Het "Grenstarief" ..........brieven uit Terneuzen

Tegenwoordig is er eigenlijk maar één tarief. Een brief, een kaart of een briefkaart, het kost voor het binnenland nu allemaal 85 cent. Naar het buitenland en binnen Europa kost diezelfde verzending    f   1,10 volgens het standaard tarief en  f   1,20 als ‘priority’-zending.

Vroeger had je nog veel meer tarieven. We hadden bijvoorbeeld het afstandsrecht: de afstand die de brief moest afleggen van verzender naar ontvanger bepaalde het port. Het duurde zelfs tot 1 januari 1871 dat voor heel Nederland hetzelfde tarief gold, namelijk 5 cent voor een brief van 15 gram. Verder hadden we nog het interlokaal brieftarief, het interlokale briefkaarttarief, het lokale brieftarief, het lokale briefkaarttarief, het brieftarief voor het binnenland, het briefkaarttarief voor het buitenland………en zo kan ik nog wel een tijdje doorgaan. De ambtenaren op het postkantoor moesten deze tarieven allemaal weten!
En dan was er nog een bijzondere regeling, waar we zeker in Terneuzen en ook in de omliggende plaatsen mee te maken hadden, namelijk het zogenaamde “grenstarief”.
Voor een brief …..

“.....verzonden tussen de kantoren in het grensgebied met Duitsland en België en die niet meer dan 30 kilometer in rechte lijn gemeten van elkaar gelegen zijn, geldt een verlaagd port. Dit verlaagde port is gelijk aan het interlokale briefport…..  (K.B. van 1892)”.

Dit verlaagde port voor een brief bestond overigens al vóór de invoering van de Postwet van 1850. Met Duitsland en België werd een maximale afstand van 50 kilometer overeengekomen, die op 1 juli 1865 werd teruggebracht tot 30 kilometer. Dit verlaagde briefport bleef geldig tot 1 april 1947.

Omdat we tegenwoordig grensoverschrijdend moeten denken, en ook handelen, leek het me wel eens interessant om wat van deze vroegere ‘grensgevallen’ te tonen en te beschrijven. Alle hier getoonde stukken werden trouwens verzonden uit Terneuzen.

 

De brief van afbeelding 1 werd op 13 april 1852 verzonden van TER-NEUZEN naar Gent (in België). Op de voorzijde staat geschreven: ‘franco’, wat wil zeggen dat het port al betaald was door de afzender. Dit portbedrag werd toen op de achterzijde van de brief geschreven. Er staat ‘10’, wat 10 cent betekende. Het port voor een brief (t/m 15 gram) van Nederland naar België was per 1 april 1852 veranderd in 20 cent.  Maar voor bijgaande brief gold echter het ‘grenstarief’, het verlaagde port, en dat was dertien dagen eerder (ook per 1 april 1852) 10 cent geworden. Dit tarief was aldus geldig tot 1 juli 1865

jubafb2.jpg (36643 bytes)

Afbeelding 1

.

De brief van afbeelding 2 werd op 1 april 1864 verzonden van TER-NEUZEN naar Antwerpen (in België). Op de voorzijde staat geschreven ‘2’, en dat betekende toen 2 stuivers, oftewel 10 cent. Ook hier gold nog steeds het ‘grenstarief’ van 10 cent, want het ontvangend kantoor van Antwerpen ligt in rechte lijn gemeten minder dan 50 kilometer van het verzendkantoor Terneuzen. Ruim 1 jaar later, per 1 juli 1865, werd de afstand voor de bepaling van het ‘grenstarief’ teruggebracht naar 30 kilometer.  

jubafb3.jpg (30599 bytes)

Afbeelding 2

.
Afbeelding 3: een brief verzonden op 10 januari 1885 uit TER NEUZEN naar Gent. De brief heeft een ingedrukt zegel van 5 cent.  Het ontvangkantoor Gent ligt in rechte lijn gemeten minder dan 30 kilometer van het verzendkantoor Terneuzen. Voor deze brief gold dus het ‘grenstarief’, dus het interlokaal brieftarief van 5 cent (Dit tarief was geldig in de periode 1-1-1871 tot 1-11-1919). De gebruikte envelop, 5-cent Koning Willem III, werd uitgegeven in september 1884.

jubafb4.jpg (26857 bytes)

Afbeelding 3

.

In 1923 werden de jubileumzegels uitgegeven ter herdenking van het 25-jarig regeringsjubileum van H.M.Koningin Wilhelmina. In 1923 bedroeg het brieftarief voor een interlokaal verzonden brief 10 cent en voor een brief naar het buitenland 15 cent.
De brief van afbeelding 4 werd op 8-10-1923 verzonden uit (TER)NEUZEN naar Gent (in België). De brief is gefrankeerd met 2x  5-cent jubileumzegel. Dit is het interlokale brieftarief. Dat was voor deze brief dus toegestaan omdat het ontvangende kantoor in Gent in rechte lijn gemeten minder dan 30 kilometer was verwijderd van het verzendkantoor Terneuzen.

jubafb1.jpg (44859 bytes)

Afbeelding 4

.

Bovenstaande voorbeelden betreffen allemaal brieven. Ook voor briefkaarten bestond een verlaagd port, maar dat verlaagde port is pas ingegaan op 1 maart 1921 en het duurde, net als het ‘grenstarief’ voor een brief, ook tot 1 april 1947.
Afbeelding 5 toont een briefkaart verzonden op 20-7-1927 van (TER)NEUZEN naar Gent. De gebruikte briefkaart heeft een ingedrukt zegel van 5 cent. Het briefkaarttarief voor het buitenland was toen 10 cent, maar ook hier is het interlokale briefkaarttarief als "grenstarief" van toepassing, dus 5 cent. Dit tarief was geldig van 1-10-1926 tot 1-9-1937. De gebruikte briefkaart 5-cent Koningin Wilhelmina werd uitgegeven op 1 october 1926.

jubafb5.jpg (35515 bytes)

Afbeelding 5
 

Auteur: A.C.Lensen (Augustus 2001)

 Geraadpleegde literatuur:

  1. W.S.da Costa: Binnenlandse en Internationale Posttarieven van Nederland 1850-1990, uitgave van de Nederlandse Vereniging van Poststukken- en Poststempelverzamelaars (Po&Po).
  2. Geuzendam’s Catalogus van de postwaardestukken van Nederland en Overzeese Rijksdelen, uitgave Po&Po.
  3. Speciale 2001 Catalogus van Nederland en Overzeese Rijksdelen, 60e editie, uitgave van de Nederlandse Vereeniging van Postzegelhandelaren (NVPH).
      
Noot
Een posthistorisch artikel over alle poststempels van Terneuzen, gebruikt tussen 1838 en 1946,  is te zien op mijn andere website Zeeland Philately (in English).
.

.

Terug naar Overzicht Artikels