Electrotech-City NL -Fase kleuren in een driefasen installatie thuis

Eindelijk wordt elektrotechniek begrijpelijk ...

Fase kleuren in een driefasen installatie thuis

Enkele maanden geleden beantwoordde ik een vraag over draadkleuren op het landelijke prikbord van de elektropagina.nl. Hier volgt een verkorte versie :

(vraag van Johan) Ik ben goed thuis in het 230V deel van mijn meterkast. Naast de huidige bruine-blauwe-zwarte-groen/gele draden schrik ik ook niet meer van die ouwe rode-groene-grijze draden. Echter, het 3-fase 400 volt deel is mij een stuk onbekender. Weet iemand welke kleuren hiervoor gestandariseerd zijn??? Aarde en Nul zal wel hetzelfde zijn als bij het 230 stuk (toch ???), maar welke kleuren moeten de drie fasen hebben onder de huidige normen???

(antwoord) Omdat er geen antwoord kwam heb ik deze vraag vanmorgen even aan mijn parttime leerlingen voorgelegd. De oplossing is simpel. In Nen 1010 staat dat de fasekleuren bruin of zwart zijn. De praktijk is als volgt : Meestal 3 X bruin 2,5 mm2 (alleen de 3 fasen) daarbij dus nog nul en aarde. Voor een oven bijvoorbeeld maakt de fase volgorde weinig uit dus 3 X bruin is geen probleem. Ook toegepast wordt 1 X bruin 2,5 mm2 en 2 X zwart 2,5 mm2. Dat zwart 2,5 mm2 is niet altijd zo maar te krijgen en zwart 1,5 mm2 is te dun. Dus een beetje een speciale oplossing. Maar al met al is je probleem hiermee opgelost denk ik !

(reaktie van Johan) Trouwens, ik ben toch al op het ergste voorbereid bij het werken aan bestaande installaties. Ik mijn eigen huis heeft de voorgaande bewoner een enkelpolige schakelaar met randaarde-wandcontactdoos combinatie vervangen door een combinatie van twee enkelpolige schakelaars, om zo de huiskamer selectiever te kunnen verlichten. Hij had echter toen wel een groen-geel draadje over en een zwart draadje te kort. Je begrijpt zijn (quick and dirty) oplossing al...... Het is maar goed dat ik eerst test en meet alvorens te knippen en lassen.... (En da's nog maar slechts één klein voorbeeld van wat ik allemaal al ben tegen gekomen...)

Zo zie je maar weer dat er in bestaande installaties best veel gevaren kunnen schuilen. Johan heeft gelijk dat hij eerst test en meet alvorens hij verder aan het werk gaat !

Aanvulling

In de beantwoording van de vraag van Johan ben ik uitgegaan van draad in buis. Je kan natuurlijk ook kabel gebruiken (komt steeds vaker voor). Op het landelijke prikbord gaf Richard Snippe daarom de volgende aanvulling die ik hier graag aan toevoeg :

Bij 4 aderige kabel:
L1= bruin, L2= zwart, L3= blauw, A = gl/gr

Bij 5 aderige kabel
L1= bruin, L2= zwart (met merkteken), L3= zwart, N =blauw, A = gl/gr

Aanvulling 2

Martijn Schuring mailde mij de volgende aanvulling (Bedankt Martijn!!):

Ik ben BOL4 student en nu bezig met afstudeerstage. Ik heb misschien wel een aanvullig mbt. de gebruikte fasen in een kabel. Heb je nu 1 bruine fase en 2 totaal zwarte fasen (niet gemerkt dus) dan wordt,althans zo is mij in meerdere stages geleerd: de zwarte fase welke naast de bruine fase ligt als fase 2 gebruikt. De 3e fase ligt altijd los van de bruine. Dit schijnt altijd uit te komen. Dus niet denken van als ik aan de ene kant de fase welke het dichtst bij de bruine als fase 2 aansluit dat deze misschien wel intern in de kabel door elkaar gedraaid zou kunnen zijn en dit niet uit zou komen aan de andere kant.

