
Stellwagen speelt als Tal
PZC 21-3-2003
Daniël Stellwagen uit Soest is bijna 16 jaar, maar heeft al een
eerste grootmeesterresultaat behaald. Dat deed hij in de sterke
grootmeestergroep B van het Corus Schaaktoernooi. Daarmee is hij
de jongste Nederlander die dat ooit gelukt is. Niemand twijfelt
eraan of hij zal ook binnen afzienbare tijd de twee nog
benodigde GM-resultaten weten te verwerven en daarmee de jongste
Nederlandse grootmeester uit de geschiedenis zijn. Bijna net zo
bewonderenswaardig als zijn toernooiresultaten zijn zijn
partijen. Tactisch is hij al buitengewoon bedreven. Dat moge
blijken uit de volgende partij, die hij in de KNSB competitie
speelde in de meesterklasse voor zijn club HSG uit Hilversum.
Stellwagen - Okkes
1.e4 c6 2.d4 d5 3.e5 In de tweede match Tal - Botwinnik
uit 1961 werd deze zet voor het eerst op topniveau getest, maar
daarna verdween hij lange tijd uit de belangstelling. Het
oordeel was gebaseerd op het ouderwetse principe, dat het niet
veel voor wit zou kunnen zijn, omdat zwart zijn loper van de
witte velden buiten de keten kon brengen en zodoende gemakkelijk
gelijkspel zou kunnen krijgen. 3...c5 4.dxc5 Pc6 Of
4...e6 5.Dg4 Pc6 6.Pf3 Dc7 7.Lb5 Ld7 8.Lxc6 Dxc6 9.Le3 Ph6
10.Lxh6 gxh6 11.Pbd2 Dxc5 12.c4 zoals in Tal-Botwinnik, 1961.
Tal won na 29 zetten. 5.Lb5 e6 6.Pf3 Lxc5 7.0-0 Pge7 8.Lf4
Pg6 9.Lg3 0-0 10.Pbd2 Db6 11.Ld3! Een bijna klassiek
pionoffer. De compensatie voor wit bestaat in aanvalskansen.
Kortsjnoi en Fischer zouden de pion ook gepakt hebben. 11...Dxb2
12.Tb1 Da3 Ook mogelijk was 12...Dxa2, maar misschien toch
iets gevaarlijker. 13.h4! f5 14.exf6 Txf6 15.Pg5 De
witte aanval is al direct op stoom. Er dreigt al 16.Pxh7 Kxh7
17.Dh5+ enz. 15...Pf8 16.Tb3 Da4 17.c4!
De eerste zet van een geniaal aanvalsplan. De
zwarte dame wordt op de damevleugel buitenspel gezet.
17...Pa5 18.Le5! Pxb3 19.Pxb3 Le7 20.Dh5!
g6 21.Dh6 dxc4
22.Pd2!! De fantastische clou van het witte spel. De
toren op f7 is de hoeksteen van de zwarte verdediging. Die moet
opgeruimd worden. Wit heeft gezien, dat dat kan middels een
stukoffer. Dat getuigt van grootmeesterlijk inzicht.
22...cxd3 23.Pde4! Zwart is in alle varianten verloren,
hoewel hij een toren voor staat. 23...Tf7 De enige
manier om het wat langer vol te houden is het hopeloze dameoffer
23...Dxe4 24.Pxf7 Kxf7 25.Pd6+ Lxd6 26.Dg7+ Ke8 27.Lxd6
Dxh4 28.Dxf8+ Sneller tot mat leidt 28.Tc1 maar een
kniesoor die daar op let. 28...Kd7 29.Tc1 e5 30.Tc7+ Ke6
31.Te7+ Kd5 32.Txe5+ Kd4 33.Lc7! Le6 34.Dc5 mat.
Natuurlijk had zwart zich beter kunnen verdedigen
dan hij deed, maar dat doet nauwelijks iets af aan wits
prestatie. Douven in 'Schaaknieuws': “Wat
een partij, wat een slachting. De nieuwe Kasparov is
opgestaan!!”
In het Corus toernooi deelde hij met de Duitse jonge Duitser Naiditsch
de gedeelde tweede plaats. Hij won zeven partijen, speelde er
vier gelijk en verloor en drie. Spectaculair en oogstrelend
waren zijn overwinningen. Zie bijvoorbeeld de volgende.
Stellwagen - Naiditsch
1.e4 c5 2.Pf3 d6 3.d4 cxd4 4.Pxd4 Pf6 5.Pc3 a6 6.Lc4 e6 7.Lb3
b5 8.Lg5 Le7 9.Df3 Dc7 10.e5 Lb7 11.exd6 Lxd6 12.De3 h6 13.Lxf6
gxf6 14.Lxe6! Stellwagen speelt als Tal in zijn jonge
jaren. 14...fxe6 15.Pxe6 De7 16.0-0-0 Kf7 17.The1 Le5 18.f4
Dxe6 19.fxe5 Dxe5 20.Db6 Df4+ 21.Kb1 Lc6 22.g3 Df5 23.Dc7+ Ld7
Ook na 23...Kg6 24.Pe2 is de witte aanval niet te stoppen.
24.g4 De zwarte stelling is al hopeloos. Snel won ook
24.Tf1 24...Df3 25.Pd5 Tc8 26.Dd6 Lxg4 27.Te7+ Kg6 28.Pf4+
Dxf4 29.Dxf4 Lxd1 30.De4+ Zwart gaf het op. Hij had even
moeten wachten. Stel je voor, dat wit na 30...f5! Dxa8?? had
gespeeld. Dan was hij alsnog de boot in gegaan: 31...Lxc2+
32.Ka1 Le4!! en zwart wint! Maar hij zou natuurlijk 31.Te6+ met
mataanval gespeeld hebben.
Misschien nog mooier was zijn prachtige, Aljechin-achtige
aanvalsoverwinning op de Zweedse grootmeester Hector.
Stellwagen- Hector 1.e4 e5 2.Pf3 Pc6 3.Lb5 a6 4.La4 Pf6
5.0-0 b5 6.Lb3 Lb7 7.d3 Lc5 8.Pc3 0-0 9.a4 b4 10.Pd5 Pa5 11.Lg5
Le7 12.Pxe7+ Dxe7 13.La2 h6 14.Ld2 c5 15.Ph4 d5 16.Pf5 Dd7
17.f4!! Ook hier richt de witspeler zijn pijlen op de
zwarte koning. Het lijkt een hopeloze onderneming, omdat de
zwarte stukken niet onaardig zijn opgeteld. Toch is binnen vier
zetten de zwarte stelling een puinhoop. 17...exf4
18.Lxf4 dxe4 19.Le5!!
De prachtige pointe. Er dreigt al Pxg7 en dat is veel meer dan
een pion waard. Ook het feit, dat de zwarte dame ongedekt staat,
speelt een rol. 19...Pe8 Dit blijkt niet te helpen,
maar wat anders? 20.Lxg7!! Pxg7 21.Dg4! Dreigt mat of
damewinst met Pxh6. 21...Dxf5 22.Txf5 b3 De rest had
zwart zich kunnen besparen. 23.cxb3 Lc8 24.dxe4 Pc6 25.Taf1
Pd4 26.b4 cxb4 27.Txf7 Lxg4 28.Txf8+ Kh7 29.Lg8+ Kg6 30.Txa8 Le2
31.Tf2 Ld3 32.Td8 Pe2+ 33.Kh1 Pc1 34.Td6+ 1-0