronstein thee stond te drinken, op de voor hem karakteristieke wijze met twee handen om het kopje, bleef hij bij het bord, onderwijl de stukken met argusogen in de gaten houdend, hetgeen Botwinnik eens verleidde tot de opmerking: „Hier speelt men schaak en daar (wijzend naar de andere kamer) drinkt men thee"!

De match was in schaaktechnisch en sportief opzicht buitengewoon interessant. De ijzeren wil en energie van Botwinnik botsten met de tactische en psychologische vindingrijkheid van de uitdager. Bronstein speelde dezelfde openingen als de wereldkampioen, die op die  manier min of meer gedwongen werd zichzelf te bestrijden! Bronstein wist zijn ervaring met snelschaak op sluwe wijze te benutten in de tijdnoodfases, zo tussen de dertigste en veertigste zet, stak hij de boel in brand, zodat de partijen heel vaak een opwindende finale kenden. Dat Botwinnik onder deze omstandigheden de titel wist te behouden mag een wonder heten. Het scheelde overigens maar een haartje. Met een uiterste krachtinspanning slaagde hij er in de match gelijk te maken en aldus de titel te behouden. Daartoe moest hij in de drieëntwintigste en voorlaatste partij tot de bodem van zijn kunnen gaan om een zeer lastig eindspel te winnen.

Bronsteins zwakke punt, het eindspel, had hem de wereldtitel gekost. Overigens, als Bronstein had gewonnen, dan was hij Botwinnik in een revanchematch nog eens tegengekomen en gezien de latere ervaringen, die Smyslow en Tal daarmee hebben opgedaan, zou dat voor Bronstein geen zacht eitje geweest zijn! Kwalitatief stond de match op hoog peil. De mening, die men de laatste tijd wel hoort verkondigen, dat in matches minder goed gespeeld zou worden dan in toernooien, is waarschijnlijk niet bestand tegen een vergelijkende analyse. Botwinnik-Bronstein zou er zeker goed uitkomen. Uit de match een tweetal karakteristieke beelden.

 

Bronstein - Botwinnik. Wereldkampioenschap 1951, 18e partij.
1.d4 d5 2.c4 c6 3.Pc3 Pf6 4.Pf3 e6 5.e3 a6 6.Ld3 b5 7.b3 Pbd7 8.0–0 Lb7 9.c5 Le7 10.a3 a5 11.Lb2 0–0 12.Dc2 g6 13.b4 axb4 14.axb4 Dc7 15.Tae1 Tfe8 16.Pe2 Lf8 17.h3 Lg7 18.Pe5 Pf8 19.f3 P6d7 20.f4 f6 21.Pf3 Te7 22.Pc3 f5 23.Ta1 Tee8 24.Pe5 Txa1 25.Txa1 Ta8 26.Db1 Dc8 27.Lxb5!
De brand erin! Door het stukoffer voor twee pionnen verandert de partij totaal van karakter. 27… Pxe5 28.fxe5 Lh6 29.Lc1 cxb5 30.Pxb5 Pd7 31.Pd6 Txa1 32.Dxa1 Da8 33.Dc3 Lf8 34.b5 Lxd6 Het paard was te sterk op d6. 35.exd6 Da4 Zwart stelt zich in op een tegenoffer op c6, als wit zijn pionnen doordrukt. 36.Db2 Kf7 37.Kh2 h6 38.e4 Stookt het vuurtje verder op! 38… f4  Andere mogelijkheden: a. 38,,, fxe4 39.Lxh6 en de zwarte stelling blijft kritiek. B. 38… dxe4 39.d5!! Lxd5 40.Dh8 ! met verwoestend effect. 39.e5 Of 39.Lxf4 g5 40.Ld2 Pf6 41.e5 Pe4 en zwart kan zich staande houden. 39…g5 40.De2 Kg7

 

 

41.Dd3? De afgegeven zet. Winnend was 41.c6 Lxc6 42.bxc6 Dxc6 43.Lxf4!! gxf4 44.Dg4+ Kf7 45.Dxf4 Kg7 46.Dg4+ Kf7 47.Dh4! Pf8 48.Dxh6 met winststelling. Nu kan Botwinnik zijn thuis bedachte verdedigingsplan in werking stellen. 41… Pb8!! 42.h4 Dc4 43.Dh3 Dxb5 44.hxg5 hxg5 45.Dxe6 Dd3 46.Df6+ Kh7 47.Df7+ Kh8 48.Df6+ Kh7 49.Lxf4 gxf4 50.Df7+ Kh8 51.De8+ Kg7 52.De7+ Kh8 53.De8+ Kg7 54.De7+ Kh8 55.Df8+ Kh7 56.Df7+ Kh8 57.Dxb7 Dg3+ 58.Kh1 Remise.

 

Zesde partij:

 

 

Vervolgens: 57.Kc2?? Remise maakte 57.Pe6+ Nu volgde 57..... Kg3!!

Wit gaf het op.