In de DRAKA Catalogus vond ik de meer algemene regel: "In 4 of 5 aderige kabels kunnen 2 zwarte aders voorkomen. Deze kunnen worden onderscheiden door vanaf de blauwe ader in de richting van de bruine te tellen." Dus gewoon even afspreken welke je fase 1,2 en 3 noemt en je kan beginnen!

Op de site van DRAKA KABEL kun je een excel bestand over de harmonisatie van de aderkleuren downloaden. Het past wel als link op deze pagina.
http://www.drakakabel.nl/drakakabel/NavTopic/Images/schema_nieuwe_aderkleuren.xls

Johan Hageman mailde mij het volgende probleem en de oplossing(en) die hij gaandeweg ontving. Het is interessant genoeg om hier te plaatsen:

Ik zat met een probleem, hoe kom ik aan een kabel met een blauwe draad t.b.v. een lichtinstallatie met noodverlichting. Dus nodig, blauw-nul, zwart-schakeldraad en bruin-fase en uiteraard een aarde. Om de duidelijkheid te "vergroten" heb ik hier een aantal voorbeelden hoe de nieuwe aderkleuren te gebruiken.

aderkleuren

Naar aanleiding van dit gebeuren heb ik kontakt gezocht met Ten Hagen Stam, uitgever van Elektrobase.

Vraag: Goedemorgen, Ik zit met het volgende probleem, Bij het vervangen van de bekabeling van onze lichtinstallatie voor het uitbreiden met noodverlichting hebben wij een 3 aderige grondkabel toegepast. Dit i.v.m. Ex.gezoneerde gebieden. Nadat alle kabels, 500m. gelegd zijn komen we tijdens het aansluiten tot de ontdekking dat de aderkleuren bestaan uit bruin, zwart en grijs, U raadt het al: wat de nul. hopend op een snel antwoord, teken ik met vriendelijke groet, Johan Hageman Crompton B.V.

Antwoord: Geachte heer Hageman, Hierbij doen wij u het antwoord van de helpdesk toekomen. Waarom is er een 3-aderige grondkabel toegepast? Er zit een aardscherm omheen (grondkabel) die als PE-dienst doet. Blijven drie aders over waarvan 1fase en nul nodig is. Volgens ons is de verkeerde kabel gelegd. Omkleuren van de grijze draad naar blauw om als nu te kunnen gebruiken is volgens de norm mogelijk als om technische redenen niet kan worden voldaan aan de gewenste kleuren. (Dit is overigens nu niet het geval, alleen is de verkeerde kabel gekozen). Als de installateur dit toch een acceptabele oplossing lijkt kan hij hier zelf voor kiezen, eventueel in overleg met de opdrachtgever. Wij vertrouwen er op u hiermee voldoende te hebben geinformeerd. Met vriendelijke groet, Helpdesk ElektroBase

Vraag: Ik was in mijn vraag misschien niet al te duidelijk, maar het gaat om een verlichtingskabel in een Ex zone. Het aardscherm inderdaad als PE leiding, de bruine draad als constante voeding voor de noodverlichting, de zwarte draad als schakeldraad en dan de grijse als nul? Ik hoor graag van U.

Antwoord: Geachte heer Hageman, Alhoewel het niet volgens de norm is, want een kabel met nul was wel mogelijk geweest, is het meest praktische om de grijze draad nu inderdaad blauw te tapen en als nul te gebruiken. Met vriendelijke groet Helpdesk ElektroBase.

Ik heb toen kontakt gezocht met Draka en er werd wel e.e.a duidelijk.

Draka levert "weer" kabel met de "oude" kleuren.

3a en 4a varianten.doc

Dhr. Hom van de Draka helpdesk, maakte mij het helemaal duidelijk. Sinds de invoering van de "Europese kleuren" was er wat verwarring en mochten de grijze draden omgetaped worden naar blauw. Men is toen door de normcommissie teruggefloten en zijn er vervolgens twee soorten 3-aderige kabel op de markt gebracht.

Ik zie het lijk al drijven, Installateur begint het projekt, heeft nog een haspeltje 3-aderige kabel staan van een ander projekt. Helaas........ de verkeerde kleuren.

Met vr. gr. Johan Hageman. (Bedankt voor deze info Johan!)