Al verscheidene eeuwen is de Grote- of   Sint-Janskerk het voornaamste monument van de stad Gouda.
Vooral de gebrandschilderde ramen, de zogenaamde "Goudse Glazen", zijn wereldberoemd.

De Sint-Janskerk in Gouda is de enige kerk in de wereld waar zoveel prachtige zestiende eeuwse gebrandschilderde ramen bewaard zijn gebleven. De bouw en de afmetingen van de kerk bleken ook bijzonder gunstig.
De 70 Glazen beslaan in totaal een oppervlak van 1755 vierkante meters. Zij geven beelden uit een bewogen en belangrijke periode uit onze Vaderlandse en Europese geschiedenis. Ze werden geschonken spoedig na de brand van 1552, namelijk tussen 1565 en 1572.  De “sponsors” , vorsten, edelen en prelaten lieten zich in het beneden deel van het glas afbeelden, daarmee het volk tonend hoe goed, machtig en vroom zij waren. Zo staan of knielen hier Philips II en zijn vrouw Mary Tudor, Margaretha van Parma, bisschoppen, Gulden Vliesridders en oversten van de Johannieter Orde.
Na een onderbreking van ruim twintig jaar hebben de inmiddels overwegend protestantse bestuurders in Holland in een tiental jaren (1594-1603) de beglazing van de kerk voltooid. Schenkers zijn dan de Staten van Holland, het Hoogheemraadschap van Rijnland, en de vrije steden van Holland die een relatie met Gouda hadden.

Aan ontwerp en uitvoering van de Glazen hebben vele beroemde glazeniers gewerkt. De bekendste onder hen zijn Dirck en Wouter Crabeth. De oorspronkelijke werktekeningen op ware grootte, de zogenaamde ‘cartons’ , zijn vrijwel alle bewaard gebleven; de kunsthistorische waarde ervan is groot. Zij vormden ook ruim vier eeuwen de grondslag aan de hand waarvan de Glazen konden worden gerestaureerd.
De laatste grote restauratie vond plaats tussen 1899 en 1936. In de jaren 1984-1989 vond een bijzondere conservering plaats, waarbij alle Glazen aan de buitenzijde van een extra beschermend glas werden voorzien.

(tekst dr. G.J.Vaandrager)

.

Terug naar Overzicht Artikels